PH N M ĐUẦ Ở Ầ
I/ LÍ DO CH N Đ TÀI:Ọ Ề
1/ C s lí lu n:ơ ở ậ
1/ C s lí lu n:ơ ở ậ
M c tiêu giáo d c là đào t o con ng i phát tri n toàn di n, vi c giáoụ ụ ạ ườ ể ệ ệ
d c k năng s ng cho h c sinh là m t n i dung đc đông đo ph huynh và xãụ ỹ ố ọ ộ ộ ượ ả ụ
h i quan tâm, b i đây là m t ch ng trình giáo d c h t s c c n thi t đi v iộ ở ộ ươ ụ ế ứ ầ ế ố ớ
h c sinh và phù h p v i m c tiêu giáo d c hi n nay, nh m đào t o con ng iọ ợ ớ ụ ụ ệ ằ ạ ườ
có đy đ các m t “đc, trí, th , m ” đ đáp ng yêu c u c a xã h i. ầ ủ ặ ứ ể ỹ ể ứ ầ ủ ộ
b c ti u h c là b c t o n n t ng cho h c sinh phát tri n, vì v y ngoàiỞ ậ ể ọ ậ ạ ề ả ọ ể ậ
vi c trang b cho h c sinh v n ki n th c c b n trong h c t p, lao đng cònệ ị ọ ố ế ứ ơ ả ọ ậ ộ
ph i giáo d c h c sinh có k năng s ng, k năng làm ng i đ h c sinh có thêmả ụ ọ ỹ ố ỹ ườ ể ọ
kinh nghi m thích ng v i môi tr ng, xã h i m i. ệ ứ ớ ườ ộ ớ Vi c rèn kĩ năng s ng choệ ố
h c sinh đòi h i th ng xuyên c a công tác giáo d c đng th i cũng là đòi h iọ ỏ ườ ủ ụ ồ ờ ỏ
c p thi t c a vi c hình thành nhân cách trong công tác giáo d c hi n nay. Giáoấ ế ủ ệ ụ ệ
d c trong nhà tr ng luôn là v n đ c n đc quan tâm thì vi c rèn kĩ năngụ ườ ấ ề ầ ượ ệ
s ng cho h c sinh cũng không kém quan tr ng. B ng nhi u hình th c, nhi u conố ọ ọ ằ ề ứ ề
đng, trong đó vi c rèn kĩ năng s ng chi m m t v trí quan tr ng. Qua vi c rènườ ệ ố ế ộ ị ọ ệ
kĩ năng s ng s trang b tri th c, hành vi cho tr . Đng th i nó đnh h ng choố ẽ ị ứ ẻ ồ ờ ị ướ
h c sinh ti u h c rèn luy n hành vi và thói quen ng x t t. Trong s phát tri nọ ể ọ ệ ứ ử ố ự ể
nhân cách c a h c sinh, vi c rèn luy n kĩ năng s ng là đm b o cho h c sinh cóủ ọ ệ ệ ố ả ả ọ
đc b n lĩnh rõ ràng v nhân cách toàn di n. ượ ả ề ệ
V i ý nghĩa và t m quan tr ng c a vi c giáo d c k năng cho h c sinh, tôiớ ầ ọ ủ ệ ụ ỹ ọ
đã ch n sáng ki n v ọ ế ề “Giáo d c k năng s ng cho h c sinh Ti u h c vùngụ ỹ ố ọ ể ọ ở
sâu, vùng đc bi t khó khăn”.ặ ệ
2/ C s th c ti n:ơ ở ự ễ
Tr ng Ti u h c Hòa M 2 đc đt trên đa bàn xã Hòa M , huy nườ ể ọ ỹ ượ ặ ị ỹ ệ
Ph ng Hi p, t nh H u Giang. Là ngôi tr ng vùng nông thôn sâu, thu c xãụ ệ ỉ ậ ườ ở ộ
nghèo đc bi t khó khăn ặ ệ (Theo Quy t đnh s 2405/QĐ-TTg ngày 10 tháng 12ế ị ố
