BÁO CÁO KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
I. LỜI GIỚI THIỆU
Phát triển thẩm mỹ là một trong 5 lĩnh vực giáo dục toàn diện cho trẻ Mầm
non. Ở lứa tuổi này trí tưởng tượng của trẻ bay bổng, phong phú, tâm hồn trẻ rất
nhạy cảm và dễ xúc động với thế giới mới lạ hấp dẫn xung quanh. Trẻ thường nhạy
cảm với những thay đổi và tác động của môi trường cảnh vật xung quanh: có nhiều
màu sắc, những đồ chơi ngộ nghĩnh, bức tranh, hình ảnh sinh động… Do vậy, năng
khiếu nghệ thuật và khả năng thẩm mỹ cũng được xuất hiện ở lứa tuổi này và giáo
dục thẩm mỹ cần được bồi dưỡng ngay từ tuổi mẫu giáo để định hướng và ươm
mầm cho trẻ phát triển năng khiếu thẩm mỹ nghệ thuật trong tương lai.
Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động nghệ thuật, đóng vai trò
quan trọng đối với sự phát triển thẩm mỹ của trẻ.Thông qua hoạt động tạo hình
giúp trẻ phát triển cảm giác, tri giác thẩm mỹ, giúp trẻ nhận ra màu sắc, hình dạng,
đường nét, tỷ lệ, sự sắp xếp trong không gian…nhận thấy được cái đặc trưng và nét
đẹp trong sự vật, hiện tượng mà trẻ miêu tả, từ đó buộc trẻ phải tư duy và quá trình
đó làm phát triển óc tưởng tượng sáng tạo, ham muốn tạo ra cái đẹp. Đây là yếu tố
cần thiết góp phần giúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách.
Hoạt động tạo hình trong trường mầm non với mục đích giúp trẻ nhận ra vẻ
đẹp của các sự vật hiện tượng xung quanh trẻ, từ đó giáo dục trẻ biết ứng xử với
cái đẹp, làm nảy sinh cho trẻ nhu cầu tái tạo và sáng tạo ra cái đẹp. Cũng như các
hoạt động khác, hoạt động tạo hình cung cấp cho trẻ các biểu tượng về sự vật
hiện tượng, phát triển thể lực cho trẻ, giáo dục đạo đức và kỹ năng giao tiếp xã
hội, kỹ năng lao động cho trẻ.
Trong thực tế việc tổ chức các hoạt động tạo hình đã mang lại hiệu quả tới
việc phát triển cho trẻ. Song phương pháp đó chưa thực sự đáp ứng và đem lại kết
quả mà tôi mong đợi. Các phương pháp hoạt động tạo hình đang được sử dụng còn
mang tính áp đặt và theo khuôn mẫu cứng nhắc. Giáo viên thường chú ý đến sản
phẩm trẻ làm ra, ít chú ý đến kỹ năng tạo hình, quá trình làm ra sản phẩm; giáo viên
thiếu sự linh hoạt, sáng tạo trong tổ chức hoạt động tạo hình. Do đó chưa phát huy
được hết khả năng sáng tạo của trẻ, của giáo viên.
Mặt khác sự hứng thú, kĩ năng tạo ra sản phẩm tạo hình của trẻ chưa cao,
nhiều trẻ chưa biết giữ gìn và nhận xét sản phẩm mình làm ra.
Bản thân tôi là một người giáo viên phụ trách lớp mẫu giáo bé 3 - 4 tuổi. Tôi
nhận thấy phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3-4 tuổi thông qua hoạt động tạo hình là rất
quan trọng. Đó là nền tảng để phát triển cho trẻ khả năng cảm nhận và thể hiện cảm
xúc trước vẻ đẹp của các sự vật, hiện tượng trong thiên nhiên, cuộc sống và trong
các tác phẩm nghệ thuật tạo hình.
1
Trong các lứa tuổi của trẻ mẫu giáo, lứa tuổi mẫu giáo bé được coi là quan
trọng nhất, lứa tuổi thuận lợi nhất để tạo tiền đề và phát triển khả năng thẩm mỹ
đầu tiên của trẻ đặc biệt là thông qua hoạt động tạo hình. Tôi đã nghiên cứu và đưa
vào vận dụng “ Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3-4 tuổi thông qua
hoạt động tạo hình ở trường mầm non”.
