intTypePromotion=1

NHỮNG CUỘC CHIẾN ĐẤU CHỐNG NGOẠI XÂM Ở CÁC THẾ KỶ X - XV - Giáo án lịch sử lớp 9

Chia sẻ: Uyen Nguyen | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:15

0
376
lượt xem
28
download

NHỮNG CUỘC CHIẾN ĐẤU CHỐNG NGOẠI XÂM Ở CÁC THẾ KỶ X - XV - Giáo án lịch sử lớp 9

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Kiến thức - Gần 6 thế kỷ đầu thời kỳ độc lập, nhân dân Việt Nam phải liên tiếp tổ chức những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc. - Với tinh thần dũng cảm, truyền thống yêu nước ngày càng sâu đậm, nhân dân ta đã chủ động sáng tạo, vượt qua mọi thách thức khó khăn đánh lại các cuộc xâm lược. - Trong sự nghiệp chống ngoại xâm vĩ đại đó, không chỉ nổi lên những trận quyết chiến đầy sáng tạo mà còn xuất hiện một loạt các nhà chỉ huy quân...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: NHỮNG CUỘC CHIẾN ĐẤU CHỐNG NGOẠI XÂM Ở CÁC THẾ KỶ X - XV - Giáo án lịch sử lớp 9

  1. NHỮNG CUỘC CHIẾN ĐẤU CHỐNG NGOẠI XÂM Ở CÁC THẾ KỶ X - XV I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Kiến thức - Gần 6 thế kỷ đầu thời kỳ độc lập, nhân dân Việt Nam phải liên tiếp tổ chức những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc. - Với tinh thần dũng cảm, truyền thống yêu nước ngày càng sâu đậm, nhân dân ta đã chủ động sáng tạo, vượt qua mọi thách thức khó khăn đánh lại các cuộc xâm lược. - Trong sự nghiệp chống ngoại xâm vĩ đại đó, không chỉ nổi lên những trận quyết chiến đầy sáng tạo mà còn xuất hiện một loạt các nhà chỉ huy quân sự tài năng. 2. Tư tưởng - Giáo dục lòng yêu nước, ý thức bảo vệ nền độc lập và thống nhất của Tổ quốc. - Bồi dưỡng ý thức đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau giữa các dân tộc. - Bồi dưỡng niềm tự hào dân tộc và lòng biết ơn với các thế hệ tổ tiên, các anh hùng dân tộc đã chiến đấu quên mình vì Tổ quốc.
  2. 3. Kỹ năng Rèn luyện kỹ năng sử dụng bản đồ trong học tập, tích cực bồi dưỡng kỹ năng phân tích, tổng hợp. II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC - Bản đồ Lịch sử Việt Nam có ghi các địa danh liên quan. - Một số tranh ảnh về chiến trận hay về các anh hùng dân tộc. Một số đoạn trích, thơ văn … III. TIếN TRÌ NH Tổ CHứC DạY - HọC 1. Kiểm tra bài cũ Câu : Nguyên nhân tạo nên sự phát triển nông nghiệp ở thế kỷ XI – XV? Câu : Sự phát triển của thủ công nghiệp thời Lý – Trần – Lê? 2. Mở bài Trong những thế kỷ đầu độc lập, xây dựng đất nước, nhân dân ta vẫn phải tiếp tục tiến hành các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm và đã làm nên biết bao chiến thắng huy hoàng giữ vững nền độc lập dân tộc. Chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài 19 để ôn lại những chiến thắng huy hoàng ấy.