năm 2013 c a Th t ng chính ph v vi c phê duy t danh sách xã đc bi tủ ủ ướ ủ ề ệ ệ ặ ệ
khó khăn) thu c di n h tr c a Chính phộ ệ ỗ ợ ủ ủ và n i đây ph n đông là h c sinhơ ầ ọ
nghèo khó, gia đình c a các em ch y u s ng b ng ngh nông, ngh làm thuê,ủ ủ ế ố ằ ề ề
làm m n… nên kĩ năng s ng c a các em r t h n ch , r t c n đc chú tr ngướ ố ủ ấ ạ ế ấ ầ ượ ọ
và quan tâm đúng m c. Rèn luy n kĩ năng s ng cho h c sinh là m t vi c làm h tứ ệ ố ọ ộ ệ ế
s c c n thi t c a xã h i, các em không ch bi t h c gi i v ki n th c mà cònứ ầ ế ủ ộ ỉ ế ọ ỏ ề ế ứ
ph i đc tôi luy n nh ng kĩ năng s ng qua đó t o cho các em m t môi tr ngả ượ ệ ữ ố ạ ộ ườ
lành m nh, an toàn, tích c c, vui v đ trang b cho các em v n ki n th c, kĩạ ự ẻ ể ị ố ế ứ
năng, giá tr s ng đ b c vào đi t tin h n.ị ố ể ướ ờ ự ơ
Nh ng năm g n đây, nhi u tr em r t thi u kĩ năng làm vi c nhà, kĩ năngữ ầ ề ẻ ấ ế ệ
t ph c v , kĩ năng giao ti p v i ông bà, cha m . Nhi u em không t d n d pự ụ ụ ế ớ ẹ ề ự ọ ẹ
phòng c a chính mình, không giúp đ b m b t kì vi c gì ngoài vi c h c. Phở ủ ỡ ố ẹ ấ ệ ệ ọ ụ
huynh vì b n nhi u công vi c nên ít quan tâm giúp đ con em trong các ho t đngậ ề ệ ỡ ạ ộ
1
c n thi t, làm cho các em r t r t rè thi u t tin khi giao ti p h ăc tham gia cácầ ế ấ ụ ế ự ế ọ
ho t đng b i các em b cu n hút theo các trò ch i đi n t và h th ng o trênạ ộ ở ị ố ơ ệ ử ệ ố ả
h th ng Internet. Đây là nh ng trò ch i làm cho các em xa lánh v i môi tr ngệ ố ữ ơ ớ ườ
s ng th c t và thi u s t ng tác gi a con ng i v i con ng i, kĩ năng xã h iố ự ế ế ự ươ ữ ườ ớ ườ ộ
c a h c sinh ngày càng kém. Đi u này d n đn tình tr ng h c sinh tr nên ích k ,ủ ọ ề ẫ ế ạ ọ ở ỉ
không quan tâm đn c ng đng. Vì th đây cũng là nh ng suy nghĩ, trăn tr , n iế ộ ồ ế ữ ở ỗ
lo l ng đt ra cho nh ng ng i làm công tác giáo d c.ắ ặ ữ ườ ụ
T nh ng th c tr ng trên đây, thì vi c ừ ữ ự ạ ệ “Giáo d c k năng s ng cho h cụ ỹ ố ọ
sinh Ti u h c vùng sâu, vùng đc bi t khó khăn”ể ọ ở ặ ệ là m t vi c làm vô cùngộ ệ
c n thi t giúp cho các em say mê, h ng thú trong h c t p, các ầ ế ứ ọ ậ em th y mìnhấ
m nh d n h n trong giao ti p, t tin h n trong vi c th hi n nh ng năng l c c aạ ạ ơ ế ự ơ ệ ể ệ ữ ự ủ
b n thânả.