II. TÊN SÁNG KIẾN:
“Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3-4 tuổi thông qua hoạt
động tạo hình ở trường mầm non.”
III. TÁC GIẢ SÁNG KIẾN:
Họ và tên:
Địa chỉ:
Số điện thoại:; Email: ....................................................
IV. CHỦ ĐẦU TƯ TẠO RA SÁNG KIẾN:
Bản thân tự tiến hành nghiên cứu sáng kiến.
V. LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN.
Thực hiện một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục phát triển thẩm mỹ
cho trẻ 3-4 tuổi thông qua hoạt động tạo hình ở trường mầm non.
Qua áp dụng và triển khai để đề xuất và lý giải một số biện pháp thực hiện
nâng cao chất lượng giáo dục phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3-4 tuổi thông qua hoạt
động tạo hình ở trường mầm non.
Đề cập đến một số cơ sở khoa học của vấn đề giáo dục phát triển thẩm mỹ cho
trẻ 3-4 tuổi thông qua hoạt động tạo hình ở trường mầm non.
Chỉ ra thực trạng về công tác giáo dục phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3 tuổi thông
qua hoạt động tạo hình ở trường mầm non . Đề xuất một số kinh nghiệm để góp
phần nâng cao chất lượng giáo dục phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3-4 tuổi thông qua
hoạt động tạo hình ở trường mầm non. Góp phần giúp cho giáo viên tổ 3-4 tuổi
nâng cao kiến thức chuyên ngành và công tác giáo dục phát triển thẩm mỹ thông
qua hoạt động tạo hình tại trường mầm non đạt kết quả cao hơn.
Nâng cao chất lượng giáo dục phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3-4 tuổi thông qua
hoạt động tạo hình ở trường Mầm non Đại tự đạt kết quả cao.
VI. NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG .
Sáng kiến được áp dụng tháng 8 năm 2017 đến tháng 5 năm 2018.
VII. MÔ TẢ BẢN CHẤT SÁNG KIẾN.
1. Cơ sở lý luận.
1.1. Khái niệm hoạt động tạo hình ở trường mầm non
2
Hoạt động tạo hình là một hoạt động nhận thức đặc biệt mang tính sáng tạo. Nó
phản ánh cuộc sống hiện thực bằng những hình tượng nghệ thuật. Trong đó con
người không chỉ khám phá và lĩnh hội thế giới mà còn cải tạo nó theo quy luật của
cái đẹp, gửi gắm vào đó tâm hồn và tình cảm của người nghệ sỹ.
1.2. Vai trò của hoạt động tạo hình với sự phát triển của trẻ
1.2.1. Vai trò của hoạt động tạo hình đối với sự phát triển nhận thức
Trong hoạt động tạo hình, trẻ có nhiều cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu các đối
tượng miêu tả để có được hiểu biết, sự hình dung về các đối tượng đó. Từ đó, xây
dựng các biểu tượng. Có thể khẳng định rằng, hoạt động tạo hình là một trong
những phương tiện tích cực để phát triển ở trẻ khả năng hoạt động trí tuệ như: óc
quan sát, trí nhớ, tư duy, tưởng tượng. Nhờ hoạt động tạo hình mà vốn hiểu biết của
trẻ về thế giới xung quanh được tăng lên, ngày càng trở nên “giàu có” hơn cả về
lượng và chất.
Hoạt động tạo hình với các quá trình tìm hiểu, đánh giá đối tượng miêu tả
và sản phẩm tạo hình sẽ tạo điều kiện phát triển ở trẻ vốn từ, lời nói hình tượng
truyền cảm và phát triển ở trẻ ngôn ngữ mạch lạc.
