ĐI M I PH NG PHÁP D Y H C MÔN T P ĐC TI U H CỔ Ớ ƯƠ Ạ Ọ Ậ Ọ Ể Ọ
ĐI M I PH NG PHÁP D Y H CỔ Ớ ƯƠ Ạ Ọ
MÔN T P ĐC TI U H CẬ Ọ Ể Ọ
PPDH là ho t đng d y c a Th y và h c c a trò trong s ph i h p th ng nh t,ạ ộ ạ ủ ầ ọ ủ ự ố ợ ố ấ
đng th i có s k t h p c a ph ng ti n d y h c và hình th c t ch c ho t đngồ ờ ự ế ợ ủ ươ ệ ạ ọ ứ ổ ứ ạ ộ
c a h c sinh. Trên c s n m v ng n i dung, giáo viên có th v n d ng linh ho t cácủ ọ ơ ở ắ ữ ộ ể ậ ụ ạ
ph ng pháp m t cách m t cách nhu n nhuy n đ kích thích m i ho t đng c a h cươ ộ ộ ẫ ễ ể ọ ạ ộ ủ ọ
sinh.
PH N LÝ THUY T:Ầ Ế
I. Ph ng pháp d y h c là gì?ươ ạ ọ
PPDH là ho t đng d y c a Th y và h c c a trò trong s ph i h p th ng nh t, đngạ ộ ạ ủ ầ ọ ủ ự ố ợ ố ấ ồ
th i có s k t h p c aờ ự ế ợ ủ ph ng ti n d y h c và hình th c t ch c ho t đng c a h cươ ệ ạ ọ ứ ổ ứ ạ ộ ủ ọ
sinh. Trên c s n m v ng n i dung, giáo viên có th v n d ng linh ho t các ph ngơ ở ắ ữ ộ ể ậ ụ ạ ươ
pháp m t cách m t cách nhu n nhuy n đ kích thích m i ho t đng c a h c sinh.ộ ộ ẫ ễ ể ọ ạ ộ ủ ọ
II. Quan ni m v đi m i ph ng pháp d y h c:ệ ề ổ ớ ươ ạ ọ
Đi m i PPDH là đa các PPDH m i vào nhà tr ng trên c s k th a và phát huyổ ớ ư ớ ườ ơ ở ế ừ
m t tích c c c a các ph ng pháp truy n th ng đ nâng cao ch t l ng d y h c,ặ ự ủ ươ ề ố ể ấ ượ ạ ọ
nâng cao hi u qu đào t o, góp ph n đáp ng nh ng yêu c u m i c a m c tiêu giáoệ ả ạ ầ ứ ữ ầ ớ ủ ụ
d c và đào t o.ụ ạ
III. Ph ng pháp d y T p đc phát huy tính tích c c ch đng c a h c sinhươ ạ ậ ọ ự ủ ộ ủ ọ
trong gi h c:ờ ọ
1. Các ph ng pháp d y T p đc:ươ ạ ậ ọ
a. Ph ng pháp phân tích m u:ươ ẫ
D i s h ng d n c a GV, h c sinh phân tích các v t li u m u (văn b n) đướ ự ướ ẫ ủ ọ ậ ệ ẫ ả ể
hình thành các ki n th c văn h c, các kĩ năng s d ng ngôn ng . T nh ng hi nế ứ ọ ử ụ ữ ừ ữ ệ
t ng ch a đng trong các văn b n, GV giúp HS phân tích theo các nhi m vượ ứ ự ả ệ ụ đã nêu
trong SGK đ các em hi u bài.ể ể
Đ HS phân tích đc m u d dàng, GV có th tách các câu h i, các công vi c trongể ượ ẫ ễ ể ỏ ệ
SGK ra thành nh ng câu h i, nhi m v nh h n.ữ ỏ ệ ụ ỏ ơ
V hình th c t ch c tu t ng bài, t ng nhi m v c th , GV có th cho HS làmề ứ ổ ứ ỳ ừ ừ ệ ụ ụ ể ể
