A. ĐT V N ĐẶ Ấ Ề
I. L i m đu:ờ ở ầ
Văn h c là b ph n tinh t c a văn hóa, th hi n khát v ng vọ ộ ậ ế ủ ể ệ ọ nươ
t i các giá tr “ớ ị chân, thi n, mệ ỹ” c a nhân dân. Đã có nhi u nh ng tác ph mủ ề ữ ẩ
có giá tr cao v n i dung và ngh thu t, th m nhu n tinh th n nhân văn,ị ề ộ ệ ậ ấ ầ ầ
dân ch sâu s c, có ý th c giáo d c, b i dủ ắ ứ ụ ồ ng tinh th n, tình c m, nhânưỡ ầ ả
cách và b n lĩnh cho các th h công dân c a đt nả ế ệ ủ ấ c.ướ
Trong h th ng giáo d c ph thông, môn văn có m t v trí quanệ ố ụ ổ ộ ị
tr ng. Cùng v i s phát tri n m nh m c a khoa h c k thu t thì phọ ớ ự ể ạ ẽ ủ ọ ỹ ậ ngươ
pháp lu n c a khoa h c nhân b n có nh ng đi m i. Vi c đi m i sáchậ ủ ọ ả ữ ổ ớ ệ ổ ớ
giáo khoa ng văn THCS nh m giúp h c sinh hình thành, phát tri n năngữ ằ ọ ể
l c ch y u: ự ủ ế năng l c hành đng, thích ng, giao ti pự ộ ứ ế , năng l c t kh ngự ự ẳ
đnhị. Đng th i phát huy tính tích c c, t giác, ch đng, sáng t o c a h cồ ờ ự ự ủ ộ ạ ủ ọ
sinh.
b môn ng văn th i lỞ ộ ữ ờ ư ng giành cho vi c gi ng d y tác ph mợ ệ ả ạ ẩ
văn ch ng là tươ ng đi l n. Trong s th i lươ ố ớ ố ờ ư ng y, s ti t d y văn h cợ ấ ố ế ạ ọ
Trung đi cũng chi m m t ph n không nh , đạ ế ộ ầ ỏ ư c tìm hi u toàn c p h c.ợ ể ở ấ ọ
Do đó vi c n m đệ ắ c m i quan h gi a giá tr n i dung và ngh thu t c aượ ố ệ ữ ị ộ ệ ậ ủ
tác ph m văn h c trung đi là vô cùng c n thi t.ẩ ọ ạ ầ ế
Văn h c trung đi đọ ạ c tính t th k X cho đn h t th k XIX,ượ ừ ế ỉ ế ế ế ỉ
phát tri n dểi các tri u đi phong ki n.ướ ề ạ ế Văn h c Vi t Nam th i kì nàyọ ệ ờ
đã k t tinh ngh thu t ph m vi văn v n h n văn xuôi. Bút pháp thiên vàoế ệ ậ ở ạ ầ ơ
l i ch m phá, đi m nhãn, g i nhi u h n t trong ngh thu t. Các tác giố ấ ể ợ ề ơ ả ệ ậ ả
văn h c trung đi, đc bi t là các tác gi tài năng, v a tuân th v a phá vọ ạ ặ ệ ả ừ ủ ừ ỡ
tính qui ph m, phát huy cá tính sáng t o trong sáng tác. N i b t trên n n vănạ ạ ổ ậ ề
h c th k XVIII n a đu th k XIX là Truy n Ki u c a Nguy n Du. ọ ế ỉ ử ầ ế ỉ ệ ề ủ ễ
Văn h c trung đi có đc thù riêng nhọ ạ ặ ư v y nên khi tìm hi u v n nậ ể ề ề
văn h c này là chúng ta giúp h c sinh tìm v th gi i c a ngọ ọ ề ế ớ ủ i xườ a, giúp cácư
em b i dồ ư ng nhân cách, bi t yêu quý các giá tr phi v t th , yêu quê hỡ ế ị ậ ể ư ng,ơ