  3. 3. Tổ chức dạy học bài mới Những kiến thức HS cần nắm Các hoạt động của thầy và trò vững - Trước hết GV gợi lại cho HS nhớ về triều đại nhà Tống ở Trung Quốc thành lập và sụp đổ ở thời gian nào. - HS nhớ lại kiến thức đã học ở phần Trung Quốc phong kiến để trả lời: + Thành lập: năm 960. + Sụp đổ: năm 1271 (cuối thế kỷ XIII). - GV dẫn dắt: trong thời gian tồn tại 3 thế kỷ, nhà Tống đã 2 lần đem quân xâm lược nước ta, nhân dân Đại Việt đã 2 lần kháng chiến chống Tống. I. CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân  Kháng chiến chống Tống thời - GV yêu cầu HS theo dõi SGK để thấy Tiền Lê được nguyên nhân quân Tống xâm lược nước - Năm 980 nhân lúc triều đình nhà
  4. Những kiến thức HS cần nắm Các hoạt động của thầy và trò vững ta, triều đình đã tổ chức kháng chiến như thế Đinh gặp khó khăn, vua Tống cử nào và giành thắng lợi ra sao? quân sang xâm lược nước ta. - HS theo dõi SGK, phát biểu. - Trước tình hình đó Thái hậu họ - GV bổ sung và kết luận. Dương và triều định nhà Đinh đã tôn Lê Hoàn làm vua để lãnh đạo kháng chiến. - GV cấp thêm tư liệu: Năm 979 Đinh Tiên Hoàng và con trưởng bị ám sát, triều đình nhà Đinh lục đục gặp nhiều khó khăn, Vua mới Đinh Toàn còn nhỏ mới 6 tuổi. Tôn mẹ là Dương Thị làm Hoàng Thái Hậu. + Trước nguy cơ bị xâm lược Thái hậu Dương Thị đã đặt quyền lợi của đất nước lên trên quyền lợi của dòng họ, tôn thập đạo tướng quân Lê Hoàn lên làm vua để lãnh đạo kháng chiến. + Sự mưu lược của Lê Hoàn trong quá trình chỉ huy kháng chiến, vờ thua để nhử
  5. Những kiến thức HS cần nắm Các hoạt động của thầy và trò vững giặc lúc trá hàng và bất ngờ đánh úp. - Phát vấn: Em nhận xét gì về thắng lợi - HS: nghe, tự ghi nhớ. của cuộc kháng chiến chống Tống và cho biết nguyên nhân các cuộc thắng lợi. - HS suy nghĩ trả lời. - Thắng lợi lớn nhanh chóng, thắng - GV nhận xét, bổ sung, kết luận: ngay ở vùng đông Bắc khiến vua + Đây là thắng lợi rất nhanh, rất lớn đè bẹp Tống không dám nghĩ đến việc xâm ý chí xâm lược của quân tống. Hàng trăm lược Đại Việt, củng cố vững chắc năm sau nhân dân ta được sống trong cảnh nền độc lập. yên bình. Năm 1075 nhà Tống mới dám nghĩ đến xâm lược Đại Việt. + Nguyên nhân thắng lợi là do: Triều đình nhà Đinh và Thái Hậu họ Dương sẵn sàng vì lợi ích dân tộc mà hy sinh lợi ích dòng học để tạo thuận lợi cho cuộc kháng chiến chống Tống. Do ý chí quyết chiến bảo vệ độc lập của quân dân Đại Việt.
  6. Những kiến thức HS cần nắm Các hoạt động của thầy và trò vững Do có sự chỉ huy mưu lược của Lê Hoàn. - HS nghe, tự ghi nhớ. Hoạt động 2: Cả lớp, cá nhân  Kháng chiến chống tống thời Lý - GV tiếp tục yêu cầu HS theo dõi để thấy (1075 – 1077) được: + Am mưu xâm lược nước ta của quân Tống. + Nhà Lý tổ chức kháng chiến thế nào qua 2 giai đoạn: Giai đoạn : Chủ động đem quân đánh Tống. Giai đoạn  : Chủ động lui về phòng thủ giặc. - HS theo dõi SGK theo yêu cầu của GV, phát biểu về âm mưu xâm lược của Nhà tống. - GV nhận xét, bổ sung, kết luận. + Sự khủng hoảng của nhà Tống: phía Bắc phải đối phó với nước Liêu (bộ tộc Khiết
