Xây dựng một số bài giảng E – Learning dạy trẻ mẫu giáo bé 3 – 4 tuổi kỹ năng tự bảo vệ bản thân
ĐẶT VẤN ĐỀ
Như chúng ta đã biết trong thời gian gần đây báo chí liên tục đưa tin về
những vụ việc trẻ em gặp phải tai nạn thương tích như bị dị vật đường thở, bị
đuối nước. Và trong cuộc sống hàng ngày có muôn vàn sự việc ngoài ý muốn
mà trẻ có thể gặp phải như: Trẻ bị đứt tay do nghịch dao, trẻ bị ngã, trẻ bị
bỏng…Thống kê gần đây nhất trong bản báo cáo tổng hợp về phòng chống tai
nạn thương tích trẻ em Việt Nam của Quỹ nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF)
cho thấy bỏng, ngã, ngộ độc, động vật cắn, tai nạn giao thông, ngạt, đuối nước,
điện giật... là những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong cho trung bình 8.000 trẻ
em Việt Nam mỗi năm. Xã hội càng hiện đại càng tiềm ẩn nhiều mối nguy hiểm.
Tại sao trẻ thường hay gặp phải những tai nạn như vậy? Thực tế rõ ràng là người
lớn chúng ta không thể theo sát bảo vệ trẻ mọi lúc mọi nơi, vì nếu người lớn
chúng ta có thể theo sát bảo vệ trẻ mọi lúc, mọi nơi thì chắc chắc những sự việc
trên không bao giờ xảy ra? Vậy người lớn chúng ta nên làm gì? Tích cực tìm
cách theo sát trẻ mọi lúc, mọi nơi hơn nữa, hay tìm cách giáo dục trẻ để trẻ có kỹ
năng tự bảo vệ bản thân trước những nguy hiểm của cuộc sống.
Thực tế là cha mẹ nào cũng muốn con cái mình được hạnh phúc, được
bình an. Tâm lý chung của các bậc cha mẹ, người lớn là thường hay sợ hãi, lo
lắng, tìm cách nghiêm cấm con tiếp xúc với các rủi ro nhưng lại quên giải thích
cho trẻ lý do tại sao và hậu quả có thể xảy ra là gì. Điều này khiến trẻ với tâm lý
thích khám phá lại càng tò mò hơn. Mỗi đứa trẻ khi sinh ra đều không thể có khả
năng làm được mọi thứ một cách ngẫu nhiên. Đó là kết quả của quá trình tiếp
thu, thích nghi với các tri thức, kinh nghiệm xã hội lâu dài. Và lẽ dĩ nhiên, trẻ
em khi sinh ra không thể tự nhiên có được kỹ năng sống như kỹ năng giao tiếp,
kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng trình bày ý kiến, kỹ năng tự bảo vệ bản
thân... Càng có những kỹ năng này sớm bao nhiêu thì trẻ càng có nền tảng vững
chắc để phát triển toàn diện. Trẻ càng lớn càng cần phải tự lập. Chính bản thân
trẻ theo vòng quay phát triển tự nhiên cũng sẽ trở thành những ông bố, bà mẹ.
Vì vậy, quan tâm giáo dục trẻ về kỹ năng bảo vệ bản thân là điều rất cần thiết
mà người lớn không thể bỏ quên. Chỉ có trang bị cho trẻ kiến thức, giúp trẻ biết
cách phát hiện những nguy cơ gây nguy hiểm cho bản thân và xử lý các tình
huống nguy hiểm khi gặp phải, biết tự bảo vệ bản thân là việc làm hữu hiệu nhất
thiết thực nhất trong quá trình đảm bảo an toàn cho trẻ. Trẻ tự tin khám phá thế
giới với sự chủ động kiểm soát của bản thân. Điều này có tác dụng lớn thúc đẩy
sự trưởng thành của trẻ về mặt nhân cách lẫn trí tuệ, giúp trẻ có thể tự bảo vệ
bản thân mình trước các tình huống nguy hiểm trong cuộc sống.