vi c đc l p, làm vi c theo nhóm, sau đó trình bày k t qu phân tích tr c l p.ệ ộ ậ ệ ế ả ướ ớ
2/ Ph ng pháp tr c quanươ ự :
Giáo viên h ng d n h c sinh quan sát các tranh minh ho trong các bài t p đc, ướ ẫ ọ ạ ậ ọ các
v t m u giúp các em hi u thêm m t s chi ti t, tình hu ng và nhân v t trong bài.ậ ẫ ể ộ ố ế ố ậ
3/ Ph ng pháp th c hành giao ti pươ ự ế :
GV t ch c các ho t đng trong gi h c sao cho m i HS trong l p đu đc đcổ ứ ạ ộ ờ ọ ỗ ớ ề ượ ọ
(đc thành ti ng, đc th m, đc đng thanh, theo nhóm, cá nhân…) đc trao điọ ế ọ ầ ọ ồ ượ ổ
nh n th c c a mình v i th y cô, b n bè.ậ ứ ủ ớ ầ ạ
4/ Ph ng pháp cá th hoá s n ph m c a h c sinhươ ể ả ẩ ủ ọ :
Giáo viên chú ý đn t ng h c sinh, tôn tr ng nh ng phát hi n và ý ki n riêng c aế ừ ọ ọ ữ ệ ế ủ
t ng em. Th n tr ng khi đánh giá h c sinh, t o đi u ki n đ h c sinh t phát hi n vàừ ậ ọ ọ ạ ề ệ ể ọ ự ệ
s a ch a l i di n đt.ử ữ ỗ ễ ạ
5/ Ph ng pháp cùng tham giaươ .
Giáo viên t ch c cho h c sinh cùng c ng tác th c hi n nhi m v h c t p, cùng thamổ ứ ọ ộ ự ệ ệ ụ ọ ậ
gia các trò ch i luy n đc nh m hình thành ki n th c, rèn kĩ năng và phát tri n khơ ệ ọ ằ ế ứ ể ả
năng làm vi c v i c ng đng. Các hình th c ph bi n đ th c hi n, cùng tham giaệ ớ ộ ồ ứ ổ ế ể ự ệ
luy n đc và trao đi theo nhóm, đóng vai, thi đua.ệ ọ ổ
6/ M t s kĩ thu t d y h c rèn kĩ năng s ng:ộ ố ậ ạ ọ ố
6.1 Đc sáng t o.ọ ạ
H c sinh đc di n c m. hay đc theo phân vai có sáng t o trong gi ng đc, cách đc.ọ ọ ễ ả ọ ạ ọ ọ ọ
Khi đc h c sinh k t h p tìm t , ý c a câu, đo n bài.ọ ọ ế ợ ừ ủ ạ
6.2 Th o lu n nhómả ậ
Dùng đ th o lu n m t v n đ khó, hay đóng vai đc bài. Có nhi u hình th c chiaể ả ậ ộ ấ ề ọ ề ứ
nhóm nh đã h c trong kĩ năng s ng.ư ọ ố
6.3 H i đáp tr c l pỏ ướ ớ
H c sinh h i và b n tr l i. theo g i ý c a giáo viên.ọ ỏ ạ ả ờ ợ ủ
6.4 Đóng vai x lý tình hu ng.ử ố
Giáo vên nêu tình hu ng h c sinh phân vai đóng đ x lí tình hu ng đó.ố ọ ể ử ố
6.5 Tự b c lộ ộ
Theo g i ý c a GV h c sinh t b c l suy nghĩ c a mình cho c l p bi t v m t v nợ ủ ọ ự ộ ộ ủ ả ớ ế ề ộ ấ
đ nào đó liên quan đn bài h c.ề ế ọ
6.6 G i tìmợ
