
Rễ cây dâu - Vị thuốc chống ho, trừ đờm
Hằng năm, cứ đến mùa đông, khi mà
cây dâu đã thưa lá, người ta tiến hành
"đốn" dâu, tức cắt bỏ các phần thân già
để sang xuân cho cây nảy lộc đâm chồi.
Với những cây dâu đã nhiều năm, năng
suất lá đã giảm thường được đào cả gốc
để đâm cành mới. Sau khi đốn dâu,
người ta phải tranh thủ chặt ngay lấy rễ
và đem rửa sạch đất cát rồi bóc tước lấy
vỏ rễ. Nếu để vài ngày, rễ khô lại thì việc bóc vỏ sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Tiếp tục cạo
lớp bần màu nâu đất bên ngoài để lấy lớp "vỏ lụa" màu trắng bên trong. Cũng vì thế mà
vị thuốc có tên là “tang bạch bì” (Cortex Mori radicis), bì là vỏ, còn bạch là trắng.
Chế biến “tang bạch bì”: Lấy tang bạch bì cắt thành từng đoạn 3 - 4cm, tẩm với mật ong,
cứ 1.000g tang bạch bì dùng 150g mật ong. Thêm một ít nước sạch vào mật ong, thường
tỷ lệ 1:1. Quấy đều rồi đổ vào tang bạch bì, vừa trộn vừa bóp cho mật ngấm đều. Ủ 1 - 4
giờ, sao nhỏ lửa đến khi vị thuốc có màu vàng đậm, sờ không dính tay, có mùi thơm của
mật ong là được. Sau khi chế như vậy, tang bạch bì rất dễ bị hút ẩm, chảy nước và dễ
mốc. Cần bảo quản nơi thông thoáng và thường xuyên chăm sóc. Tốt nhất nên chế lượng
đủ dùng cho từng đợt.
Theo YHCT, vị thuốc ngọt, tính bình, không độc; quy kinh: tâm, phế, tỳ, vị, đại tràng.
Công năng thanh phế chỉ khái, kiện tỳ, nhuận táo. Tang bạch bì được dùng trong một số
trường hợp sau:
- Trị ho ra máu: Tang bạch bì tán bột, ngày uống 10 - 20g với nước cơm. Uống liền 1 - 2
tuần lễ.
- Trị ho do phế nhiệt, viêm phế quản, khó thở, viêm họng có sốt: tang bạch bì, địa cốt bì,
mỗi vị 20g; cam thảo 8g. Sắc uống ngày 1 thang. Uống liền 2 - 3 tuần lễ.
Cây dâu.

- Trị các chứng ho có đờm đặc, khó thở hoặc viêm phổi: tang bạch bì, hoàng liên, hạnh
nhân, hoàng cầm, mỗi thứ 12g; kim ngân hoa, ngư tinh thảo, lô căn, đình lịch tử, mỗi vị
20g; liên kiều 16g, ma hoàng 8g, cam thảo 6g, thạch cao 4g. Sắc uống ngày 1 thang.
Uống liền 2 - 3 tuần lễ.
- Trị ho có phù do thận: tang bạch bì 20g, đậu đỏ 40g. Sắc uống ngày 1 thang. Uống liền
2 -3 tuần lễ.
GS.TS. Phạm Xuân Sinh