PH N N I DUNGẦ Ộ
I/ TH C TR NG CÔNG TÁC “GIÁO D C K NĂNG S NG CHOỰ Ạ Ụ Ỹ Ố
H C SINH TR NG TH HÒA M 2”.Ọ Ở ƯỜ Ỹ
Th c tr ng hi n nay, vi c rèn kĩ năng s ng c a các em tr ng ti u h cự ạ ệ ệ ố ủ ở ườ ể ọ
còn nhi u h n ch .Vi c rèn kĩ năng s ng cho h c sinh ch a có nét chuy n bi n,ề ạ ế ệ ố ọ ư ể ế
nguyên do chính là trong t t ng giáo viên, ph huynh ch chú tr ng đn vi cư ưở ụ ỉ ọ ế ệ
d y ki n th c, vi c rèn kĩ năng s ng cho h c sinh còn chi u l , giáo viên ch aạ ế ứ ệ ố ọ ế ệ ư
nh n th c đc t m quan tr ng c a vi c rèn kĩ năng s ng cho h c sinh l pậ ứ ượ ầ ọ ủ ệ ố ọ ớ
mình đang d y ch luôn chú tr ng đn vi c đc t t, làm tính t t…ạ ỉ ọ ế ệ ọ ố ố
Tr ng Ti u h c Hòa M 2 v i đc đi m là tr ng vùng sâu, vùng kinhườ ể ọ ỹ ớ ặ ể ườ
t đc bi c khó khăn, r t nhi u HS là con em gia đình nghèo kh , nên vi c ti pế ặ ệ ấ ề ổ ệ ế
c n v i xu th hi n điậ ớ ế ệ ạ ho c môi tr ng xã h i tiên ti n còn r t h n ch t đóặ ườ ộ ế ấ ạ ế ừ
hình thành trong các em b n tính nhút nhát, r t rè, ít thân thi n, thi u s linhả ụ ệ ế ự
ho t, ít hòa đng, ít tham gia; nhi u em nói chuy n th ng c c l c, tr ng khôngạ ồ ề ệ ườ ộ ố ố
… vì th nên r t khó khăn khi nhà tr ng t ch c các ho t đng giáo d c (cế ấ ườ ổ ứ ạ ộ ụ ả
trong gi ng d y và ho t đng giáo d c ngoài gi lên l p). Các bu i chào c đuả ạ ạ ộ ụ ờ ớ ổ ờ ầ
tu n th ng ch có đánh giá, tri n khai công tác tu n ho c tuyên truy n giáoầ ườ ỉ ể ầ ặ ề
d c truy n th ng nên r t t nh t, nhàm chán. Các ho t đng th ng ch t pụ ề ố ấ ẻ ạ ạ ộ ườ ỉ ậ
trung m t s ít h c sinh n ng c t và s tham gia c a m t s giáo viên.ộ ố ọ ồ ố ự ủ ộ ố
II/ CÁC BI N PHÁP TH C HI N:Ệ Ự Ệ
Kĩ năng s ng đc giáo d c trong các môn h c chính khóa và ngo i khóa.ố ượ ụ ọ ạ
Giáo d c kĩ năng s ng c n b t đu t nh , t t ng hành vi cá nhân đn gi nụ ố ầ ắ ầ ừ ỏ ừ ừ ơ ả
nh t, theo đó hình thành tính cách và nhân cách.ấ C th c n ph i áp d ng m tụ ể ầ ả ụ ộ
s bi n pháp sau:ố ệ
1/ G n gũi và t o m i thân thi n v i h c sinhầ ạ ố ệ ớ ọ
Đ t o s g n gũi và g n k t gi a h c sinh và giáo viên ch nhi m, b nể ạ ự ầ ắ ế ữ ọ ủ ệ ả
thân tôi ch đo s p x p nhi u th i gian cho h c sinh đc gi i thi u v mình,ỉ ạ ắ ế ề ờ ọ ượ ớ ệ ề
đng viên khuy n khích các em chia s v i nhau v nh ng s thích, c mộ ế ẻ ớ ề ữ ở ướ ơ
t ng lai cũng nh mong mu n c a mình v i các em. Đây là ho t đng giúp côươ ư ố ủ ớ ạ ộ
2
trò hi u nhau, đng th i t o m t môi tr ng h c t p thân thi n “ể ồ ờ ạ ộ ườ ọ ậ ệ Tr ng h cườ ọ
th t s tr thành ngôi nhà th hai c a các em, các th y cô giáo là nh ngậ ự ở ứ ủ ầ ữ