  7. Những kiến thức HS cần nắm Các hoạt động của thầy và trò vững Đan), nước Ha (dân tộc Đảng Hạ), trong nước nông dân nổi dậy. Trong hoàn cảnh đó vua Tống và Tể tướng Vương An Thạch chủ trương đánh Đại Việt hy vọng dùng chiến công ngoài biên giới để lấn áp tình hình trong nước, doạ nạt Liêu và Hạ. - Thập kỷ 70 của thế kỉ XI nhà Tống + Các hoạt động chuẩn bị của quân Tống: âm mưu xâm lược Đại Việt, đồng Tổ chức khu vực biên giới Việt Trung thành thời tích cực chuẩn bị cho cuộc xâm một hệ thống căn cứ xâm lược lợi hại. Trong lược. đó Ung Châu (Nam Ninh, Quảng Tây) và cửa biển Khâm Khẩu và Khâm Liên Quảng Đông là những vị trí xuất quân của Đại Việt được bố trí rất chu đáo, nhất là ung Châu được xây dựng thành căn cứ hậu cần lớn nhất chuẩn bị cho việc xâm lược (có thành kiên cố với 5000 quân). Am mưu và hành động chuẩn bị xâm lược của nhà Tống đã để lộ ra và nhà Lý đối phó
  8. Những kiến thức HS cần nắm Các hoạt động của thầy và trò vững như thế nào? - HS trả lời: Nhà Lý kháng chiến thế nào qua 2 giai đoạn. GV nhận xét, bổ sung: - Kết hợp với dùng lược đồ trình bày các giai đoạn của cuộc kháng chiến. - Trước âm mưu xâm lược của quân - GV có thể đàm thoại với HS về Thái Hậu Tống, nhà Lý đã tổ chức kháng Ỷ Lan và Thái Uý Lý Thường Kiệt để HS chiến. biết thêm về các nhân vật lịch sử. + Giai đoạn 1: Lý Thường Kiệt tổ - GV giúp HS nhận thức đúng về hành chức thực hiện chiến lược :tiên phát động đem quân đánh sang Tống của Lý chế nhân” đem quân đánh trước chặn Thường Kiệt, không phải là hành động xâm thế mạnh của giặc. lược mà là hành động tự vệ. - Năm 1075 Quân triều đình cùng các dân tộc miền núi đánh sang đất Tống, Châu Khâm, Châu Liên, Ung Châu, sau đó rút về phòng thủ. + Giai đoạn 2: Chủ động lui về phòng thủ đợi giặc.
  9. Những kiến thức HS cần nắm Các hoạt động của thầy và trò vững - GV có thể tường thuật trận chiến bên bờ - Năm 1077 ba mươi vạn quân Tống sông Như Nguyệt: Đọc lại bài thơ Thần của kéo sang bị đánh bại bến bờ Bắc của Lý Thường Kiệt. Ý nghĩa của bài thơ, tác sông Như Nguyệt  ta chủ động dụng của việc đọc vào ban đêm trong đền thờ giảng hoà và kết thúc chiến tranh. Trương Hống, Trương Hát (Hai vị tường của Triệu Quang Phục). - HS nghe, tự ghi nhớ: - Phát vấn: Kháng chiến chống Tống thời Lý được coi là cuộc kháng chiến rất đặc biệt trong lịch sử:Em cho biết những nét đặc biệt ấy là gì? - HS dựa vào diễn biến cuộc kháng chiến suy nghĩ và trả lời. - GV kết luận: + Có giai đoạn diễn ra ngoài lãnh thổ (kháng chiến ngoài lãnh thổ). + HS nghe và ghi nhớ. II. KHÁNG CHIẾN CHỐNG MÔNG – NGUYÊN THỜI TRẦN (Thế kỷ XIII)
  10. Những kiến thức HS cần nắm Các hoạt động của thầy và trò vững Hoạt động 3: Cả lớp, cá nhân - Trước hết GV tóm tắt về sự phát triển của Đế quốc Mông – nguyên, từ việc quân Mông Cổ xâm lược Nam Tống và làm chủ Trung Quốc rộng lớn, lập nên nhà Nguyên là một thế lực hung bạo chinh chiến khắp Á, Âu. Thế kỷ XIII, 3 lần đem quân xâm lược Đại Việt. - Năm 1258 – 1288 quân Mông – - Sau đó GV yêu cầu HS theo dõi SGK Nguyên 3 lần xâm lược nước ta. Giặc thấy được quyết tâm kháng chiến của quân rất mạnh và hung bạo. dân nhà Trần và những thắng lợi tiêu biểu của cuộc kháng chiến. - HS theo dõi SGK theo yêu cầu của GV, phát biểu. - Các vua Trần cùng nhà quân sự - GV nhận xét, bổ sung, kết luận. Trần Quốc Tuấn đã lãnh đạo nhân GV: Có thể đàm thoại với HS về nhân dân cả nước quyết tâm đánh giặc giữ cách đạo đức, nghệ thuật quân sự của Trần nước. Quốc Tuấn được nhân dân phong là Đức - Những thắng lợi tiêu biểu: Đông Bộ