1.2.2. Vai trò của hoạt động tạo hình đối với việc giáo dục tình cảm- xã hội
Tham gia vào hoạt động tạo hình, trẻ có nhiều điều kiện tiếp thu cái đẹp, cái
tốt trong xã hội, trải nghiệm các xúc cảm, tình cảm trong giao tiếp, học hỏi về các
kỹ năng xã hội và đánh giá các hành vi văn hóa - xã hội qua các hình tượng, các sự
kiện, hiện tượng được miêu tả. Nội dung của tạo hình là con đường dẫn dắt trẻ
nhanh chóng hòa nhập vào xã hội xung quanh.
Tham gia vào hoạt động tạo hình, trẻ sẽ trải nghiệm những xúc cảm đặc biệt
như tình yêu thương, lòng mong muốn làm điều tốt cho người khác. Đó chính là
điều kiện để hình thành ở trẻ tính chu đáo, ý thức cộng đồng, biết chia sẻ, quan tâm
chăm sóc tới người khác và các kỹ năng giao tiếp xã hội.
Quá trình hoạt động sáng tạo ra sản phẩm sẽ giúp trẻ được rèn luyện các kỹ
năng hoạt động thực tiễn, thói quen làm việc một cách tự giác, tính tích cực.
1.2.3. Vai trò của hoạt động tạo hình đối với việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ
Với tư cách là một hoạt động nghệ thuật, hoạt động tạo hình tạo nên những
điều kiện thuận lợi nhất cho sự phát triển của cảm giác, tri giác thẩm mỹ: việc quan
sát, tìm hiểu các sự vật, hiện tượng giúp trẻ nhận ra các đặc điểm thẩm mỹ (hình
dáng, màu sắc, cấu trúc, tỷ lệ, sự sắp xếp không gian,…) nhận ra được những nét
độc đáo, tạo nên sức hấp dẫn của đối tượng miêu tả.
Sự thể hiện nội dung tạo hình bằng phương tiện truyền cảm mang tính trực
quan (đường nét, hình dạng, màu sắc,…) sẽ làm cho các cảm xúc thẩm mỹ của trẻ
3
ngày càng trở nên sâu sắc hơn, trí tưởng tượng mang tính nghệ thuật của trẻ ngày
càng phong phú.
Sự phản ánh hiện thực và biểu lộ tình cảm qua các phương tiện truyền cảm
đặc trưng cho loại hình nghệ thuật vật thể như đường nét, hình dạng, màu sắc, bố
cục, không gian,… chính là con đường lĩnh hội các kinh nghiệm văn hóa thẩm mỹ
rất phù hợp với lứa tuổi của trẻ em, trên cơ sở đó mà hình thành thị hiếu thẩm mỹ
sau này.
1.2.4. Vai trò của hoạt động tạo hình đối với sự phát triển thế chất của trẻ
Hoạt động tạo hình sẽ giúp phát triển vận động tinh của bàn tay, ngón tay,
qua các hoạt động: xé, dán, tô màu,… Đồng thời phát triển ở trẻ khả năng phối hợp,
điều chỉnh hoạt động của mắt và tay, rèn luyện sự khéo léo, linh hoạt trong vận
động của tay. Từ đó, giúp cho việc học viết của trẻ ở tiểu học sẽ đạt kết quả tốt.
1.2.5. Vai trò của hoạt động tạo hình đối với việc chuẩn bị cho trẻ đi học ở trường
phổ thông.
Hoạt động tạo hình góp phần không nhỏ trong việc chuẩn bị cho trẻ một
kiến thức sơ đẳng về tự nhiên, xã hội, về khoa học - kỹ thuật để giúp trẻ nhanh
chóng làm quen với các môn học mới ở tiểu học.
Hoạt động tạo hình góp phần chuẩn bị về tâm lý cho trẻ bước vào học tập tại
trường tiểu học: hoạt động này giáo dục ở trẻ lòng ham muốn tiếp thu những điều
mới lạ, những phương thức hoạt động mới, giúp trẻ hình thành thói quen học tập
một cách có mục đích, có tổ chức, biết lắng nghe và thực hiện lời chỉ bảo của cô
giáo. Hoạt động tạo hình là môi trường cho trẻ rèn luyện năng lực điều khiển hành
vi của mình và thực hiện nhiệm vụ đã đề ra.