ng i thân trong gia đình"ườ . Đây cũng là m t đi u ki n r t quan tr ng đ phátộ ề ệ ấ ọ ể
tri n kh năng giao ti p c a h c sinh. B i h c sinh không th m nh d n, t tinể ả ế ủ ọ ở ọ ể ạ ạ ự
trong m t môi tr ng mà giáo viên luôn gò bó và áp đt.ộ ườ ặ
Ti p theo trong tu n đu, b n thân ch đo cho h c sinh t do l a ch n vế ầ ầ ả ỉ ạ ọ ự ự ọ ị
trí ng i c a mình đ qua đó ph n nào n m đc đc đi m tính cách c a cácồ ủ ể ầ ắ ượ ặ ể ủ
em: m nh d n hay nhút nhát, th đng hay tích c c, thích th hi n hay khôngạ ạ ụ ộ ự ể ệ
thích...Và ti p t c qua nh ng tu n h c sau, b n thân chú ý quan sát nh ng bi uế ụ ữ ầ ọ ả ữ ể
hi n v thái đ h c t p, nh ng c ch , hành vi t i v trí ng i mà các em ch n đệ ề ộ ọ ậ ữ ử ỉ ạ ị ồ ọ ể
b t đu có đi u ch nh phù h p.ắ ầ ề ỉ ợ
2/ Rèn kĩ năng s ng hi u qu qua vi c tích h p vào các môn h cố ệ ả ệ ợ ọ
Trên đây là nh ng b c chu n b đu tiên c a b n thân. Đ giáo d c kĩữ ướ ẩ ị ầ ủ ả ể ụ
năng s ng cho h c sinh có hi u qu b n thân đã ch đo v n d ng vào các mônố ọ ệ ả ả ỉ ạ ậ ụ
h c, ti t h c, nh t là các môn nh : Ti ng Vi t; Đo đc; Khoa h c; An toànọ ế ọ ấ ư ế ệ ạ ứ ọ
giao thông .... đ nh ng gi h c sao cho các em đc ể ữ ờ ọ ượ làm đ h c, đc ể ọ ượ tr iả
nghi mệ nh trong cu c s ng th c.ư ộ ố ự
Môn Ti ng Vi t có nhi u bài h c có th giáo d c kĩ năng s ng cho cácế ệ ề ọ ể ụ ố
em, đó là các kĩ năng giao ti p xã h i, nh : Vi t th , Đi n vào gi y t in s n,ế ộ ư ế ư ề ấ ờ ẵ
Gi i thi u đa ph ng, K chuy n đc ch ng ki n ho c tham gia,... đcớ ệ ị ươ ể ệ ượ ứ ế ặ ượ
l ng c th qua các tình hu ng giao ti p. B n thân ch g i m sau đó cho cácồ ụ ể ố ế ả ỉ ợ ở
em t nói m t cách t nhiên hoàn toàn không gò bó áp đt. Bên c nh đó, nhi uự ộ ự ặ ạ ề
bài Luy n t và câu có n i dung rèn luy n các nghi th c l i nói, nhi u bài T pệ ừ ộ ệ ứ ờ ề ậ
đc gi i thi u nh ng văn b n m u chu n b cho vi c hình thành m t s kĩ năngọ ớ ệ ữ ả ẫ ẩ ị ệ ộ ố
giao ti p c ng đng nh m u đn, th , tóm t t tin t c,…ho c cung c p nh ngế ộ ồ ư ẫ ơ ư ắ ứ ặ ấ ữ
câu chuy n mà qua đó h c sinh có th rút ra nh ng n i dung rèn kĩ năng s ng.ệ ọ ể ữ ộ ố
Đ hình thành nh ng ki n th c và rèn luy n kĩ năng s ng cho h c sinh qua mônể ữ ế ứ ệ ố ọ
Ti ng Vi t, ng i giáo viên c n ph i v n d ng nhi u ph ng pháp d y phátế ệ ườ ầ ả ậ ụ ề ươ ạ
huy tính tích c c, ch đng, sáng t o c a h c sinh nh : th c hành giao ti p, tròự ủ ộ ạ ủ ọ ư ự ế
ch i h c t p, ph ng pháp nêu và gi i quy t v n đ, ph ng pháp t ch cơ ọ ậ ươ ả ế ấ ề ươ ổ ứ
ho t đng nhóm, ph ng pháp h i đáp,…Thông qua các ho t đng h c t p,ạ ộ ươ ỏ ạ ộ ọ ậ
đc phát huy tr i nghi m, rèn kĩ năng h p tác, bày t ý ki n cá nhân, đóng vai,ượ ả ệ ợ ỏ ế