yêu đt nấ ư c, yêu gia đình và t hào dân t c, có lý t ng XHCN, lòng khoanớ ự ộ ưở
dung, ý th c tôn tr ng pháp lu t, tinh th n hi u h c, trí ti n th l p nghi pứ ọ ậ ầ ế ọ ế ủ ậ ệ
không cam ch u nghèo nàn. D y văn h c trung đi, giúp h c sinh n m đị ạ ọ ạ ọ ắ cượ
các giá tr nhân văn và ngh thu t c a tác ph m văn h c. Do đó, chuyên đị ệ ậ ủ ẩ ọ ề
này tôi mu n đ c p đn m t m ng nh khi tìm hi u văn h c trung đi đó là:ố ề ậ ế ộ ả ỏ ể ọ ạ
khai thác m t vài nét v ngh thu t miêu t trong Truy n Ki u c aộ ề ệ ậ ả ệ ề ủ
Nguy n Du.ễ
II. Th c tr ng c a v n đ ngiên c uự ạ ủ ấ ề ứ
1. Th c tr ng:ự ạ
Hi n nay, n n văn hóa c a nệ ề ủ c ta cũng nhướ các nưc trên th gi iướ ế ớ
r t phát tri n. M ng lấ ể ạ i truy n thông c p nh t. H c sinh đướ ề ậ ậ ọ ư c ti p thu,ợ ế
1
ti p xúc v i nhi u phế ớ ề ư ng ti n nghe, nhìnơ ệ : đài, báo, ti vi, internet, truy nệ
tranh, phim ho t hình, phim tr c tuy n onlineạ ự ế …
Trong quá trình d y h c sinh đi trà và b i dạ ọ ạ ồ ng h c sinh gi i tôiưỡ ọ ỏ
nh n th y: s đông h c sinh không m y h ng thú khi ng i nghe m t giậ ấ ố ọ ấ ứ ồ ộ ờ
văn. Đc bi t là văn h c trung đi. Không ch b i rào c n ngôn ng ,ặ ệ ọ ạ ỉ ở ả ữ
kho ng cách v văn hóa gi a quá kh và hi n t i mà còn khó khăn trongả ề ữ ứ ệ ạ
vi c tìm ki m tệ ế li u tham kh o, đc bi t là sách tuy n ch n nh ng tácư ệ ả ặ ệ ể ọ ữ
ph m nguyên g c. Trong s các tác ph m văn h c trung đi chẩ ố ố ẩ ọ ạ a có m tư ộ
tác ph m nào đẩ ư c h c v i s ti t nhi u nhợ ọ ớ ố ế ề Truy n Ki u. Ch ng trìnhư ệ ề ươ
ng văn THCS, "Truy n Ki u" đc đa vào gi ng d y v i th i l ng 7ữ ệ ề ượ ư ả ạ ớ ờ ượ
ti t, trong đó có m t ti t dành cho vi c tìm hi u chung v tác gi , tácế ộ ế ệ ể ề ả
ph m. Đi u đó kh ng đnh giá tr c a Truy n Ki u trong h th ng các tácẩ ề ẳ ị ị ủ ệ ề ệ ố
ph m văn chẩng cũng nh trong ch ng trình d y và h c ng văn.ươ ư ươ ạ ọ ữ
Đng trức tình hình đó, nhi m v c a giáo viên là ph i giúp h cướ ệ ụ ủ ả ọ
sinh có đc h ng thú trong gi h c văn, giúp các em đng c m v i nhânượ ứ ờ ọ ồ ả ớ
v t, v i tác gi , t đó c m thông và yêu quý h . Xây d ng h ng thú, tháiậ ớ ả ừ ả ọ ự ứ
đ nghiêm túc, khoa h c trong vi c h c văn; có ý th c và bi t cách ng xộ ọ ệ ọ ứ ế ứ ử