1/38
Xây dựng một số bài giảng E – Learning dạy trẻ mẫu giáo bé 3 – 4 tuổi kỹ năng tự bảo vệ bản thân
Bản thân tôi là một giáo viên mầm non đã công tác nhiều năm trong nghề.
Tôi nhận thấy giáo viên mầm non càng cần phải cung cấp kiến thức, kỹ năng tự
bảo vệ bản thân cho trẻ. Một lớp có rất đông học sinh, giáo viên không thể nào
bao quát hết 100% trẻ ở mọi lúc, mọi nơi. Trẻ mầm non thường lại rất hiếu
động, tò mò, thích khám phá. Trẻ chưa phân biệt được thế nào là nguy hiểm,
không ý thức được hậu quả của sự việc. Cô giáo có bảo trẻ là ngã đấy, cẩn thận
bị bỏng đấy, bị điện giật đấy, cô giáo có thể ngăn không cho trẻ lại gần những
vật dụng gây nguy hiểm, nhưng chỉ cần sơ sểnh một phút, với bản tính tò mò trẻ
càng thích khám phá, trẻ sẽ làm trái lời cô giáo và hậu quả là khôn lường. Đặc
biệt là với trẻ mẫu giáo bé 3 – 4 tuổi, nhận thức, kinh nghiệm sống của trẻ còn
rất hạn chế.
Trang bị kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ thực sự không khó, và phải được tiến
hành càng sớm càng tốt. Ngày nay công nghệ thông tin đã và đang được ứng
dụng rộng rãi trong các nhà trường. Cụm từ “bài giảng E – Learning” đã trở nên
quen thuộc với rất nhiều giáo viên mầm non. Qua quá trình công tác tôi nhận
thấy, việc giáo dục trẻ kỹ năng tự bảo vệ bản thân chưa được các giáo viên quan
tâm đúng mức, hình thức giáo dục chưa phong phú, chưa thật sự đi vào chất
lượng và chiều sâu. Đa số là sử dụng các hình thức truyền thống, trẻ chưa thực
sự hứng thú tham gia. Việc sử dụng bài giảng E – Learning quả thật sẽ là một
việc làm vô cùng hữu ích giúp trang bị cho trẻ những kỹ năng tự bảo vệ bản
thân. Với sự phát triển như vũ bão của công nghệ, trong gia đình, trong nhà
trường đều sẵn có các công cụ kết nối mạng Internet. Với bài giảng E –
Learning trẻ có thể được học về kỹ năng tự bảo vệ bản thân mọi lúc mọi nơi,
miễn là ở đó có phương tiện kết nối Internet. Ngoài học ở trường về nhà trẻ có
thể học cùng bố, mẹ, anh, chị, em. Trẻ mầm non dễ nhớ nhưng chóng quên, với
hình thức dạy học này trẻ có thể được học đi học lại nhiều lần, giáo viên cũng
không mất công sức nói đi nói lại một bài học, giúp khắc sâu kiến thức từ đó
hình thành kỹ năng, kỹ xảo cho trẻ. Bên cạnh đó, bài giảng E – Learning với các
công cụ Mutimedia, hình ảnh âm thanh sống động rất phù hợp với đặc điểm tâm
lý của trẻ, hấp dẫn trẻ tham gia. Đây sẽ là một hình thức dạy trẻ kỹ năng tự bảo
vệ bản thân mới mẻ, có nhiều ưu điểm hỗ trợ tuyệt đối cho các hình thức giáo
dục truyền thống khác, giúp nâng cao chất lượng dạy và học, đổi mới hình thức,
giúp giáo viên bắt kịp với những đổi mới của xu thế giáo dục hiện đại. Bài giảng
E – Learning cũng đã được tôi sử dụng trong một số hoạt động khác của trẻ như:
Làm quen văn học, làm quen với toán và đều thu được hiệu quả rất cao.
