Cần sớm có quy tắc đạo
đức nghề báo
Sự kiện nhà báo Phan Hà Bình - Phó Tổng thư ký tòa soạn
báo Tiền Phong, bút danh Hà Phan, bị cơ quan an ninh điều
tra Bộ Công an (phía Nam) bắt giữ khi đang nhận số tiền 220
triệu đồng của Công ty CP Xi măng Sài Gòn - Tân Kỳ đang
gây xôn xao dư luận. Cho dù kết quả thế nào thì đây vẫn là
câu chuyện buồn của làng báo.
Bộ quy tắc đạo đức nghề báo sẽ góp phần bảo vệ quyền hành
nghề hợp pháp của các nhà báo (Ảnh minh hoạ).
Cám dỗ về kinh tế cũng là một “tình huống nóng”
Nhưng câu hỏi đặt ra là vì sao sau một loạt những bài điều tra
phanh phui những sai trái của DN có tác động mạnh tới mức
chính cơ quan báo chí phải đề nghị công an có biện pháp bảo vệ
nhà báo do có một số lời đe dọa thì ngòi bút sắc bén của nhà báo
đã bị bẻ cong chỉ bởi số tiền 220 triệu đồng chứ không phải sức
ép từ sự an toàn tính mạng.
Trong cuộc hội thảo với chủ đề “Tác nghiệp của nhà báo trong
những tình huống nóng” do Hội Nhà báo VN tổ chức hồi đầu
tháng 8, trong khi các tham luận đều nhấn mạnh tới việc luật
pháp phải có những chế tài mạnh mẽ để bảo vệ nhà báo khi tác
nghiệp ở những “điểm nóng” khỏi sự đe dọa và hành hung của
các lực lượng côn đồ thì một nhà báo lại cho rằng, “tình huống
nóng” đối với nhà báo khi viết bài không chỉ là nguy cơ bạo lực
mà cả những cám dỗ kinh tế. Ông phân tích, trước khi hành xử
theo kiểu “xã hội đen”, các đối tượng rất có thể lựa chọn cách
“nhẹ nhàng” trước là mua chuộc bằng tiền. Đó là một “tình huống
nóng” ít được đề cập song thực tế đã xảy ra không ít trường hợp.
Tuy nhiên, nhiều quan điểm cho rằng, đây không phải là một nội
dung của luật pháp mà là vấn đề đạo đức, tư cách người cầm
bút.
Ông Hoàng Hữu Lượng, Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ TT&TT)
cho biết, trong 2 năm vừa qua Hội Nhà báo VN đã tổ chức xuất
bản 6 tác phẩm liên quan đến nghiệp vụ với sự giúp đỡ của các
chuyên gia Thụy Điển để phát cho tất cả các cơ quan báo chí
trong cả nước, trong đó có một cuốn về đạo đức nghề báo. Theo
ông Lượng, các nước quy định rất chặt chẽ và chi tiết các điều
cấm hoặc lưu ý đối với nhà báo. Chẳng hạn, nhà báo có người
trong gia đình mua chứng khoán của một đơn vị nào đó thì phải
báo với cơ quan báo chí để tránh việc viết bài nâng giá cổ phiếu;
nhà báo không được nhận tiền từ đơn vị tới viết bài... Ngoài ra ở
các nước, mỗi cơ quan báo chí đều xây dựng một bộ quy tắc ứng
xử riêng và bộ quy tắc này thậm chí còn có giá trị hơn, quan trọng
hơn cái chung.
Bàn về văn hóa “phong bì” của nhà báo hiện nay, ông Lê Quốc
Minh, TBT Vietnamplus.vn cho rằng, ở các nước, không phải
không có chuyện phóng viên nhận tiền từ DN. Song hành động
này được thực hiện với ý nghĩa hoàn toàn khác, đó là sự cảm ơn
của DN vì sự hợp tác của báo chí đối với DN.
Tuy nhiên, đâu là giới hạn để sự “cảm ơn” đó không nhuốm màu
hối lộ lại là điều không dễ phân biệt. Thậm chí trong nhiều tình
huống, dù có phân biệt được thì nhà báo cũng không dễ dàng
vượt qua.