Sáng ki n kinh nghi m: “Làm quen ch vi t cho tr 5-6 tu i qua vi c đc và ế ệ ữ ế ẻ ổ ệ ọ
vi t”ế
I. LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI.
Bác H kính yêu c a chúng ta có câu: “Con ng i dù l n hay nh mu nồ ủ ườ ớ ỏ ố
sinh t n c n ăn, ng và làm vi c. Con ng i mu n nh n th c c n có ki nồ ầ ủ ệ ườ ố ậ ứ ầ ế
th c; đ ti p nh n ki n th c c n ph i h c. Ki n th c đi vào tâm h n conứ ể ế ậ ế ứ ầ ả ọ ế ứ ồ
ng i t đôi m t, qua suy nghĩ và đng l i trí nh . Mu n đc nh v yườ ừ ắ ọ ạ ở ớ ố ượ ư ậ
con ng i ph i bi t ch đ ti p thu nh ng sáng ki n, nh ng tri th c c aườ ả ế ữ ể ế ữ ế ữ ứ ủ
ng i đi tr c”. ườ ướ
Tu i M m Non là b c thang đu tiên, làm n n móng cho nh ng b cổ ầ ậ ầ ề ữ ậ
thang ti p theo c a cu c đi. L a tu i này r t quan tr ng vì có t c đ phátế ủ ộ ờ ứ ổ ấ ọ ố ộ
tri n nhanh nh t so v i t t c các l a tu i khác. Nhi u nhà khoa h c đã nóiể ấ ớ ấ ả ứ ổ ề ọ
đn s c n thi t và vai trò c a tr ng M u Giáo trong vi cphát tri n cũngế ự ầ ế ủ ườ ẫ ệ ể
nh cho tr vào l p 1. l a tu i này, h ng thú h c t p ch y u đc hìnhư ẻ ớ Ở ứ ổ ứ ọ ậ ủ ế ượ
thành b ng ch i: “ằ ơ H c mà ch i, ch i mà h cọ ơ ơ ọ ”.
Trong th i kì đi m i hi n nay, vi c Công nghi p hoá - hi n đi hoáờ ổ ớ ệ ệ ệ ệ ạ
ph i đt trên n n t ng dân trí. Chính vì đi u này, đa s ph huynh đu mu nả ặ ề ả ề ố ụ ề ố
con mình thông minh, h c gi i. “Gi i” trong t t ng c a ph huynh là conọ ỏ ỏ ư ưở ủ ụ
mình càng bi t đc, bi t vi t nhi u là gi i; và vì th khi đa tr vào tr ng,ế ọ ế ế ề ỏ ế ư ẻ ườ
ph huynh ch mong con mình bi t càng nhi u ch càng t t.ụ ỉ ế ề ữ ố
V i tôi, là giáo viên l p lá, nên bi t đc r ng: tuy cùng m t đ tu iớ ớ ế ượ ằ ộ ộ ổ
nh ng s c h c c a các cháu không đng đu, có cháu phát âm chu n, mauư ứ ọ ủ ồ ề ẩ
nh ch , bi t cách c m bút và có t th ng i khi vi t, do đc ph huynhớ ữ ế ầ ư ế ồ ế ượ ụ
quan tâm đn vi c cho cháu h c đúng lúc, đúng ph ng pháp qua vi c cháuế ệ ọ ươ ệ
đc h c qua l p M m, Ch i và lên Lá. Bên c nh đó, còn nh ng cháu đcượ ọ ớ ầ ồ ạ ữ ọ
đc 29 ch cái nh ng không h bi t m t ch , đc t r t “thành th o”ượ ữ ư ề ế ặ ữ ọ ừ ấ ạ
nh ng không bi t t đó vi t nh th nào. Do ph huynh nóng lòng ch mu nư ế ừ ế ư ế ụ ỉ ố
con h c ch nên cho tr h c b ng nhi u hình th c, tr h c ch khi ch a đnọ ữ ẻ ọ ằ ề ứ ẻ ọ ữ ư ế
tu i ph i h c. Các b c ph huynh không hi u r ng khi b t cháu h c tr cổ ả ọ ậ ụ ể ằ ắ ọ ướ
tu i nh th s d n đn s quá t i cho tâm trí non n t c a tr . Vì trong th cổ ư ế ẽ ẫ ế ự ả ớ ủ ẻ ự
t , tr ng M m Non đâu ch h c ch , mà tr đc ho t đng v i các ho tế ở ườ ầ ỉ ọ ữ ẻ ượ ạ ộ ớ ạ
đng khác nh : T o hình, Khám phá khoa h c, Âm nh c, Làm quen văn h c,ộ ư ạ ọ ạ ọ
Làm quen v i toán, th d c... nh m giúp tr ti p c n v i th gi i xung quanhớ ể ụ ằ ẻ ế ậ ớ ế ớ