H c sinh t tìm ki m nh ng v n đ do giáo viên yêu c u. Nh t khó, câu khó, n iọ ự ế ữ ấ ề ầ ư ừ ộ
dung bài…
IV. Các bi n pháp d y T p đc:ệ ạ ậ ọ
a. Đc m u c a GV:ọ ẫ ủ
- Đc toàn bài: nh m gi i thi u, gây xúc c m, t o h ng thú và tâm th đc cho HS.ọ ằ ớ ệ ả ạ ứ ế ọ
GV căn c vào trình đ c a HS l p mình có th đc 1 ho c 2 l n tu m c đích đt ra.ứ ộ ủ ớ ể ọ ặ ầ ỳ ụ ặ
- Đc câu, đo n: nh m minh ho , h ng d n, g i ý ho c “t o tình hu ng” đ HSọ ạ ằ ạ ướ ẫ ợ ặ ạ ố ể
nh n xét, gi i thích t tìm ra cách đc… (có th đc m t vài l n trong quá trình d yậ ả ự ọ ể ọ ộ ầ ạ
h c).ọ
- Đc t , c m t : nh m s a l i phát âm và rèn cách đc đúng cho HS.ọ ừ ụ ừ ằ ử ỗ ọ
b. H ng d n HS tìm hi u nghĩa c a t và n i dung bài:ướ ẫ ể ủ ừ ộ
b.1. Tìm hi u nghĩa c a t :ể ủ ừ
Nh ng t ng c n tìm hi u nghĩa là nh ng t khó đi v i HS đc chú gi i sau bàiữ ừ ữ ầ ể ữ ừ ố ớ ượ ả
đc, t ng ph thông mà HS đa ph ng mình ch a quen, t ng đóng vai trò chìaọ ừ ữ ổ ị ươ ư ừ ữ
khoá đ hi u n i dung bài đc.ể ể ộ ọ
Nh ng t ng còn l i, n u HS nào ch a hi u, GV gi i thích riêng cho HS đó ho cữ ừ ữ ạ ế ư ể ả ặ
t o đi u ki n đ HS khác gi i thích giúp, không nh t thi t ph i đa ra gi i thíchạ ề ệ ể ả ấ ế ả ư ả
chung cho c l p.ả ớ
b.2 . Cách h ng d n HS tìm hi u nghĩa:ướ ẫ ể
- Đc ph n gi i nghĩa trong SGK (thông th ng).ọ ầ ả ườ
- Miêu t s v t, đc đi m đc bi u th t c n gi i nghĩa (Có th ph i h pả ự ậ ặ ể ượ ể ị ở ừ ầ ả ể ố ợ
đng tác, c ch . VD: Vòng vèo: GV có th dùng tay u n l n)ộ ử ỉ ể ố ượ
- S d ng hi n v t, tranh v , mô hình …ử ụ ệ ậ ẽ
- Tìm t đng nghĩa ho c trái nghĩa v i t c n gi i nghĩaừ ồ ặ ớ ừ ầ ả
- Đt câu v i t c n gi i nghĩa: c n l u ý là ph i gi i h n vi c gi i nghĩa t trongặ ớ ừ ầ ả ầ ư ả ớ ạ ệ ả ừ
ph m vi nghĩa c th c a bài h c, không m r ng nh ng nghĩa khác, nh t là nh ngạ ụ ể ủ ọ ở ộ ữ ấ ữ
nghĩa xa l đi v i HS, không nên bày ra nh ng bi n pháp gi i nghĩa c ng k nh gâyạ ố ớ ữ ệ ả ồ ề
quá t i, làm m t th i gian luy n đc c a HS.ả ấ ờ ệ ọ ủ
b.3. Tìm hi u n i dung bài:ể ộ
* Ph m vi n i dung c n tìm hi u:ạ ộ ầ ể
+ V i văn b n văn ch ng:ớ ả ươ
Nhân v t (s l ng, tên, đc đi m), tình ti t câu chuy n,nghĩa đen, nghĩa bóng dậ ố ượ ặ ể ế ệ ễ