Nhận thức được tất cả các vấn đề trên cũng như ý nghĩa của việc giáo dục
trẻ “Kỹ năng tự bảo vệ bản thân”. Bản thân tôi là một giáo viên luôn tích cực
2/38
Xây dựng một số bài giảng E – Learning dạy trẻ mẫu giáo bé 3 – 4 tuổi kỹ năng tự bảo vệ bản thân
học hỏi, trau dồi kiến thức, kỹ năng mới, có kinh nghiệm trong việc ứng dụng
công nghệ thông tin, đạt giải nhì cấp thành phố về kỹ năng thiết kế bài giảng
E – Learning. Chính vì vậy trong năm học 2014 – 2015, và năm học 2015 - 2016
tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Xây dựng một số bài giảng E-learning dạy trẻ mẫu
giáo bé 3 – 4 tuổi kỹ năng tự bảo vệ bản thân” làm đề tài sáng kiến kinh
nghiệm của mình và được áp dụng thực hiện tại trường mầm non nơi tôi đang
công tác đạt kết quả tốt. Đề tài được tôi thực hiện trong khoảng thời gian từ
tháng 8 năm 2014 đến tháng 4 năm 2016. Đối tượng chính của đề tài là các biện
pháp thiết kế bài giảng E - Learning dạy trẻ mẫu giáo bé 3 – 4 tuổi kỹ năng tự
bảo vệ bản thân. Khi thực hiện đề tài tôi đã thực hiện nhiều phương pháp khác
nhau như quan sát, phân tích, tổng hợp, tư duy logic…
3/38
Xây dựng một số bài giảng E – Learning dạy trẻ mẫu giáo bé 3 – 4 tuổi kỹ năng tự bảo vệ bản thân
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN
Trang bị cho trẻ mầm non kỹ năng tự bảo vệ bản thân là việc làm được
ngành giáo dục đặc biệt quan tâm. Điều đó được thể hiện qua thông tư số 13 về
đảm bảo an toàn cho trẻ mầm non do thứ trưởng Nguyễn Thị Nghĩa ký. Nội
dung thông tư đã nêu rất rõ về việc các nhà trường cần xây dựng kế hoạch hoạt
động phòng, chống tai nạn thương tích cụ thể dựa trên cơ sở thực tế của nhà
trường. Đồng thời có các biện pháp nâng cao việc phòng chống tai nạn thương
tích trong nhà trường như tuyên truyền, giáo dục can thiệp, khắc phục, giảm
thiểu nguy cơ gây tai nạn thương tích. Và có tổ chức đánh giá quá trình triển
khai và kết quả hoạt động xây dựng trường học an toàn, phòng chống tai nạn
thương tích vào cuối năm học.
Điều đó cho thấy việc dạy trẻ kỹ năng tự bảo vệ bản thân là nhiệm vụ
hàng đầu đối với ngành giáo dục nhưng việc dạy trẻ như thế nào để trẻ nhận
thức được đâu là nguy hiểm đâu là thứ cần tránh cũng như cách ứng phó với mỗi
tình huống cụ thể như thế nào cho đúng cho hợp lý lại là vấn đề mà đòi hỏi mỗi
người giáo viên cần đi sâu nghiên cứu để dạy cho trẻ.
Và ngày nay công nghệ thông tin phát triển đã mở ra những hướng đi mới
cho ngành giáo dục trong việc đổi mới phương pháp và hình thức dạy học. Việc
đưa công nghệ thông tin với tư cách là phương tiện dạy học hiện đại đã trở thành
một trào lưu mạnh mẽ với quy mô quốc tế và đó là một xu thế của giáo dục thế
giới. Và thực tế trong những năm gần đây cho thấy ứng dụng công nghệ thông
tin vào trong dạy học đã mang lại những hiệu quả cao. Một trong những ứng
dụng công nghệ thông tin vào dạy học là xây dựng và sử dụng phần mềm hỗ trợ
dạy học. Các ứng dụng của phần mềm hỗ trợ dạy học với sự giúp đỡ của máy
tính, internet tỏ ra nhiều thế mạnh trong việc hỗ trợ giảng dạy của giáo viên
đồng thời góp phần rèn luyện khả năng học hỏi của học sinh. Việc thiết kế các
giáo án và giảng dạy trên máy vi tính bằng những đoạn phim minh họa với hình
ảnh, âm thanh sống động bài giảng sẽ thực sự gây sự chú ý và tạo hứng thú cho
trẻ vừa tiết kiệm được thời gian cho người giáo viên mầm non, vừa tiết kiệm
được chi phí cho nhà trường mà vẫn nâng cao được tính sinh động, hiệu quả của
giờ dạy.