m t cách cân b ng c tâm lý và sinh lý.ộ ằ ả
Tr 5 – 6 tu i, là l a tu i ti n h c đng đ chu n b b c vào l p 1,ẻ ổ ứ ổ ề ọ ườ ể ẩ ị ướ ớ
c n đc phát tri n toàn di n v các m t: Đc, Trí, Lao, Th , M và rènầ ượ ể ệ ề ặ ứ ể ỹ
luy n năng l c ti p thu các ki n th c c a các môn h c mà tr s h c l p 1-ệ ự ế ế ứ ủ ọ ẻ ẽ ọ ở ớ
b c ti u h c, nh t là môn đc và vi t. Chính vì th ho t đng làm quen chậ ể ọ ấ ọ ế ế ạ ộ ữ
vi t đc đa vào ch ng trình c a tr kh i lá 5 – 6 tu i.ế ượ ư ươ ủ ẻ ố ổ
Ng iườ th c hi n:ự ệ Trịnh Thanh Huệ
Sáng ki n kinh nghi m: “Làm quen ch vi t cho tr 5-6 tu i qua vi c đc và ế ệ ữ ế ẻ ổ ệ ọ
vi t”ế
II. NH NG CĂN C Đ CH N Đ TÀIỮ Ứ Ể Ọ Ề
Tr M m Non ch a đc, ch a vi t đc. B n đc nh tu i này ti pẻ ầ ư ọ ư ế ượ ạ ọ ỏ ổ ế
nh n vi c đc và vi t gián ti p thông qua vi c phát âm và tô ch d i sậ ệ ọ ế ế ệ ữ ướ ự
h ng d n c a giáo viên.ướ ẫ ủ
D y tr làm quen v i ch vi t là cho tr làm quen v i vi c đc, vi tạ ẻ ớ ữ ế ẻ ớ ệ ọ ế
trong môi tr ng ch vi t và môi tr ng ngôn ng nói phong phú. Làm thườ ữ ế ườ ữ ế
nào đ vi c d y ngôn ng cho tr không mang tính riêng l mà đc tích h pể ệ ạ ữ ẻ ẻ ượ ợ
thông qua các ho t đng nh m thúc đy t t c các nhu c u c a tr b ng cáchạ ộ ằ ẩ ấ ả ầ ủ ẻ ằ
giúp tr phát tri n trí tu , tình c m, th ch t và hi u bi t v xã h i? Đ v nẻ ể ệ ả ể ấ ể ế ề ộ ể ấ
đ này đt đc hi u qu , b n thân tôi s u t m tài li u h c t p, h c h i n iề ạ ượ ệ ả ả ư ầ ệ ọ ậ ọ ỏ ơ
ch em đng nghi p đ nâng cao ki n th c, n m b t ph ng pháp d y đtị ồ ệ ể ế ứ ắ ắ ươ ạ ạ
hi u qu .ệ ả
III. C S TH C TI NƠ Ở Ự Ễ
Xu t phát t m c tiêu chung c a giáo d c M m Non là hình thành trấ ừ ụ ủ ụ ầ ở ẻ
nh ng c s đu tiên c a nhân cách con ng i m i XHCN. T m c đích giáoữ ơ ở ầ ủ ườ ớ ừ ụ
d c phát tri n toàn di n cho tr , căn c vào nh ng m c đích chung c a ho tụ ể ệ ẻ ứ ữ ụ ủ ạ
đng làm quen ch vi t.ộ ữ ế
- Căn c vào đc đi m tâm sinh lý c a tr .ứ ặ ể ủ ẻ
- Căn c vào c s v t ch t c a tr ng l p, vì v y, vi c t ch c ho tứ ơ ở ậ ấ ủ ườ ớ ậ ệ ổ ứ ạ
đng làm quen ch vi t có vai trò quan tr ng, đòi h i ng i giáoộ ữ ế ọ ỏ ườ
viên ph i nghiên c u k n i dung và hình th c t ch c cho tr nh mả ứ ỹ ộ ứ ổ ứ ẻ ằ
giúp tr ti p thu t i đa ki n th c mà giáo viên c n truy n th quaẻ ế ố ế ứ ầ ề ụ
vi c cho tr làm quen ch vi t.ệ ẻ ữ ế
1. Nh ng thu n l i:ữ ậ ợ
- Giáo viên tìm ki m hình nh, làm đ dùng đ ch i ph c v cho vi cế ả ồ ồ ơ ụ ụ ệ
t ch c ho t đng làm quen ch vi t cho tr .ổ ứ ạ ộ ữ ế ẻ
-Tôi đc nhà tr ng phân công t o đi u ki n chăm sóc giáo d c cácượ ườ ạ ề ệ ụ
cháu l p lá 4, ớ coù ñieàu kieän tieáp xuùc vôùi chaùu nhieàu neân moät
phaàn naøo naém vöõng ñaëc ñieåm taâm sinh lyù quaù trình nhaän
