BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM

CÔNG TRÌNH DỰ THI
GIẢI THƢỞNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SINH VIÊN
“NHÀ KINH TẾ TRẺ – NĂM 2010”
TÊN CÔNG TRÌNH:
QUẢN LÝ RỦI RO TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI
TRONG HOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP
KHẨU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP
VIỆT NAM
THUỘC NHÓM NGÀNH: KHOA HỌC KINH TẾ
TP. Hồ Chí Minh – Tháng 06/2010
MỤC LỤC
TÓM TẮT ĐỀ TÀI
DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ RỦI RO TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI VÀ QUẢN LÝ RỦI RO TỶ
GIÁ ................................................................................................................................... 1
1.1 Nhận diện rủi ro tỷ giá hối đoái ............................................................................1
1.1.1 Khái niệm ..................................................................................................... 1
1.1.2 Nguyên nhân của rủi ro tỷ giá ....................................................................... 1
1.1.3 Phân loại rủi ro tỷ giá .................................................................................... 3
1.2 Quản lý rủi ro tỷ giá .............................................................................................4
1.2.1 Vai trò của việc quản lý rủi ro tỷ giá ............................................................. 4
1.22.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định quản trị rủi ro tỷ giá của doanh nghiệp có
hoạt động xuất nhập khẩu ........................................................................................... 5
1.2.3 Các phương pháp quản lý rủi ro tỷ giá........................................................... 5
1.2.3.1 Quản lý rủi ro tỷ giá tự nhiên .......................................................... 5
1.2.3.2 Sử dụng thị trường sản phẩm phái sinh ........................................... 8
1.2.3.3 Xây dựng chương trình quản trị rủi ro........................................... . 9
1.3 Kinh nghiệm của các doanh nghiệp trên thế giới trong việc quản lý rủi ro tỷ giá 10
1.3.1 Câu chuyện thành công của HALLIBURTON và chương trình quản trị rủi ro .
................................................................................................................... 10
1.3.2 Kinh nghiệm quản lý rủi ro tỷ giá của doanh nghiệp tại những nước đang phát
triển….. ................................................................................................................... 11
CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ RỦI RO TỶ GIÁ TRONG HOẠT ĐỘNG
XUẤT NHẬP KHẨU TẠI CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM ................................ 16
2.1 Hoạt động xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian qua . 16
2.2 Những biến động chính của tỷ giá trong thời gian qua ........................................ 20
2.2.1 Tỷ giá USD/VND ....................................................................................... 20
2.2.2 Các cặp tỷ giá quan trọng khác.................................................................... 27
2.3 Sự thay đổi độ nhạy cảm rủi ro tỷ giá tại các doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập
khẩu… ......................................................................................................................... 31
2.4 Khảo sát thực trạng quản lý rủi ro tỷ giá trong hoạt động xuất nhập khầu của các
doanh nghiệp Việt Nam ................................................................................................ 33
2.4.1 Mô tả mẫu khảo sát ..................................................................................... 33
2.4.2 Thực trạng quản lý rủi ro tỷ giá trong hoạt động xuất nhập khẩu của các doanh
nghiệp Việt Nam ...................................................................................................... 34
2.4.3 Những hạn chế trong việc quản lý rủi ro tỷ giá tại các doanh nghiệp Việt Nam
................................................................................................................... 40
2.4.4 Nguyên nhân dẫn đến hiệu quả thấp trong quản lý rủi ro tỷ giá tại các doanh
nghiệp Việt Nam ...................................................................................................... 44
CHƢƠNG 3. CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ RỦI RO TỶ GIÁ TRONG HOẠT ĐỘNG
XUẤT NHẬP KHẨU CỦA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM ........................................ 51
3.1 Xu thế biến động tỷ giá trên thị trường ............................................................... 51
3.1.1 Tỷ giá USD/VND ....................................................................................... 51
3.1.2 Tỷ giá EUR/VND ....................................................................................... 54
3.2 Nhận diện rủi ro tỷ giá trong tương lai ............................................................... 55
3.3 Nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tỷ giá của các phương pháp truyền thống ........ 56
3.4 Mở rộng việc sử dụng công cụ phái sinh vào quản lý rủi ro tỷ giá tại các doanh nghiệp
Việt Nam ..................................................................................................................... 60
3.4.1 Ngân hàng phải là người tạo nền móng thị trường ....................................... 61
3.4.2 Chính phủ và NHNN cần từng bước hoàn chỉnh hành lang pháp lí và chính sách
kinh tế phù hợp với các giao dịch phái sinh .............................................................. 65
3.4.3 NHNN cần tiến tới xây dựng cơ chế tỷ giá linh hoạt, kích thích sự phát triển của
các CCPS phòng ngừa RRTG ................................................................................... 66
3.4.4 Xây dựng thị trường tài chính hiện đại nhất là đối với các yếu tố liên quan tới
quản lý rủi ro ............................................................................................................ 67
3.4.5 Mở cửa thị trường tự do cho tất cả các định chế triển khai các hợp đồng phái sinh
................................................................................................................... 67
3.5 Ứng dụng chương trình quản trị rủi ro doanh nghiệp ERM cho các doanh nghiệp xuất
nhập khẩu Việt Nam..................................................................................................... 68
KẾT LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC A – BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT
PHỤ LỤC B – VÍ DỤ VỀ CÁC LOẠI RỦI RO TỶ GIÁ
PHỤ LỤC C – KHÁI QUÁT VỀ CÁC CÔNG CỤ PHÁI SINH TRÊN THỊ TRƯỜNG
TÀI CHÍNH
PHỤ LỤC D – MỘT SỐ CAM KẾT CỦA VIỆT NAM TRONG LĨNH VỰC XUẤT
NHẬP KHẨU SAU KHI GIA NHẬP WTO
PHỤ LỤC E – GIỚI THIỆU ĐẠO LUẬT SARBANES - OXLEY (SOX)
TÓM TẮT ĐỀ TÀI
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Đại hội Đảng Toàn quốc lần thứ VI đã đánh dấu cột mốc thay đổi quan trọng trong
nhiều lĩnh vực, đặc biệt là đối với nền kinh tế. Những chính sách kinh tế mở cửa, hướng
đến hội nhập với khu vực và thế giới đã và đang mang đến cho kinh tế đất nước nói
chung và hoạt động xuất nhập khẩu nói riêng nhiều cơ hội phát triển về cả chất và
lượng, quy mô và loại hình. Tuy nhiên, cơ hội luôn luôn đi kèm với những thử thách.
Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới xảy ra gần đây đã gây tác động không nhỏ đối với
nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực ngoại thương. Thiệt hại to lớn của các
doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu xảy ra do nhiều nguyên nhân, trong đó
không thể không kể đến rủi ro về tỷ giá hối đoái. Rủi ro tỷ giá hối đoái đã và đang đe
dọa nghiêm trọng đến hiệu quả hoạt động hay thậm chí sự tồn tại của các doanh nghiệp
có hoạt động xuất nhập khẩu trong nước, đa số với quy mô vừa và nhỏ, kinh doanh và
quản lý theo những phương thức truyền thống đa phần không còn phù hợp với nền kinh
tế hội nhập mà chúng ta đang theo đuổi.
Vì những lý do trên, nhóm tác giả xin chọn đề tài: “Quản lý rủi ro tỷ giá hối đoái trong
hoạt động xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam” để có những nghiên cứu
cụ thể nhất về thực trạng và những hạn chế trong việc quản lý rủi ro tỷ giá tại các doanh
nghiệp, từ đó có những biện pháp phù hợp nhất cho các doanh nghiệp Việt Nam để hạn
chế tổn thất xảy ra do rủi ro này.
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Đề tài tập trung nghiên cứu những vấn đề trọng tâm sau đây:
Những lý luận chung về rủi ro tỷ giá và kinh nghiệm quản lý rủi ro tỷ giá của các
DN trên thế giới.
Thực trạng quản lý rủi ro tỷ giá trong hoạt động xuất nhập khẩu của các doanh
nghiệp Việt Nam.
Những công cụ mà doanh nghiệp có thể sử dụng để quản lý rủi ro tỷ giá và
phương pháp sử dụng những công cụ này một cách hiệu quả nhất thông qua vai
trò hỗ trợ của các cơ quan chức năng Nhà nước và khắc phục từ chính doanh
nghiệp; xây dựng chương trình quản lý rủi ro tỷ giá cho doanh nghiệp xuất nhập
khẩu Việt Nam.
3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Khái niệm, phân loại rủi ro tỷ giá và các phương pháp quản lý rủi ro tỷ giá trong
hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.
Kinh nghiệm quản lý rủi ro tỷ giá tại một số doanh nghiệp trên thế giới.
Hoạt động quản lý rủi ro tỷ giá trong kinh doanh xuất nhập khẩu của doanh
nghiệp Việt Nam. Đặc biệt có kết hợp với điều tra, khảo sát một số doanh nghiệp
xuất nhập khẩu trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh và Tỉnh Bình Dương trong hoạt
động quản lý loại rủi ro này.
Những đề xuất trong việc nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tỷ giá bằng các
phương pháp khác nhau, đề xuất ứng dụng chương trình quản trị rủi ro ERM tại
các doanh nghiệp Việt Nam.
4. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đề tài đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
Khảo sát thực tế một số các doanh nghiệp tại Việt Nam
Thu thập thông tin từ các nguồn cung cấp khác nhau
Thống kê tổng hợp, xử lý những thông tin thu thập được
Dùng phương pháp phân tích tổng hợp – so sánh, phương pháp phân tích suy
luận, phương pháp phân tích thống kê, phương pháp diễn dịch qui nạp để đưa ra
những kết luận cụ thể
5. ĐÓNG GÓP VÀ HƢỚNG PHÁT TRIỂN ĐỀ TÀI
Đề tài đã khái quát các vấn đề liên quan đến rủi ro tỷ giá hối đoái với doanh nghiệp Việt
Nam, đưa ra một số phương pháp quản lý rủi ro thông dụng, đồng thời tiếp cận phương
thức quản lý rủi ro tiên tiến trên thế giới. Hướng phát triển tiếp theo của đề tài có thể là
việc tập trung nghiên cứu những phương thức quản trị rủi ro hiện đại, giới thiệu những
chương trình quản trị rủi ro đang được các doanh nghiệp lớn trên thế giới ứng dụng và
vấn đề thực hành các phương thức này tại các doanh nghiệp Việt Nam.