1.3. Nội dung hoạt động tạo hình của trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non.
Hoạt động tạo hình trong trường mầm non bao gồm các nội dung sau:
1.3.1. Hoạt động vẽ:
Vẽ nét thẳng, xiên (VD: để miêu tả mưa rơi, cỏ cây, mái tóc,... )
Vẽ hình tròn ( VD: để tạo thành bong bóng xà phòng, cuộn len, mặt trời, quả
bóng, cái bánh,...)
Vẽ nét ngang ( Vd: vẽ thành con đường đi, cái bút, con giun,...)
Vẽ phối hợp các nét khác nhau để tạo ra các sự vật, con vật, đồ dùng,.. có
cấu trúc đơn giản với màu đỏ, vàng, xanh
1.3.2. Hoạt động nặn:
Cho trẻ chơi với đất nặn: nắm, véo, đập, chia nhỏ đất hoặc gộp đất lại để
nặn,...
Cho trẻ làm quen với một số cách nặn đơn giản
4
Ví dụ: Lăn dọc trên bàn tay hoặc lòng bàn tay viên đất thành cái bút, viên
phấn, con giun.
+ Lăn tròn viên đất tạo thành hòn bi, quả, cái kẹo,... trẻ đặt viên nọ lên viên
kia
+ Ấn bẹt viên đất thành những chiếc bánh, bánh xe có kích thước to nhỏ
khác nhau.
+ Phối hợp các thao tác lăn dọc, uốn cong, xoay tròn, ấn bẹt... để tạo thành
các sản phẩm đơn giản như: cái vòng, quả cam có cuống, đồ chơi,...
1.3.3. Hoạt động xé, dán.
Xé theo dải: xé lần lượt băng giấy thành từng giải bằng nhau. ( VD: cô cùng
trẻ xé rồi buộc các dải giấy lại làm chổi, làm rèm cửa,...)
Xé vụn (VD: xé giấy thành nhiều dải, sau đó xé rời các dải giấy thành những
mảnh nhỏ rồi cho trẻ dán lên lên hình cây, lên các đĩa tròn, hình ô tô,...)
Xé và dán các hình đơn giản: hình cây to, trang trí ô tô, dán tổ chim,...
2. Thực trạng việc giáo dục phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3-4 thông qua hoạt
động tạo hình ở trường mầm non Đại Tự - Yên Lạc:
2.1. Thuận lợi:
Ở tuổi mẫu giáo bé trẻ thích tìm tòi, thích khám phá môi trường xung quanh.
Trẻ hay đặt các câu hỏi về những điều trẻ chưa biết nên đó là điều kiện thuận lợi để
giáo viên nắm bắt kiến thức của trẻ, truyền đạt cho trẻ nhiều kiến thức mới.
Giáo viên dạy lớp 3-4 tuổi có trình độ chuyên môn vững, yêu nghề mến trẻ,
chịu khó học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Tích cực học hỏi và
trao đổi cùng đồng nghiệp về chuyên môn, nghiên cứu, sưu tầm các loại sách báo
nên tích lũy được nhiều kinh nghiệm hay về chăm sóc giáo dục trẻ.
Lớp học sạch đẹp, có môi trường an toàn để chăm sóc giáo dục trẻ, có một số
đồ dùng cần thiết cho dạy và học.
Ban giám hiệu nhà trường luôn chỉ đạo sát sao các nội dung giáo dục trẻ, đặc
biệt là giáo dục phát triển thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo bé thông qua hoạt động tạo
hình. Đầu tư vật chất, tài liệu về hoạt động tạo hình cho giáo viên. Tổ chức một số
hoạt động tập thể cho trẻ tham gia để phát huy tính chủ động tự tin và sáng tạo của
trẻ.
Phụ huynh sẵn sàng tham gia phối hợp với nhà trường và giáo viên để nâng
cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ.
2.2. Khó khăn:
Trẻ 3-4 là giai đoạn đầu của trẻ mẫu giáo nên ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế,
trẻ phát âm chưa rõ, chưa diễn tả được ý hiểu của mình đối với người khác. Trẻ còn
nhút nhát chưa tích cực hoạt động. Đặc biệt là 3/4 số trẻ trong lớp chưa qua nhà trẻ
5