thöùc cuûa tr .ẻ
- Nhà tr ng t o đi u ki n cho tôi đc d gi , h c h i các các ti tườ ạ ề ệ ượ ự ờ ọ ỏ ế
d y có ph ng pháp đi m i.ạ ươ ổ ớ
2. Khó khăn:
Ng iườ th c hi n:ự ệ Trịnh Thanh Huệ
Sáng ki n kinh nghi m: “Làm quen ch vi t cho tr 5-6 tu i qua vi c đc và ế ệ ữ ế ẻ ổ ệ ọ
vi t”ế
- M t s ph huynh luôn nôn nóng mong mu n con mình bi t tr cộ ố ụ ố ế ướ
ch , h c th t nhi u, d n ép tr quá s c.ữ ọ ậ ề ồ ẻ ứ
-Đ dùng đ ch i ch a đáp ng đc nhu c u h c t p c a tr .ồ ồ ơ ư ứ ượ ầ ọ ậ ủ ẻ
IV. N I DUNG GI I PHÁP TH C HI NỘ Ả Ự Ệ
Tôi đã th c hi n h ng d n các cháu làm quen ch vi t qua vi c đc,ự ệ ướ ẫ ữ ế ệ ọ
vi t c th nh sau:ế ụ ể ư
1. Trên ti t h cế ọ :
Đ t o đc s h ng thú c a tr khi tham gia ho t đng cùng cô,ể ạ ượ ự ứ ủ ẻ ạ ộ
cùng b n. Tr c tiên, tôi xem k yêu c u c a ti t d y đ tìm raạ ướ ỹ ầ ủ ế ạ ể
ph ng pháp t t nh t, phù h p v i ti t h c. Đng th i tìm ki m hìnhươ ố ấ ợ ớ ế ọ ồ ờ ế
nh sinh đng, ả ộ
h p d n đ ng d ng vi c s d ng công ngh thông tin trong ti t h cấ ẫ ể ứ ụ ệ ử ụ ệ ế ọ
đt hi u qu giúp tr lĩnh h i t t ki n th c. Bên c nh đó, tôi còn l ngạ ệ ả ẻ ộ ố ế ứ ạ ồ
ghép
ph ng pháp “h c mà ch i, ch i mà h c” vào bài d y làm cho ho tươ ọ ơ ơ ọ ạ ạ
đng thêm sinh đng đ tr không c m th y nhàm chán.ộ ộ ể ẻ ả ấ
D y tr làm quen ch vi t qua hình nh trên PowerPoint, thi t kạ ẻ ữ ế ả ế ế
bài d y sao cho hình nh đp m t, th t sinh đng phù h p v i ch đ,ạ ả ẹ ắ ậ ộ ợ ớ ủ ề
ch đi m.ủ ể
Đ ti t h c thêm sinh đng, tôi giúp tr c ng c ki n th c d iể ế ọ ộ ẻ ủ ố ế ứ ướ
d ng trò ch i.ạ ơ
Ví d trong trò ch i: “đ b n”. m c đích c a trò ch i là giúp tr b cụ ơ ố ạ ụ ủ ơ ẻ ộ
l kh năng hi u bi t và v n t khi tham gia trò ch i, giúp tr phân bi tộ ả ể ế ố ừ ơ ẻ ệ
đc s khác nhau rõ nét gi a ch cái “i” và ch cái “t”. ượ ự ữ ữ ữ Lu t ch i nhậ ơ ư
sau:
Chia l p làm 2 nhóm:ớ
- 1 nhóm đc câu đọ ố
- 1 nhóm suy nghĩ tr l i.ả ờ
Nhóm nào tr l i đúng thì s đi ng c l i đc câu đ cho nhóm kiaả ờ ẽ ổ ượ ạ ọ ố
tr l i.ả ờ
Câu đ nh sau: “2 ch gi ng nét móc câuố ư ữ ố
1 ch có ch m, 1 th i có ngang”.ữ ấ ờ
Tr l i nh sau: “i, t 2 ch gi ng nhauả ờ ư ữ ố
i ng n có ch m, t dài có ngang”. ắ ấ
Ho c trò ch i: “Tìm đng v nhà theo đúng ch cái”. Hay nhặ ơ ườ ề ữ ư
trò ch i: “Úm ba la”. Trong trò ch i này đòi h i tr tinh m t, ph n xơ ơ ỏ ẻ ắ ả ạ
nhanh, nh n bi t nhanh m t ch .ậ ế ặ ữ
Ng iườ th c hi n:ự ệ Trịnh Thanh Huệ
Sáng ki n kinh nghi m: “Làm quen ch vi t cho tr 5-6 tu i qua vi c đc và ế ệ ữ ế ẻ ổ ệ ọ
vi t”ế
Đ luy n cách phát âm, rèn đc ch , tôi s u t m nh ng bài hát,ể ệ ọ ữ ư ầ ữ
bài th , ca dao, đng dao cho các cháu hát, đc…ơ ồ ọ
Ví d : đ luy n ch “b”, tôi cho tr hát bài hát: “Búp bê b ngụ ể ệ ữ ẻ ằ
bông”.
