Phim chiếu rạp: The Avengers –
tuy bom tấn nhưng nhiều ý nghĩa
Poster "The Avengers"
Tôi thường không mấy hứng thú với phim bom tấn, nhất là bom tấn
‘siêu anh hùng’, nhưng dĩ nhiên cái gì cũng có ngoại lệ; năm ngoái tôi
từng hồi hộp chờ Điệp vụ bất khả 4 vì Brad Bird đạo diễn phim này, và
năm nay tôi hào hứng đi xem The Avengers (Biệt đội siêu anh hùng) vì
Joss Whedon là biên kịch kiêm đạo diễn của phim.
Vào tay một đạo diễn (lơ mơ) khác thì The Avengers chắc chắn sẽ dở
tệ, vì nó bắt đầu từ một ý tưởng… cực nhảm. Mọi người biết hãng
truyện tranh/hãng phim Marvel chứ? Marvel là bố đẻ của hàng loạt
những nhân vật siêu anh hùng: Người Nhện, X-men v.v… nói chung
thì mấy nhân vật này có truyện/phim riêng, nhưng Marvel nảy ra sáng
kiến: gộp các siêu anh hùng này vào một tác phẩm, và “The Avengers”
ra đời, rất giống món tả-pí-lù.
Kết quả là, cốt truyện của phim The avengers thoạt đầu nghe cũng
nhảm: Nick Fury, chỉ huy của tổ chức S.H.I.E.L.D, đang thực hiện một
nghiên cứu về khối Tesseract – khối năng lượng với nguồn gốc bí ẩn;
nhưng nghiên cứu này vô tình đưa tên ác ôn Loki tới trái đất. Loki là
con nuôi của vị vua cai trị hành tinh Asgar – vùng đất của thần thánh;
vì mặc cảm mình là con nuôi và ghen tị với anh trai Thor, Loki toan
giết bố và anh trai để cướp ngôi nhưng không thành công, nên hắn phải
trốn chui trốn nhủi tại một dải ngân hà khác. Nhờ khối Tesseract mà
Loki tới được trái đất; cùng các bè phái ngoài hành tinh. Loki lên kế
hoạch thôn tín địa cầu. Để bảo vệ thế giới, Nick tập hợp những siêu anh
hùng và các chiến sĩ giỏi nhất, bao gồm: tiến sĩ Banner – người có khả
năng biến thành gã khổng lồ Hulk xanh lè khi tức giận, Steve Rogers –
một chiến binh được bơm chất hóa học để trở thành siêu anh hùng
Captain American cơ bắp, Tony Stark – tỷ phú kiêm siêu anh hùng
Người Sắt, Clint Baryon – cung thủ với bí danh Hawkeye, Natasha –
điệp viên giỏi võ và lắm mưu mẹo, và cuối cùng là Thor – Thần Sét,
anh trai của Loki.
Khối năng lượng Tesseract - vì nó rất mạnh nên tổ chứ S.H.I.E.L.D
muốn nghiên cứu nó để tạo ra nguồn năng lượng xanh, sạch. Nhưng họ
còn có ý đồ khác nữa, ý đồ gì? Phải xem phim thì mới biết.
Nick Fury (da đen) và các siêu anh hùng
Nhìn sơ bề mặt, thì thấy phim này sặc mùi kỹ xảo và đầy bắp thịt,
chẳng nghiêm túc tí nào; nhưng điều đáng khen là Joss Whedon biết rõ
điều đó, nên anh không hề cố gắng tỏ ra nghiêm túc. Bộ phim có rất
nhiều các hành động/lời nói châm biếm, hài hước, y như thể nó đang
đùa với chính mình. Tôi thường cho rằng phim hay là phim khiến khán
giả cảm thấy như mình ‘không xem phim mà đang xem cuộc sống
thực’; còn Joss làm điều ngược lại, khiến ai xem phim này cũng biết
rằng mình đang… xem phim. Nhưng tôi nghĩ đây là cách tiếp cận đúng
đắn đối với thể loại siêu anh hùng, bởi nếu cố tỏ ra nghệ thuật thì nó sẽ
trông rất giả tạo. Nhờ Joss mà The Avengers ra dáng một người lớn đầy
tự tin: biết điểm yếu của mình, nhưng vẫn yêu bản thân, và đủ dũng
cảm để chấp nhận những điểm yếu ấy, cũng như đem mình ra trước mặt
thiên hạ để làm trò giải trí.
Nhìn kỹ hơn, người xem nhận ra rằng nhờ tự tin mà bộ phim không hề
nông cạn, các câu từ, hành động đùa cợt luôn mang một ý nghĩa sâu sắc
nào đó, và tuyến nhân vật được xây dựng rất chặt chẽ. Khi Phil – trợ lý
của Nick Fury – nói với Captain America rằng S.H.I.E.L.D đang giữ bộ
trang phục cũ của anh, Captain America tỏ ý lo âu “Bộ đồ mang màu
cờ Mỹ truyền thống đó chắc là đã lỗi thời.” Phil đáp lại “Nhưng trong
hoàn cảnh hiện nay, dân chúng cần chút xíu truyền thống.” Một phần
thì Phil đang nhắc đến hoàn cảnh ‘người ngoài hành tinh chiếm trái đất’
trong phim, nhưng phần khác, Phil đang nhắc xéo tới hoàn cảnh kinh tế
suy thoái bi đát hiện nay, và có lẽ vì vậy mà khán giả muốn xem một
phim siêu anh hùng với những mô-típ truyền thống để yêu đời hơn.
Chắc hẳn không phải vô tình mà Joss cho các anh hùng này giải cứu
nhóm con tin đang mắc kẹt trong một ngân hàng ở New York.
Nhân vật Captain America
Nhân vật khổng lồ xanh Hulk là ví dụ tiếp theo, Hulk tượng trưng cho
sự bạo lực và hăng máu của giới mày râu – những chàng bình thường
thì hiền lành nhưng khi nổi nóng lên lại hóa côn đồ. Joss đã mạnh dạn
quay cảnh Hulk rượt điệp viên Natasha – anh hùng nữ duy nhất của
phim, cảnh này khiến tôi nhớ lại những mẩu chuyện về nạn vũ phu, và
những gì diễn ra trong đoạn phim cho thấy Joss rất khâm phục những
phụ nữ đã sống sót và dũng cảm đứng dậy sau khi bị các ông uy hiếp để