Phóng sự truyền hình – phim
tài liệu truyền hình
PHẦN II: PHIM TÀI LIỆU TRUYỀN HÌNH
CHƯƠNG I: LÝ THUYẾT VỀ PHIM TÀI LIỆU TRUYỀN HÌNH
1.Định nghĩa : Phim i liệu truyền hình một th loại báo ctruyền
hình nằm trong nhóm thể loại chính luận nghệ thuật. nói n tưởng
chđề, tức là tính chính luận của báo chí, thông qua việc y dng hình
tượng từ những s kiện, hiện tượng, con người cụ thể thật trong đời
sống xã hội. Nói cách khác, phim tài liu truyền hình dùng sthật để y
dựng hình tượng nghthuật, qua đó làm nhim vụ giáo dục thẩm mỹ
định hướng cách nhận thức sự thật đó cho công chúng.
2. Chức năng của phim tài liu truyền hình.
2.1. Chức năng thông tấn và báo chí :
chức ng quan trọng nhất, chi phối toàn bquá trình sáng tạo phim tài
liu truyền hình, dn tới quan nim phimi liệu truyền hình là một thể loại
tác phm báo chí truyền hình.
Tính thời sự trong phim tài liu truyền hình thhiện qua việc phản ánh sự
kiện, vấn đề, nhân vật… hằng ngày với những thông tin nóng hổi, kịp thời,
xác thực. Yếu tố chính trị, phục vụ kịp thi mục đích tuyên truyền (Các s
kiện chính trị nổi bật, những ngày llớn , các dịp kniệm.)
2.2 Chức năng giáo dục và nhận thức :
Nâng cao nhn thức duy của người xem, thông qua những hình ảnh
tht về con người, đất nước, thiên nhiên, skiện, sviệc, với tất cả s
phong phú đa dạng của nó.
Phát hiện bản chất có ý nghĩa triết học của hiện tượng và s kiện, nâng s
kiện lên tm khái quát hoá bằng hình tượng tiêu biểu, qua việc sử dụng
một cách hiệu quả các thủ pháp ngh thuật (điều mà các thloại tác
phẩm báo chí truyền hình khác kththực hiện được do đặc điểm thể
loại, độ dài thời gian (thời lượng) và mục đích thông tin).
Nhấn mạnh ý nghĩa xã hi của hiện tượng và skiện qua việc sdụng các
chi tiết điển hình, kết hợp với âm nhạc, tiếng động, lời bình, các thpháp
dựng phim.
2.3. Chức năng thẩm mỹ và giá trị tư liệu lịch s:
Hiện tượng thẩm mỹ và chất thơ; yếu tố n d, tượng trưng… trong các
loi phim tài liệu nghệ thuật, phong cảnh, du lịch…
Giá tr tư liệu lịch sử của phim tài liu truyền hình nói riêng cũng như
phim tài liu nói chung, đặc biệt đối với các sự kiện, sviệc chỉ xảy ra một
ln hoặc những sự kiện, sự việc, con người… thuộc về lịch sử, với những
hình ảnh kng gì hay tái tạo được.
3. Điểm khác nhau giữa phim tài liu truyền hình và phim tài liu đin
nh :
Phim i liu truyền hình được thừa hưởng rất nhiều đặc điểm của phim tài
liu điện nh. chính là một thứ phim tài liu điện nh được cải biến đi
cho phợp với những đặc tính kthut và đặc điểm tiếp nhận của truyền
hình để sử dụng trên loi hình báo chí này. Những thay đổi đó tạo nên s
khác biệt n bản giữa phim tài liu của hai loại hình truyn thông điện
ảnh và truyền hình.
3.1 Về công chúng :
Trạng thái tiếp nhận của điện nh và truyn hình rất khác nhau. Công
chúng tiếp nhận tác phẩm điện nh một điu kiện tưởng cho việc tiếp
thu ni dung tác phẩm. Còn truyn hình phải đối mặt với rất nhiều trở ngại
của cuộc sống hàng ngày, cnguyên nhân khách quan lẫn nguyên nhân ch
quan, đến quá trình tiếp nhận của người xem.
Công chúng tiếp nhận tác phẩm điện ảnh trong rạp chiếu. Đó là một
khoảng không gian riêng biệt người xem ngồi trong ng tối gần như hoàn
toàn, đối diện với một màn ảnh lớn, âm lượng âm thanh lớn. Tn đó chiếu
những hình ảnh ngoại cỡ, không thể thấy trong cuộc sng thường nhật.
Đó một môi trường tưởng cho việc tiếp nhận một tác phẩm nghệ
thuật. Hình tượng nghệ thuật đin ảnh đi thẳng vào trực giác người xem, d
đem lại những cảm xúc mạnh m. Chính khnăng y cảm xúc mạnh
m của điện nh cùng với môi trường tiếp nhận nhỏ hẹp, nên những hình
ảnh tn phim gây được phản ng y chuyền” trong cm xúc của kn
giả. lan nhanh trong không gian rp chiếu, tạo nên scộng ng về
mặt tình cm. Vì vậy, người xem càng btác động mnh bởi hình nh, lời
thoi, tiếng động, âm nhạc của bộ phim n, khả năng tiếp nhận của khán
gitrở nên cao hơn. tác phẩm đin nh do đó được tiếp nhận đầy đ
hơn.