trong gia đình, trong tr ng h c và ngoài xã h i m t cách có văn hóa; khinhườ ọ ộ ộ
ghét nh ng cái x u xa, đc ác, gi d i đc ph n ánh trong các tác ph mữ ấ ộ ả ố ượ ả ẩ
văn h c. Đng th i giúp các em gi gìn đọ ồ ờ ữ c n n văn hóa dân t c mà ngượ ề ộ ư-
i ngh sĩ đã g i g m l i qua nhi u th h . Giáo viên c n d n d t h cờ ệ ử ắ ạ ề ế ệ ầ ẫ ắ ọ
sinh n m đắc hình th c ngh thu t trong văn h c trung đi, ượ ứ ệ ậ ọ ạ đc bi t làặ ệ
các hình th c ngh thu t trong Truy n Ki u c a Nguy n Du.ứ ệ ậ ệ ề ủ ễ
2. K t qu c a th c tr ng:ế ả ủ ự ạ
Đi v i h c sinh thì vi c phân tích, tìm hi u “Truy n Ki u” là m tố ớ ọ ệ ể ệ ề ộ
v n đ tấ ề ng đi khó, đòi h i ph i có m t k năng h c t p phù h p, cươ ố ỏ ả ộ ỹ ọ ậ ợ ụ
th v i th c ti n gi ng d y c a đc trể ớ ự ễ ả ạ ủ ặ ng b môn. Qua đi u tra th cư ộ ề ự
nghi m v thái đ h c t p c a h c sinh đi v i các do n trích "Truy nệ ề ộ ọ ậ ủ ọ ố ớ ạ ệ
Ki u", tôi nh n th y thái đ c a h c sinh nh sau:ề ậ ấ ộ ủ ọ ư
L pớ9A 9B
Thích h cọ20 23
Không thích h cọ18 21
Có r t nhi u lí do khi n h c sinh không h ng thú l m v i môn h c,ấ ề ế ọ ứ ắ ớ ọ
đc bi t là văn h c trung đi nh : ngôn ng , ngh thu t, quan ni m th mặ ệ ọ ạ ư ữ ệ ậ ệ ẩ
mĩ, cách t duy c a ng i x a, quan ni m v cu c s ng… H c sinh c mư ủ ườ ư ệ ề ộ ố ọ ả
th y xa l . khó hi u nên l là h c t p, và n u có h c thì th ng là các emấ ạ ể ơ ọ ậ ế ọ ườ
h c đi phó cho qua.ọ ố
Vì nh ng lý do trên mà tôi quy t đnh ch n chuyên đ này đ tìmữ ế ị ọ ề ể
hi u ngh thu t miêu t c a Nguy n Du trong “Truy n Ki u”. ể ệ ậ ả ủ ễ ệ ề
2
Đ tài này s đóng góp m t ph n nh bé v kinh nghi m gi ng d yề ẽ ộ ầ ỏ ề ệ ả ạ
“Truy n Ki u”, đng th i giúp h c sinh tìm hi u, phân tích “Truy n Ki u”ệ ề ồ ờ ọ ể ệ ề
v i cái nhìn toàn di n h n.ớ ệ ơ
B. GI I QUY T V N ĐẢ Ế Ấ Ề
I. GI I PHÁP TH C HI NẢ Ự Ệ
1.T ch c cho h c sinh trao đi, th o lu n bàn b c theo t , nhóm v nghổ ứ ọ ổ ả ậ ạ ổ ề ệ
thu t miêu t trong m t s đo n trích truy n Ki u c a Nguy n Du d i sậ ả ộ ố ạ ệ ề ủ ễ ướ ự
h ng d n c a giáo viên. Ch ra đc y u t miêu t t n t i trong nh ngướ ẫ ủ ỉ ượ ế ố ả ồ ạ ữ
hình nh, câu th nào, phân tích giá tr bi u đt c a nh ng hình nh miêuả ơ ị ể ạ ủ ữ ả
t đó. T đó tìm ra đc tr ng tiêu bi u trong ngh thu t miêu t c aả ừ ặ ư ể ệ ậ ả ủ
Nguy n Du khi miêu t thiên nhiên và miêu t con ng i.ễ ả ả ườ