nh n ra c a các câu văn, câu th .ậ ủ ơ
Ý nghĩa c a câu chuy n, bài văn, bài th .ủ ệ ơ
+ V i các văn b n khác (khoa h c, hành chính, báo chí …): Tìm hi u các đo n c aớ ả ọ ể ạ ủ
văn b n, hình th c và b c c, n i dung và ý nghĩa c a văn b n, tác d ng …ả ứ ố ụ ộ ủ ả ụ
* Cách tìm hi u n i dung bài đc:ể ộ ọ
SGK th ng nêu nh ng câu h i tái hi n, sau đó m i đt ra nh ng câu h i suyườ ữ ỏ ệ ớ ặ ữ ỏ
lu n. D a vào câu h i đó GV t ch c cho HS ho t đng trao đi, th o lu n, tr l iậ ự ỏ ổ ứ ạ ộ ổ ả ậ ả ờ
câu h i, báo cáo k t qu th o lu n … sao cho m i em đu đc làm vi c đ t n mỏ ế ả ả ậ ỗ ề ượ ệ ể ự ắ
đc bài. Trong quá trình gi ng d y GV có th thêm nh ng câu h i ph , câu h i d nượ ả ạ ể ữ ỏ ụ ỏ ẫ
d t, nh ng yêu c u, nh ng l i gi ng b sung (không l m d ng vi c thuy t gi ng).ắ ữ ầ ữ ờ ả ổ ạ ụ ệ ế ả
Sau khi HS nêu ý ki n, GV s k t, nh n m nh ý chính và ghi b ng.ế ơ ế ấ ạ ả
Trong quá trình tìm hi u bài, GV ph i chú ý rèn cho HS cách tr l i câu h i,ể ả ả ờ ỏ
di n đt ý băng câu văn g n, rõ.ễ ạ ọ
c. H ng d n đc và h c thu c lòng:ướ ẫ ọ ọ ộ
c.1. Luy n đc thành ti ng:ệ ọ ế
- Hình th c: cá nhân, t ng c p, nhóm (đôi, l n) đng thanh, c l p đng thanh, m tứ ừ ặ ớ ồ ả ớ ồ ộ
nhóm HS đc theo cách phân vai. GV l ng nghe đ phát hi n kh năng đc c a t ngọ ắ ể ệ ả ọ ủ ừ
HS đ có cách rèn đc thích h p.ể ọ ợ
c.2. Luy n đc th m:ệ ọ ầ
D a vào SGK, giáo viên giao nhi m v c th cho HS nh m đnh h ng vi c tr cự ệ ụ ụ ể ằ ị ướ ệ ướ
khi các em đc ọ“ đc - hi u”ọ ể (Đc câu, đo n hay kh th nào? Đc đ hi u, bi tọ ạ ổ ơ ọ ể ể ế
nh đi u gì?). Có đo n văn, đo n th c n cho HS đc th m 2-3 l t v i t c đớ ề ạ ạ ơ ầ ọ ầ ượ ớ ố ộ
nhanh d n và t ng b c th c hi n các nhi m v t d đn khó, nh m rèn cho HS kĩầ ừ ướ ự ệ ệ ụ ừ ễ ế ằ
năng đc hi u. Tránh đc th m chi u l , hình th c (đc lâm râm nh ng không n mọ ể ọ ầ ế ệ ứ ọ ư ắ
đc n i dung, GV giao vi c không c th rõ ràng).ượ ộ ệ ụ ể
c. 3. Luy n đc thu c lòng:ệ ọ ộ
V i nh ng bài thu c lòng GV c n cho HS luy n đc kĩ h n. C n ghi b ng m t sớ ữ ộ ầ ệ ọ ơ ầ ả ộ ố
“t ch t”ừ ố đ làm ể“đi m t a”ể ự đ HS đ nh và thu c sau đó xoá d n t ch t; ho cể ễ ớ ộ ầ ừ ố ặ