…h c sinh có đc c h i rèn luy n, th c hành nhi u kĩ năng s ng c n thi t.ọ ượ ơ ộ ệ ự ề ố ầ ế
môn Đo đc, đ các chu n m c đo đc, pháp lu t xã h i tr thànhỞ ạ ứ ể ẩ ự ạ ứ ậ ộ ở
tình c m, ni m tin, hành vi và thói quen c a h c sinh. Giáo viên ph i s d ngả ề ủ ọ ả ử ụ
ph ng pháp d y h c đi m i theo h ng phát huy tính tích c c, ch đng,ươ ạ ọ ổ ớ ướ ự ủ ộ
sáng t o c a h c sinh. T ch c cho h c sinh th c hi n các ho t đng h c t pạ ủ ọ ổ ứ ọ ự ệ ạ ộ ọ ậ
phong phú, đa d ng nh : k chuy n theo tranh; quan sát tranh nh, băng hình,ạ ư ể ệ ả
ti u ph m; phân tích, x lí tình hu ng; ch i trò ch i, đóng ti u ph m, múa hát,ể ẩ ử ố ơ ơ ể ẩ
đc th , v tranh,…S d ng nhi u ph ng pháp và kĩ thu t d y h c tích c cọ ơ ẽ ử ụ ề ươ ậ ạ ọ ự
nh : h c theo nhóm, theo d án, đóng vai, trò ch i,…Và chính thông qua vi c sư ọ ự ơ ệ ử
d ng các ph ng pháp, kĩ thu t d y h c tích c c đó, h c sinh đã đc t o cụ ươ ậ ạ ọ ự ọ ượ ạ ơ
h i đ th c hành, tr i nghi m nhi u kĩ năng s ng c n thi t, phù h p v i l aộ ể ự ả ệ ề ố ầ ế ợ ớ ứ
tu i. ổ
3
Các kĩ năng đc phát tri n t d đn khó. Sau bài h c gi i thi u làượ ể ừ ễ ế ọ ớ ệ
nh ng bài h c nh khám phá, t duy hi u qu và đc bi t kĩ năng làm vi cữ ọ ư ư ệ ả ặ ệ ệ
đng đi. B n thân luôn t o không khí thân thi n, áp d ng vi c đi m iồ ộ ả ạ ệ ụ ệ ổ ớ
ph ng pháp t o đi u ki n cho các em m nh d n, t l p, t kh ng đnh và phátươ ạ ề ệ ạ ạ ự ậ ự ẳ ị
huy mình h n qua vi c h c nhóm. ơ ệ ọ
Rèn kĩ năng s ng có hi u qu còn đc b n thân v n d ng khá nhi uố ệ ả ượ ả ậ ụ ề
trong trong các môn h c thông qua x lí tình hu ng hay các trò ch i h c t p cóọ ử ố ơ ọ ậ
n i dung g n gũi v i cu c s ng h ng ngày c a các em. ộ ầ ớ ộ ố ằ ủ
Hi u qu đào t o kĩ năng s ng không đo đm đc b ng nh ng con sệ ả ạ ố ế ượ ằ ữ ố
chính xác nh ng đc th hi n b ng nh ng bi u hi n c th : các em có ý th c,ư ượ ể ệ ằ ữ ể ệ ụ ể ứ
thái đ khác v i m i ng i trong gia đình; luôn hoà đng v i b n bè; t tin khiộ ớ ọ ườ ồ ớ ạ ự
nói năng... đó chính là hi u qu t đào t o kĩ năng s ng. Vi c sinh ho t theoệ ả ừ ạ ố ệ ạ
nhóm t o môi tr ng làm vi c thân thi n, giúp các em ạ ườ ệ ệ c i thi n hành vi giaoả ệ
ti pế thông qua các ho t đng trao đi di n ra th ng xuyên. Các em tr nên thânạ ộ ổ ễ ườ ở
thi n, t đó giúp b u không khí h c t p, lao đng tr nên sôi đng h n. Thamệ ừ ầ ọ ậ ộ ở ộ ơ
gia sinh ho t theo nhóm giúp các em h c sinh h ng ph n h n trong h c t p vàạ ọ ư ấ ơ ọ ậ
t o nên cách ng x h p lý trong m i tình hu ng. Khi sinh ho t nhóm ph i luônạ ứ ử ợ ọ ố ạ ả