2. H c sinh bi t phân tích làm n i b t nét đc s c ngh thu t miêu t c aọ ế ổ ậ ặ ắ ệ ậ ả ủ
nhà th qua vi c phân tích nh ng câu th , đo n th ng n, ch ra nét đc s cơ ệ ữ ơ ạ ơ ắ ỉ ặ ắ
trong tài năng ngh thu t miêu t c a Nguy n Du b ng vi c trình bày hi uệ ậ ả ủ ễ ằ ệ ể
bi t b ng nh ng đo n văn, bài văn ngh lu n ng n s d ng các thao tácế ằ ữ ạ ị ậ ắ ử ụ
phân tích, bình lu n, so sánh, đi chi u.ậ ố ế
3. So sánh v i m t s đo n trích t ng i, t c nh trong văn h c hi n điớ ộ ố ạ ả ườ ả ả ọ ệ ạ
đ th y nét khác bi t và nh n th c sâu s c h n v ngòi bút miêu t tài năngể ấ ệ ậ ứ ắ ơ ề ả
c a Nguy n Du.ủ ễ
4. Ra đ, chia nhóm yêu c u h c sinh vi t bài văn phân tích các đo n tríchề ầ ọ ế ạ
trong sách giáo khoa đ t đó hi u đúng, ghi nh và bi t cách phân tíchể ừ ể ớ ế
chính xác ngh thu t miêu t c a Nguy n Du qua nh ng đo n trích c th .ệ ậ ả ủ ễ ữ ạ ụ ể
II.BI N PHÁP TH C HI NỆ Ự Ệ
T th c t gi ng d y chuyên đ b i d ng v truy n Ki u cho h cừ ự ế ả ạ ề ồ ưỡ ề ệ ề ọ
sinh, tôi đã tri n khai h ng d n h c sinh tìm hi u ngh thu t miêu t c aể ướ ẫ ọ ể ệ ậ ả ủ
Nguy n Du qua các đo n trích truy n Ki u trong sách giáo khoa các khíaễ ạ ệ ề ở
c nh c th :ạ ụ ể
3
-Ngh thu t t c nh thiên nhiên:ệ ậ ả ả
+T c nh tr c ti p.ả ả ự ế
+T c nh ng tình.ả ả ụ
-Ngh thu t t ng i:ệ ậ ả ườ
+Nhân v t chính di n ( b ng bút pháp c l t ng tr ng).ậ ệ ằ ướ ệ ượ ư
+Nhân v t ph n di n ( bút pháp hi n th c).ậ ả ệ ệ ự
+ Miêu t nhân v t qua c ch , hành đngả ậ ử ỉ ộ
+ Miêu t n i tâm nhân v t.ả ộ ậ
đ tài này tôi đã phát tri n t chuyên đ trên, b sung, m r ng vàỞ ề ể ừ ề ổ ở ộ
khai thác r ng h n v ngh thu t miêu t c a Nguy n Du qua các đo nộ ơ ề ệ ậ ả ủ ễ ạ
trích truy n Ki u. Tôi xin trình bày c th nh sau.ệ ề ụ ể ư
I. Gi i thi u khái quát v tác ph m Truy n Ki uớ ệ ề ẩ ệ ề
Bi n pháp c th : ệ ụ ể Tr c h t, tôi cho h cn sinh tìm hi u "Truy nướ ế ọ ể ệ
Ki u" trong ti t h c tìm hi u chung v tác gi , tác ph m đ h c sinhề ế ọ ể ề ả ẩ ể ọ
n m đc v trí, ngu n g c và giá tr tác ph m.ắ ượ ị ồ ố ị ẩ
? "Truy n Ki u" có v trí nh th nào trong đi s ng tinh th n c aệ ề ị ư ế ờ ố ầ ủ
dân t c ta? Có nh ng hình th c sinh ho t văn hóa dân gian nào liênộ ữ ứ ạ
quan đn "Truy n Ki u"?ế ệ ề