t ch c trò ch i luy n HTL nh nhàng t o h ng thú cho HS.ổ ứ ơ ệ ẹ ạ ứ
d. 4. Đc l t :ọ ướ
Khi mu n cho h c sinh tìm 1 t , c m t , câu nào đó mà không ph i ph i tìm hi u n iố ọ ừ ụ ừ ả ả ể ộ
dung c a câu đo n đó, ta có th cho h c sinh đc l t c đoan hay bài đ tìm. Đcủ ạ ể ọ ọ ướ ả ể ọ
l t đòi hoit h c sinh l t m t nhanh tìm và nêu lên nh ng yêu c u c a giáo viên.ướ ọ ướ ắ ữ ầ ủ
(Ch y u dành cho h c sinh l p 4, 5)ủ ế ọ ớ
V. Quy trình d y T p đc:ạ ậ ọ
a. Đi v i l p 1:ố ớ ớ
· GV gi i thi u bài (có th b ng tranh, nh…) " GV đc m u bài " H ng d nớ ệ ể ằ ả ọ ẫ ướ ẫ
HS luy n đc theo trình t sau:ệ ọ ự
· Đc ti ng, t ng , ( t khó, phát âm d l n;gi i nghĩa t ).ọ ế ừ ữ ừ ễ ẫ ả ừ
· Đc t ng câu ( ti p n i ).ọ ừ ế ố
· Đc t ng đo n ( cá nhân, đng thanh ).ọ ừ ạ ồ
· Ôn và h c m t c p v n.ọ ộ ặ ầ
· Đc và tr l i câu h i v bài đc.ọ ả ờ ỏ ề ọ
· Luy n đc l i ( ho c HTL).ệ ọ ạ ặ
· Luy n nói theo bài đc.ệ ọ
· b. Đi v i l p 2-3:ố ớ ớ
· GV gi i thi u b ng l i, b ng câu h i ( tranh, nh…) " GV đc m u bài "ớ ệ ằ ờ ằ ỏ ả ọ ẫ
H ng d n HS luy n đc k t h p gi i nghĩa t theo các b c sau:ướ ẫ ệ ọ ế ợ ả ừ ướ
· Đc n i ti p t ng câu (b qua giai đo n đc ti ng, t ). M c đích c a b c đcọ ố ế ừ ỏ ạ ọ ế ừ ụ ủ ướ ọ
này là nh m chia nh văn b n cho nhi u HS đc đc, giúp GV phát hi n cách đc,ằ ỏ ả ề ượ ọ ệ ọ
cách phát âm c a t ng em. GV ch cho HS d ng l i khi c n giúp HS s a l i n u cóủ ừ ỉ ừ ạ ầ ử ỗ ế
em phát âm sai; khen ng i nh ng HS đc t t.ợ ữ ọ ố
· Đc ti p n i t ng đo n tr c l p: T o đi u ki n GV giúp HS đc đúng nh ngọ ế ố ừ ạ ướ ớ ạ ề ệ ọ ữ
câu đc bi t; ngh h i đúng; hi u đúng t ng " làm m u cho HS đc đúng khi đcặ ệ ỉ ơ ể ừ ữ ẫ ọ ọ
theo c p, theo nhóm nh .ặ ỏ
· Đc t ng đo n trong nhóm: T o đi u ki n cho 100% HS đc luy n đcọ ừ ạ ạ ề ệ ượ ệ ọ
Thi đc t ng đo n tr c l p đi v i l p 2. (L p 3 b qua b c này).ọ ừ ạ ướ ớ ố ớ ớ ớ ỏ ướ
Chú ý: tích h p trong khi rèn đc đúng: t khó, câu khó, gi i nghĩa t chú thích.ợ ọ ừ ả ừ ở
Nh n gi ng m t s t ng c n thi t.ấ ọ ộ ố ừ ữ ầ ế
- H ng d n HS tìm hi u bài: Khi tìm hi u bài HS ch y u đc th m. GV giaoướ ẫ ể ể ủ ế ọ ầ