đa ra nhi u tình hu ng t o s phát tri n t duy cho các em. Đó cũng là cáchư ề ố ạ ự ể ư
t o s g n gũi gi a các em v i nhau.ạ ự ầ ữ ớ
Ngoài ra đ các em có kĩ năng phòng ch ng tai n n giao thông và cácể ố ạ
th ng tích khác, b n thân đã ch đo giáo d c các em thông qua các ti t: Anươ ả ỉ ạ ụ ế
toàn giao thông, Khoa h c, thi Giao thông thông minh trên Internet, h ng d nọ ướ ẫ
các em phòng ch ng tai n n giao thông và các th ng tích khác b ng cách đa raố ạ ươ ằ ư
nh ng tình hu ng cho các em x lí. ữ ố ử
4
Ch ng h n: “Tr em d i 7 tu i ph i đi cùng v i ai khi đi trên đng vàẳ ạ ẻ ướ ổ ả ớ ườ
khi qua đng? Đi b qua đng em ph i đi đâu?”; “Khi đi b em đi đâu?ườ ộ ườ ả ở ộ ở
N u đng không có v a hè thì th nào?”; “Em có nên ch i đùa trên đ òng phế ườ ỉ ế ơ ư ố
không? Có leo trèo qua d i phân cách và ch i g n d i phân cách không? Vìả ơ ầ ả
sao?”; “Khi ng i trên xe máy em ph i nh th nào? Em hãy nêu cách đi mũ b oồ ả ư ế ộ ả
hi m? Nêu s c n thi t ph i đi mũ b o hi m?”; “Các em đã nhìn th y tai n nể ự ầ ế ả ộ ả ể ấ ạ
trên đng ch a? Theo các em vì sao tai n n x y ra?”;... ườ ư ạ ả
Giáo d c cho các em tránh các tai n n trên đng: không đc ch y lao raụ ạ ườ ượ ạ
đng, không đc bám bên ngoài ô tô, không đc thò tay, chân, đu ra ngoàiườ ượ ượ ầ
khi đi trên tàu, xe, ghe, đò,...Nh v y, các em có th t l p, x lí đc nh ngư ậ ể ự ậ ử ượ ữ
v n đ đn gi n khi g p ph i. ấ ề ơ ả ặ ả
3/ Rèn kĩ năng s ng hi u qu qua các ti t sinh ho t l p, ho t đngố ệ ả ế ạ ớ ạ ộ
giáo d c, vui ch iụ ơ
Ngay nh ng ngày đu tiên khi các em vào l p h c, b n thân đã ch đoữ ầ ớ ọ ả ỉ ạ
phát đng các phong trào: “ộNói l i hay làmờ vi c t tệ ố ” qua cách ng x l phépứ ử ễ
nh bi t đi th a v trình, chào h i nh ng ng i l n tu i, bi t xin l i khi cóư ế ư ề ỏ ữ ườ ớ ổ ế ỗ
khuy t đi m, c m n khi đc t ng quà, vui v hoà nhã v i b n bè, l phépế ể ả ơ ượ ặ ẻ ớ ạ ễ
v i th y cô và nh ng ng i l n tu i,... và t ng k t vào các ti t sinh ho t l p.ớ ầ ữ ườ ớ ổ ổ ế ế ạ ớ
B n thân h c cách l ng nghe, tìm hi u nguyên nhân, và dùng l i l m m m ngả ọ ắ ể ờ ẽ ề ỏ
b ng nh ng tình c m, c ch yêu th ng c a mình khi yêu c u đi u gì đó v iằ ữ ả ử ỉ ươ ủ ầ ề ớ
h c sinh. Tránh hành hung, nói n ng l i đ các em b t đi tính hung hăng đi v iọ ặ ờ ể ớ ố ớ
nh ng h c sinh ngh ch ng m, m c l i.ữ ọ ị ợ ắ ỗ
Ngoài ra, nh ng bu i chào c , b n thân luôn khuy n khích các em xungữ ổ ờ ả ế
phong tr l i nh ng câu h i mà th y T ng ph trách hay h i. Luôn l ng ngheả ờ ữ ỏ ầ ổ ụ ỏ ắ
các n i dung, ho t đng c n làm trong tu n. Nh v y các em m nh d n d n vàộ ạ ộ ầ ầ ờ ậ ạ ạ ầ
th c hi n t t các phong trào. ự ệ ố
5