Luy n ch “v” qua bài vè: “Ve v vè veệ ữ ẻ
C đn mùa hèứ ế
Ve kêu vui vẻ
Ve v vè ve”.ẻ
Ho c ch “r” v i bài th : “Ra r ti ng veặ ữ ớ ơ ả ế
Rung rinh cánh ph ngượ
R n ràng lòng béộ
Vui r c hè v ”ướ ề
V n d ng nh ng bài đng dao: “Dung dăng dung d ”, “Gánhậ ụ ữ ồ ẻ
gánh g ng g ng” đ luy n ch “d”, ch “g”…ồ ồ ể ệ ữ ữ
Bên c nh đó, đ cháu phát âm đúng, chu n, tôi h ng d n choạ ể ẩ ướ ẫ
cháu cách m mi ng đúng “kh u đ”ở ệ ẩ ộ
Ví d : Ch O cháu ph i tròn mi ng, ch “l” ph i cong l i, chụ ữ ả ệ ữ ả ưỡ ữ
“m” thì mím nh môi…ẹ
T cách m mi ng nh th , dù ch a đc h c ghép t , nh ngừ ở ệ ư ế ư ượ ọ ừ ư
khi đc t “Bo”, cháu s bi t trong đó có ch “O”, vì ph i tròn mi ngọ ừ ẽ ế ữ ả ệ
khi đc t “Bo”.ọ ừ
Đ gây n t ng v đng nét ch cái, tôi cho các cháu t o chể ấ ượ ề ườ ữ ạ ữ
b ng các b ph n trên c th .ằ ộ ậ ơ ể
Ví d : khi h c ch l, m, n tr có th dùng 1 ngón tr đ t o chụ ọ ữ ẻ ể ỏ ể ạ ữ
l, ho c 2 ngón (tr và gi a) đ t o ch n, và 3 ngón (tr , gi a, áp út) đặ ỏ ữ ể ạ ữ ỏ ữ ể
t o ch m.ạ ữ
Ho c đ c ng c ch cái, tôi cho các cháu tìm ch trong bài th .ặ ể ủ ố ữ ữ ơ
Ngoài ra, đi u c n thi t là ph i h ng d n tr cách c m sáchề ầ ế ả ướ ẫ ẻ ầ
đúng h ng, cách m sách, l t trang, xem tranh, nh n bi t ph n mướ ở ậ ậ ế ầ ở
đu, k t thúc c a cu n sách. H ng d n tr nh n bi t h ng c a vi cầ ế ủ ố ướ ẫ ẻ ậ ế ướ ủ ệ
đc, vi c vi t trên m t trang sách. Bi t cách c m bút b ng 3 ngón tayọ ệ ế ộ ế ầ ằ
(ngón cái, tr và gi a), khi vi t dùng 3 ngón tay di chuy n bút t tráiỏ ữ ế ể ừ
qua ph i, c m bút h i nghiêng v bên ph i, c tay, khu u tay và cánhả ầ ơ ề ả ổ ỷ
tay c đng m m m i, tho i mái. Cô k t h p gi i thích v i cách c mử ộ ề ạ ả ế ợ ả ớ ầ
bút c a cô đ tr chú ý và đc bi t là c m bút không sát ngòi bút, khôngủ ể ẻ ặ ệ ầ
đè bút đ đ ch 1 cách d dàng, không lem ra ngoài nét ch m m vàể ồ ữ ễ ấ ờ
Ng iườ th c hi n:ự ệ Trịnh Thanh Huệ
Sáng ki n kinh nghi m: “Làm quen ch vi t cho tr 5-6 tu i qua vi c đc và ế ệ ữ ế ẻ ổ ệ ọ
vi t”ế
th c hi n t t các bài t p đ tr nh m t ch . Đng th i s a t th đự ệ ố ậ ể ẻ ớ ặ ữ ồ ờ ử ư ế ể
tr ng i đúng khi t p tô các ch cái. Vi c này không ch th c hi n trênẻ ồ ậ ữ ệ ỉ ự ệ
ti t h c vi t mà còn nh c nh tr các gi h c khác nh : t o hìnhế ọ ế ắ ở ẻ ở ờ ọ ư ạ