Hơn nữa, khi xem một tác phẩm điện nh, người xem btách rời ra khỏi
bi cảnh sng hàng ngày, kng bchi phối bởi bất cứ tác động nào. Xut
phát tđặc điểm tiếp nhận này nên tác phm điện ảnh có thể được dồn nén
đến cao độ các chi tiết mà không sngười xem khó hiu.
Tuy nhiên, khng tập trung cao độ của người xem không thể duy trì u.
Đồng thời, khi đang xem dở một buổi chiếu, kn gi không thể ngừng
xem nếu muốn tiếp thu trọn vẹn c phẩm. Vì hai do này, mỗi tác phm
điện nh không nên kéo i hơn 90 phút, tối đa 100 phút để khán gicó
thhiểu được toàn btác phm. Vi những c phẩm đồ sộ, đòi hỏi thời
lượng ln thì nên tách ra thành nhiu phần, mỗi phần khoảng 90 đến 100
phút. Mỗi đêm chiếu một phần cho tới khi hết bộ phim.
Một đặc điểm nữa có c động klớn đến qtrình tiếp nhận tác phẩm
điện ảnh là việc người xem được phép lựa chọn tác phẩm mình thích. ng
chúng thưởng thức điện nh là ng chúng chọn lọc. Hchxem những
tác phm mình tch, không ai th ép buộc người khác xem một c
phm điện nh mà hkhông tch. Điều này khiến cho người xem có một
m lý tiếp nhận rất ổn định trước và trong suốt quá trình xem phim.
Khác với điện nh, truyền hình, vi cách là một phương tiện truyền
thông đại chúng, đến với mọi nhà, sục vào mọi ngõ ngách, mọi vùng xa i
hẻo nh tn ti đất. Truyền hình trthành cửa ngõ để mỗi người, không
cần phải ra khỏi nhà mình vn biết tất cả những sự kiện xảy ra trên thế
giới, từ những sự kiện địa phương, skiện trong nước, cho tới những s
kiện xảy ra nơi cách xa hàn vạn km. Không chỉ mang đến cho người xem
tin tức, truyn hình còn phương tiện chuyển tải nhiu loại hình ngh
thuật, nhiều chương trình gii trí. Do đó, truyền hình trthành một nhà hát
tổng hợp, một phương tiện giải trí toàn năng.
Các tác phẩm truyền hình phi đối pvới tất cnhững tác động của ngoại
cảnh đến m tiếp nhận của người xem. Họ luôn b quấy nhiễu bởi
những tác động của cuộc sống hàng ngày, to ra những chuỗi đứt đoạn
trong q trình tiếp thu thông tin. Chính vì vy mà tác phẩm truyền hình
đòi hỏi phải rất dễ hiểu, và cụ thể trong từng khuôn hình, đồng thời phải
một độ thông tin nhất định để người xem có thể hiểu được những
đoạn họ không tập trung nhờ logic phát triển của sự kiện. Sự dễ hiểu của
tác phẩm truyền hình n do việc truyền hình khng phủ sóng một
khoảng không gian lớn, cùng một lúc phục vụ hàng triu kn giả với
nhiều trình độ văn hoá khác nhau, thuộc nhiều tầng lớp khác nhau, nhiều
dân tộc khác nhau.
Để thu được hiệu quả truyền thông lớn nhất, tác phẩm truyền hình phi
được xây dựng cho ng chúng dù trình đvăn hoá như thế nào cũng tiếp
nhận được thông điệp của tác phẩm.
Những khác biệt về trạng thái tiếp nhận của ng chúng là nguyên nhân
dẫn đến một số điểm khác biệt giữa tác phẩm điện nh và tác phẩm truyền
hình.
3.2. Về thiết bị thể hiện :
Thiết bthể hin của điện ảnh và truyn hình rất khác nhau. Các tác phẩm
điện nh được chiếu trên những màn hình ln với diện tích hàng chục mét
vuông, t lệ giữa chiều ngang với chiều cao là 7:4 (1:0,57) còn n
hình máy thu truyn hình truyền thng có kích thước rất nh(diện tích một
màn hình 21inch ch vào khong 0,137m2), và tlệ 4:3 (1:0,75), Như
vậy khuôn hình của điện ảnh sẽ bao quát được một không gian chiều ngang
rộng hơn nhiều so với hình ảnh truyền hình. Do đó, lượng thông tin trong
một khuôn hình đin ảnh cũng lớn hơn nhiều so với một khuôn hình truyn
hình.
Toàn b hình nh trên phim được thể hiện hết trên màn nh. Thông tin
được thể hiện đầy đủ, bố cục khuôn hình không bpvỡ. Nng với màn
hình của máy thu hình t việc thể hiện đầy đ khuôn hình là một khó
khăn. Đây điều kin khách quan mà người làm truyn hình không th
khắc phục.
3.3 Về đặc trưng phương tiện truyền tải :
Hình nh và âm thanh của c phẩm truyền hình được đưa đến với người
xem thông qua sóng điện từ. Trước hết, tín hiệu hình nh và âm thanh được
hoá thành dng tín hiệu điện từ, sau đó được đưa vào máy phát, gửi lên
không trung bng làn sóng tuyến điện. Trong điện ảnh, tín hiu hình
ảnh âm thanh được ghi đồng bộ trên phim. Sau đó được i tạo lại bằng
máy chiếu, màn nh và hệ thống hoá.