Xuất phát từ đặc điểm tâm lý của trẻ mầm non phương pháp dùng lời, trò
chơi, cùng những hình ảnh hoạt hình, video được sử dụng nhiều trong các hoạt
động chăm sóc giáo dục trẻ. Việc giáo dục trẻ “Kỹ năng tự bảo vệ bản thân”
không là một ngoại lệ. Trẻ mầm non rất dễ nhớ nhưng cũng chóng quên, những
hình ảnh, video kết hợp lời dẫn với trò chơi sẽ khắc phục được đặc điểm này cho
4/38
Xây dựng một số bài giảng E – Learning dạy trẻ mẫu giáo bé 3 – 4 tuổi kỹ năng tự bảo vệ bản thân
trẻ. Đặc biệt bằng việc sử dụng bài giảng E-learning để dạy trẻ về “Kỹ năng tự
bảo vệ bản thân” sẽ vô cùng thích hợp vì thông qua nội dung các bài giảng
E-learning trẻ sẽ thật sự được tự mình trải nghiệm, tự mình tư duy suy tìm ra
những việc nên làm không nên làm và giải thích tại sao mình làm như vậy. Hơn
thế các bài giảng còn kết hợp với trò chơi mà trò chơi bao giờ cũng mang tính
chất thi đua, điều đó giúp trẻ hứng thú hơn rất nhiều. Qua trò chơi sẽ giúp trẻ
tiếp cận với các cách thức tự bảo vệ một cách nhẹ nhàng, tự nhiên và rất hiệu
quả. Tất cả điều đó tạo ra sự kết hợp chặt chẽ giữa chơi mà học trong hoạt động
tích cực của trẻ. Từ đó hình thành ở trẻ ý thức tránh xa những nguy hiểm. Trẻ
biết thể hiện thái độ trước những nguy hiểm có thể xảy ra. Đồng thời qua các bài
giảng E-learning sẽ cung cấp các phương pháp và cách thức ứng phó với các
tình huống nguy hiểm trong thực tế cuộc sống, rất có ích cho các giáo viên, các
bậc phụ huynh trong việc dạy trẻ cách thức tự bảo vệ bản thân. Bằng những hình
ảnh sinh động, lời dẫn dắt dễ hiểu và hài hước sẽ giúp các bé nhận thức được
tầm quan trọng trong việc tự bảo vệ bản thân, đồng thời học được cách yêu
thương mọi người và cảm nhận niềm vui khi cùng tương thân tương ái. Còn
tuyệt vời hơn nữa là bài giảng E-learning sau khi xây dựng xong sẽ được đóng
gói thành một bài giảng hoàn chỉnh mà không phải lo lắng khi copy từ máy này
sang máy khác sẽ bị mất đi có thể là âm thanh hoặc font chữ bị thay đổi, đồng
thời khi xây dựng bài giảng E-learning còn uploat lên website để học trực tuyến,
mà điều này thì powerpoint không thể làm được. Như vậy với việc xây dựng bài
giảng E-learning để dạy trẻ về "kỹ năng tự bảo vệ bản thân" là rất cần thiết và
hợp lý.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN
1. Đặc điểm chung:
Hiện nay tôi đang công tác tại trường mầm non một ngôi trường đã được
công nhận trường đạt chuẩn quốc gia mức độ I. Trường được tặng huân chương
lao động hạng ba của chính phủ. Trong những năm học này tôi được phân công
dạy tại lớp mẫu giáo bé 3 – 4 tuổi.
Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã gặp một số khó khăn và thuận lợi
như sau:
2. Thuận lợi:
- Về cơ sở vật chất: 100% các lớp học trong trường đều được đầu tư đầy
đủ hệ thống máy tính nối mạng Internet, bàn kidsmart, tivi, loa đài hiện đại. Tất
cả các máy tính đều được cài sẵn phần mềm Adobepresenter…
- Về Ban giám hiệu:
5/38