ho c m i lúc m i n i.ặ ọ ọ ơ
2. T o môi tr ng chạ ườ ữ
V n đ t o môi tr ng ch mang tính th m m , thu hút s chú ýấ ề ạ ườ ữ ẩ ỹ ự
c a tr là m t v n đ khó. C n t o môi tr ng ch vi t phong phúủ ẻ ộ ấ ề ầ ạ ườ ữ ế
thông qua góc sách truy n. tôi s u t m, làm m i nh ng b tranh truyên,ệ ư ầ ớ ữ ộ
th ch to, t p chí, ho báo đu có t và hình nh minh ho . V truy nơ ữ ạ ạ ề ừ ả ạ ề ệ
thì có truy n c tích k theo tranh, truy n dân gian Vi t Nam, truy n kệ ổ ể ệ ệ ệ ể
sáng t o, nh ng bài th , ca dao, đng dao… đc ch n l a phù h p v iạ ữ ơ ồ ượ ọ ự ợ ớ
kh năng nh n th c c a tr .ả ậ ứ ủ ẻ
Ngoài l p h c, t o đi u ki n cho tr t p nh n bi t ch cái thôngớ ọ ạ ề ệ ẻ ậ ậ ế ữ
qua b ng tin, b ng tuyên truy n.ả ả ề
3. Thông qua ho t đng m i lúc, m i n iạ ộ ọ ọ ơ
Đ t o môi tr ng ngôn ng nói phong phú, tôi xây d ng nh ngể ạ ườ ữ ự ữ
nhóm nh trong l p có cháu gi i cháu y u, đ các cháu giúp đ nhauỏ ớ ỏ ế ể ỡ
h c t p b ng v n t và ngôn ng d hi u h n. ọ ậ ằ ố ừ ữ ễ ể ơ
T ch c cho các cháu cùng cô làm sách, album hình kèm t theoổ ứ ừ
ch đi m, tranh truy n, th ch to, tranh xen k t và hình nh (t hoủ ể ệ ơ ữ ẽ ừ ả ừ ạ
báo ho c các cháu v )ặ ẽ
4. Ho t đng ngoài tr iạ ộ ờ
T ch c cho tr ch i các trò ch i dân gian có đc đng dao nhổ ứ ẻ ơ ơ ọ ồ ư
trò ch i: “R ng r n lên mây”, trong lúc ch i, tr đc t : “r ng r n”,ơ ồ ắ ơ ẻ ọ ừ ồ ắ
“lúc l c”…, tr ph i cong l i vì có ch “l”, “r”, ch i trò ch i: “B tắ ẻ ả ưỡ ữ ơ ơ ậ
qua rãnh”, “nh y lò cò”, “nh y ô”, ho c trò ch i: “tìm v nhà” hay nhả ả ặ ơ ề ư
trò ch i: “đc t đoán ch ”ơ ọ ừ ữ
Thi đua t o ch cái b ng cách vi t trên không ho ctrên cát, vi tạ ữ ằ ế ặ ế
ph n trên sân tr ng, v a vi t v a đc nét c a ch .ấ ườ ừ ế ừ ọ ủ ữ
5. Ho t đng gócạ ộ
Trong ho t đng góc, các cháu đc ôn luy n đc, vi t ch cáiạ ộ ượ ệ ọ ế ữ
và t . Nh góc h c t p, các cháu ch iừ ư ở ọ ậ ơ sao chép ch cái, ráp ch , tìmữ ữ
và vi t ch còn thi u vào ô tr ng...ế ữ ế ố
Góc ngh thu t, cháu đc tên ch đi m, đc t kèm hình nh khiệ ậ ọ ủ ể ọ ừ ả
th c hi n trên tranh, đc th đ ch . N n, v các đng nét ch cái,ự ệ ọ ơ ố ữ ặ ẽ ườ ữ
đc vè, t o dáng ch ...ọ ạ ữ
6. Ph i h p v p ph huynh h c sinhố ợ ớ ụ ọ
Ng iườ th c hi n:ự ệ Trịnh Thanh Huệ
