Phản ứng quá mẫn với các thuốc kháng lao hàng một: Nghiên cứu mô tả cắt ngang tại Bệnh viện E

Bệnh lao tiếp tục là mối đe dọa sức khỏe cộng đồng toàn cầu, với gánh nặng dịch tễ học đáng kể tại Việt Nam. Phác đồ điều trị lao hàng một, mặc dù hiệu quả cao, thường đi kèm với các phản ứng bất lợi, đặc biệt là quá mẫn với thuốc chống lao. Những phản ứng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh mà còn kéo dài thời gian điều trị và gia tăng nguy cơ kháng thuốc. Hiện tại, dữ liệu nghiên cứu về tỷ lệ và đặc điểm lâm sàng của quá mẫn thuốc kháng lao tại các bệnh viện tuyến trung ương ở Việt Nam còn hạn chế. Nghiên cứu này nhằm mục đích mô tả các đặc điểm lâm sàng và tỷ lệ phản ứng quá mẫn với thuốc kháng lao hàng một, góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc chẩn đoán và quản lý hiệu quả hơn, qua đó nâng cao kết quả điều trị và giảm thiểu tình trạng kháng thuốc.

Các bác sĩ lâm sàng (chuyên khoa truyền nhiễm, hô hấp, dị ứng – miễn dịch, da liễu), dược sĩ, nhà nghiên cứu y học, và các nhà quản lý y tế liên quan đến điều trị và an toàn thuốc chống lao.

Bệnh lao vẫn là một trong những thách thức y tế công cộng lớn tại Việt Nam, với việc điều trị dựa trên phác đồ kháng lao hàng một mang lại hiệu quả cao nhưng tiềm ẩn nguy cơ phản ứng quá mẫn. Những phản ứng này, bao gồm cả ngoại ban dát sẩn nghiêm trọng, thường dẫn đến gián đoạn điều trị và làm tăng nguy cơ phát triển lao kháng thuốc. Để giải quyết khoảng trống thông tin và hỗ trợ lâm sàng, nghiên cứu mô tả cắt ngang này đã được thực hiện tại Bệnh viện E trên 69 bệnh nhân lao có dấu hiệu quá mẫn với thuốc kháng lao. Các phương pháp bao gồm thu thập dữ liệu lâm sàng và thực hiện các test chẩn đoán dị ứng chuyên biệt như test lẩy da, test áp bì và test kích thích. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng đại đa số các phản ứng quá mẫn là loại muộn (93,7%), với ngoại ban dát sẩn là thể lâm sàng phổ biến nhất (78,3%). Thời gian khởi phát triệu chứng rất đa dạng, từ ngày đầu đến sau hơn một tháng điều trị. Trong các test chẩn đoán, test lẩy da có độ nhạy thấp. Test áp bì cho thấy tỷ lệ dương tính cao hơn đối với isoniazid, rifampicin và ethambutol. Đáng chú ý, test kích thích được xác nhận là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán, với rifampicin là thuốc gây dị ứng phổ biến nhất qua test này (35,29%), tiếp theo là ethambutol và pyrazinamide. Nghiên cứu cũng xác định rifampicin là nguyên nhân duy nhất gây hội chứng Steven-Johnson (SJS)/hoại tử thượng bì nhiễm độc (TEN) trong nhóm bệnh nhân này. Giá trị ứng dụng của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp dữ liệu thực tiễn quan trọng về đặc điểm lâm sàng và hiệu quả của các test chẩn đoán tại Việt Nam. Việc xác định chính xác thuốc gây quá mẫn thông qua test kích thích cho phép bác sĩ lâm sàng duy trì sử dụng các thuốc kháng lao hàng một còn lại an toàn, từ đó cải thiện kết quả điều trị, giảm thiểu nguy cơ kháng thuốc và tối ưu hóa quản lý bệnh lao. Những phát hiện này có ý nghĩa sâu sắc đối với việc xây dựng hướng dẫn quản lý quá mẫn thuốc kháng lao trong thực hành lâm sàng.