  11. Những kiến thức HS cần nắm Các hoạt động của thầy và trò vững Thánh Trần, lập đền thờ ở nhiều nơi về quyết Đầu, Hàm Tử, Chương Dương, Vạn tâm của vua tôi nhà Trần. Kiếp, Bạch đằng. GV dùng lược đồ chỉ những nơi diễn ra + Lần 1: Đông Bộ Đầu (bên sông những trận đánh tiêu biểu có ý nghĩa quyết Hồng từ dốc Hàng Than đến dốc Hóc định đến thắng lợi của cuộc kháng chiến lần Mai Ba Đình - Hà Nội) 1, lần 2, lần 3. + Lần 2: Đẩy lùi quân xâm lược năm 1285. Tiêu biểu nhất là trận bạch đằng năm 1288 đè bẹp ý chí xâm lược của quân Mông – Nguyên bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc. - GV phát vấn: Nguyên nhân nào đưa đến + Nhà Trần có vua hiền, tường tài, thắng lợi trong 3 lần kháng chiến chống triều đình quyết tâm đoàn kết nội bộ Mông – Nguyên? và đoàn kết nhân dân chống xâm - HS suy nghĩ và trả lời: lược. - GV nhận xét, bổ sung, kết luận + Nhà Trần vốn được lòng dân bởi + Nhà Trần có vua hiền, tướng tài, triều những chính sách kinh tế của mình đình quyết tâm đoàn kết nội bộ và đoàn kết  nhân dân đoàn kết xung quanh
  12. Những kiến thức HS cần nắm Các hoạt động của thầy và trò vững nhân dân chống xâm lược . triều đình vân mệnh kháng chiến. + Nhà Trần vốn được lòng dân bởi những chính sách kinh tế của mình  nhân dân đoàn kết xung quanh triều đình vâng mệnh kháng chiến. III. PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MINH VÀ KHỞI NGHĨA LAM SƠN Hoạt động 4: Cả lớp, Cá nhân - Trước hết GV cho HS thấy ở cuối thế kỷ XIV nhà Trần suy vong. Năm 1400 nhà Hồ thành lập. Cuộc cải cách nhà Hồ chưa đạt kết quả thì quân Minh sang xâm lược nước ta. Nhà Hồ tổ chức kháng chiến nhưng thất bại. Năm 1407 nước ta rơi vào ách thống trị của - Năm 1407 Cuộc kháng chiến chống nhà Minh. quân Minh của nhà Hồ thất bại, nước - Sau đó GV yêu cầu HS theo dõi SGK để ta rơi vào ách thống trị của nhà thấy được chính sách tàn bạo của Nhà Minh Minh.
  13. Những kiến thức HS cần nắm Các hoạt động của thầy và trò vững và hệ quả tất yếu của nó. - HS theo dõi SGK phát biểu. - GV kết luận: Chính sách bạo ngược của Nhà Minh tất yếu làm bùng nổ các cuộc đấu tranh của nhân dân ta… tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Lam Sơn của Lê Lợi. - GV đàm thoại với HS về Lê Lợi, Nguyễn Trãi. - Năm 1418: Khởi nghĩa Lam Sơn - GV dùng lược đồ trình bày về những bùng nổ Lê Lợi – Nguyễn Trãi lãnh thắng lợi tiêu biểu của cuộc khởi nghĩa Lam đạo. Sơn. - HS theo dõi và ghi chép. - Thắng lợi tiêu biểu: + Cuộc khởi nghĩa bắt đầu từ Lam Sơn (Thanh Hoá) được sự hưởng ứng của nhân dân vùng giải phóng càng mở rộng từ Thanh Hoá vào Nam. + Chiến thắng Tốt Động, đẩy quân Minh vào thế bị động.
  14. Những kiến thức HS cần nắm Các hoạt động của thầy và trò vững + Chiến thắng Chi Lăng – xương Giang đập tan 10 vạn quân cứu viện khiến giặc cùng quẫn tháo chạy về nước. - GV: rút ra vài đặc điểm của khởi nghĩa - Đặc điểm: Lam Sơn. + Từ một cuộc chiến tranh ở địa - HS suy nghĩ và trả lời. phương phát triển thành cuộc đấu - GV bổ sung, kết luận. tranh giải phóng dân tộc. + Suốt từ đầu đến cuối cuộc khởi nghĩa tư tưởng nhân nghĩa được đề cao. + Có đại bản doanh, căn cứ địa. 4. Củng cố Đặc điểm của cuộc kháng chiến chống Tống và khởi nghĩa Lam Sơn. Nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên. Hướng dẫn HS lập niên biểu cho cuộc kháng chiến XI – XV.
  15. 5. Dặn dò Lập niên biểu của cuộc kháng chiến XI – XV theo mẫu:
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2