nhi m v c th (đc th m phát hi n nh ng t ng , chi ti t hình nh; đc th m suyệ ụ ụ ể ọ ầ ệ ữ ừ ữ ế ả ọ ầ
nghĩ tr l i câu h i) đ ki m soát đc.ả ờ ỏ ể ể ọ
- Luy n đc l i (ho c HTL).ệ ọ ạ ặ
- GV đc di n c m t ng đo n ho c c bài ; l u ý HS v gi ng đi u chung c a đo nọ ễ ả ừ ạ ặ ả ư ề ọ ệ ủ ạ
ho c bài, nh ng câu c n chú ý. Đi v i L p 2-3 đc di n c m ch a ph i là yêu c uặ ữ ầ ố ớ ớ ọ ễ ả ư ả ầ
b t bu c. Do đó, tu trình đ HS, GV có th xác đnh m c đ cho phù h pắ ộ ỳ ộ ể ị ứ ộ ợ
- T ng HS ho c nhóm thi đc.ừ ặ ọ
b. Đi v i l p 4-5:ố ớ ớ
- HS n i nhau đc t ng đo n ; đc 2-3 l t (V i HS đc t t có th cho 1 HS đc cố ọ ừ ạ ọ ượ ớ ọ ố ể ọ ả
bài tr c khi đc n i ti p t ng đo n).ướ ọ ố ế ừ ạ
- HS luy n đc theo c p.ệ ọ ặ
- M t - hai HS đc c bài.ộ ọ ả
Chú ý: tích h p trong khi rèn đc đúng: t khó, câu khó, gi i nghĩa t chú thích.ợ ọ ừ ả ừ ở
- GV đc di n c m toàn bài.ọ ễ ả
- GV h ng d n HS trao đi, th o lu n tìm hi u n i dung bài đc.ướ ẫ ổ ả ậ ể ộ ọ
- GV h ng d n HS luy n đc l i (ho c đc di n c m v i nh ng văn b n nghướ ẫ ệ ọ ạ ặ ọ ễ ả ớ ữ ả ệ
thu t).ậ
Đ luy n h c sinh đc đc di n c m giáo viên ph i giúp h c sinh tìm hi u n iể ệ ọ ọ ượ ễ ả ả ọ ể ộ
dung bài. Sau khi hi u n i dung bài GV giúp h c sinh tìm ra gi ng đc c bài, gi ngể ộ ọ ọ ọ ả ọ
đc t ng đo n. ọ ừ ạ VD: Trong bài ti ng rao đêm: c n đc v i gi ng k chuy n phù h pế ầ ọ ớ ọ ể ệ ợ
v i tình hu ng m i đo n : khi ch m, khi bu n, khi d n d p, căng th ng, b t ng . ớ ố ỗ ạ ậ ồ ồ ậ ẳ ấ ờ
Đ HS đc di n c m t t c n cho h c sinh bi t cách nh n gi ng m t s t ng trongể ọ ễ ả ố ầ ọ ế ấ ọ ộ ố ừ ữ
bài. Tùy theo bài mà chúng ta có cách nh n gi ng khác nhau: nh nh n gi ng t nhiênấ ọ ư ấ ọ ự
các dòng th . ở ơ (bài Cao B ng). ằNh n gi ng các t ngũ g i c m, nh n gi ng các tấ ọ ừ ợ ả ấ ọ ừ
ng di n t âm thanh, hình dáng, các danh t , đng t chính trong câu vv…ữ ễ ả ừ ộ ừ
• V phân b th i gian: (tùy theo t ng bài mà có s phân b th i gian h p lí.ề ố ờ ừ ự ố ờ ợ
- Ph n ki m tra bài cũ: 3-5 phútầ ể
- Bài m i:ớ
+ Ph n tìm hi u n i dung bài: T 8- 10 phútầ ể ộ ừ
+ u tiên cho ph n luy n đc và các ho t đng v đích: 20 phútƯ ầ ệ ọ ạ ộ ề
