R&D..Cần sự đầu tư đúng mức
R&D (Research and Development), thường được dịch là
“nghiên cứu và phát triển”, là cụm từ rất thường được dùng
trong hoạt động quản trị doanh nghiệp, đặc biệt là đối với
các doanh nghiệp sản xuất.
Nếu như cách đây vài năm, hoạt động nghiên cứu và phát triển
vẫn còn rất xa lạ với các doanh nghiệp Việt Nam thì thời gian gần
đây, các doanh nghiệp sản xuất, cung ứng dịch vụ đã bắt đầu chú
trọng đến hoạt động này. Hầu hết các doanh nghiệp lớn đều có
một bộ phận (hoặc phòng) R&D. Bộ phận này có nhiệm vụ chính
là nghiên cứu để phát triển sản phẩm mới nhằm đáp ứng nhu cầu
thị trường và thực hiện chiến lược phát triển của doanh nghiệp.
Cũng chính vì sự “áp đặt” nhiệm vụ khá hạn hẹp này mà nhiều
phòng R&D của doanh nghiệp Việt Nam chưa làm hết chức năng
cần có của một đơn vị nghiên cứu và phát triển theo đúng nghĩa,
dẫn đến khả năng phát triển của doanh nghiệp bị hạn chế, bó hẹp
trong khuôn khổ sản phẩm thuần túy, cứng nhắc, gây lãng phí tài
nguyên, nguồn lực doanh nghiệp.
Trên thế giới, chức năng nghiên cứu và phát triển không chỉ giới
hạn ở việc cho ra đời sản phẩm mới. Một bộ phận R&D chuyên
nghiệp trong một tập đoàn đa quốc gia thường “bao sân” đồng
thời nhiều chức năng dưới đây.
Nghiên cứu - phát triển sản phẩm (Product R&D)
Đây là chức năng nghiên cứu và phát triển thuần túy về mặt sản
phẩm nhằm cho ra đời những sản phẩm có thiết kế, chất liệu, đặc
tính, công dụng mới. Chẳng hạn, sản phẩm nước mắm làm từ cá
hồi, bột nêm làm từ rong biển, trà thảo mộc đóng chai, cửa nhựa
uPVC… Hoạt động nghiên cứu và phát triển này thường chú
trọng nhiều đến công thức sản phẩm, thành phần cấu tạo, màu
sắc, hương vị, chất liệu, kiểu dáng sản phẩm… Ngoài ra, nghiên
cứu và phát triển sản phẩm còn bao gồm cả việc nghiên cứu, cải
tiến, nâng cao chất lượng sản phẩm hiện có.
Đối với các đơn vị cung cấp dịch vụ, chức năng này tập trung vào
việc nghiên cứu và phát triển các dịch vụ mới với nội dung mới,
đem lại lợi ích mới. Chẳng hạn như các tour du lịch đến những
địa điểm mới, dịch vụ chăm sóc sắc đẹp sử dụng chất liệu chiết
xuất từ thiên nhiên, dịch vụ tắm bùn trong khu resort…
Nghiên cứu - phát triển bao bì (Packaging R&D)
Ngoài việc nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới, đối với một số
doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất kinh doanh các
loại hàng tiêu dùng nhanh (FMCG), bộ phận R&D còn có chức
năng nghiên cứu, phát triển các loại chất liệu bao bì mới (khác
với thiết kế kiểu dáng, màu sắc, trang trí, in ấn bao bì - thường do
bộ phận marketing đảm nhiệm).
Chẳng hạn một công ty trong ngành nước giải khát tung ra các
sản phẩm trà xanh đóng chai, được chiết rót ở nhiệt độ cao, buộc
phải có một loại chai nhựa làm bằng chất liệu chịu nhiệt mà
không bị biến dạng, không độc hại. Bộ phận R&D của công ty
phải nghiên cứu để chọn một loại chất liệu phù hợp với chi phí
hợp lý nhất cho sản phẩm mới này. Còn phần kiểu dáng sản
phẩm, nhãn mác, việc trang trí gian hàng trưng bày đẹp, bắt mắt
là do bộ phận tiếp thị đảm nhiệm. Đôi khi, việc nghiên cứu, phát
triển bao bì còn nghiên cứu luôn cả các kiểu dáng đặc biệt của
bao bì (ví dụ hộp sữa bằng giấy có hình bánh ú, hình chóp…),
cũng như cách thức đóng gói bao bì tối ưu.
Việc nghiên cứu và phát triển bao bì đóng góp rất lớn vào thành
công trong việc tiêu thụ sản phẩm. Nhiều khi, chỉ cần thay đổi
chất liệu bao bì, trong khi vẫn giữ nguyên thành phần, chất
lượng, số lượng sản phẩm bên trong, mức tiêu thụ sản phẩm đã
có thể tăng lên nhiều lần. Bao bì cho các sản phẩm mì ăn liền là
một ví dụ. Khi chuyển từ bao bì giấy sang bao bì nhựa, các sản
phẩm mì gói của doanh nghiệp Việt Nam, vốn được định vị là
bình dân, đã có thể cạnh tranh ngang ngửa với các sản phẩm
của nước ngoài, mặc dù chất lượng bên trong chưa thay đổi
nhiều.
Nghiên cứu - phát triển công nghệ (Technology R&D)
Việc nghiên cứu, tìm kiếm công nghệ sản xuất, chế biến tối ưu để
cho ra đời sản phẩm (cả cũ lẫn mới) với chất lượng và giá thành
tối ưu cũng là một trong những chức năng quan trọng của bộ
phận nghiên cứu và phát triển. Ví dụ, công nghệ lên men tự nhiên
khác với công nghệ thủy phân bằng a-xít trong sản xuất nước