? "Truy n Ki u" có ngu n g c t đâu?ệ ề ồ ố ừ
? Giá tr c a "Truy n Ki u" đc đánh giá d a trên nh ng ph ngị ủ ệ ề ượ ự ữ ươ
di n nào?ệ
T đó h c sinh n m đc nh ng ki n th c c b n nh sau:ừ ọ ắ ượ ữ ế ứ ơ ả ư
1. V trí.ị
Trong đi s ng nhân dân Vi t Nam, “Truy n Ki u” chi m m t v tríờ ố ệ ệ ề ế ộ ị
vô cùng quan tr ng. ọNhi u nhân v t trong “Truy n Ki u” đã tr thànhề ậ ệ ề ở
nh ng m u ngữ ẫ ư i trong xã h i cũ, mang nh ng tính cách tiêu bi u nhờ ộ ữ ể ư: Sở
Khanh, Ho n Thạ, T H iư ừ ả ... và đu đi vào thành ng Vi t Nam. Kh năngề ữ ệ ả
khái quát c a nhi u c nh tình, ngôn ng trong tác ph m khi n cho qu nủ ề ả ữ ẩ ế ầ
chúng tìm đn “Truy n Ki u”, nhế ệ ề ư tìm đn m t đi u d báo. Bói Ki u r tế ộ ề ự ề ấ
ph bi n trong qu n chúng ngày xổ ế ầ a. Ca nh c dân gian có d ngư ạ ạ l y Ki uẩ ề ,
sân kh u dân gian có trò Ki u, tu ng Ki u, c i lấ ề ồ ề ả ng Ki uươ ề . H i h a cóộ ọ
4
nhi u tranh Ki u. Th v nh Ki u nhi u không k xi t. Giai tho i xungề ề ơ ị ề ề ể ế ạ
quanh cũng r t phong phú. Nhi u câu, nhi u ng trong “Truy n Ki u” đãấ ề ề ữ ệ ề
l n vào kho tàng ca dao, t c ng . T xẫ ụ ữ ừ a đn nay, “Truy n Ki u” đã là đư ế ệ ề ề
tài cho nhi u công trình nghiên c u, bình lu n và nh ng cu c bút chi n. ề ứ ậ ữ ộ ế
2. Ngu n g c Truy n Ki uồ ố ệ ề
2. Ngu n g c Truy n Ki uồ ố ệ ề .
.
ảCho đn nay, các nhà nghiên c u v n chế ứ ẫ a tìm ra đưc b n g cượ ả ố
“Truy n Ki u” vi t b ng ch Nôm c a Nguy n Du. Tuy nhiên, h đã tìmệ ề ế ằ ữ ủ ễ ọ
ra đc r t nhi u b n d ch các th i đi m khác nhau c a “Truy n Ki u”.ượ ấ ề ả ị ở ờ ể ủ ệ ề
T t c các nhà nghiên c u đu cho r ng Nguy n Du vi t “Truy n Ki u”ấ ả ứ ề ằ ễ ế ệ ề
d a trên c t truy n “ự ố ệ Kim Vân Ki u truy n”ề ệ c a Thanh Tâm Tài Nhân- m tủ ộ
tác gi Trung Qu c s ng th k XV. T m t tác ph m văn xuôi ch Hán,ả ố ố ở ế ỷ ừ ộ ẩ ữ
vi t theo ki u ti u thuy t chế ể ể ế ng h i, t m t câu chuy n tình bình thươ ồ ừ ộ ệ ng,ườ
b ng tài năng ngh thu t, qua lăng kính c a ngằ ệ ậ ủ i ngh sĩ tài hoa, Nguy nườ ệ ễ
Du đã bi n tác ph m y tr thành m t “ế ẩ ấ ở ộ Thiên c tình thổ ư”. Ban đu ôngầ
đt tên cho nó là ặ“Đo n trạng tân thanhườ ”, sau này ngưi ta quen g i làờ ọ
“Truy n Ki u”.ệ ề
Có nhi u công trình sều t m, nghiên c u v Truy n Ki u cho bi t sư ầ ứ ề ệ ề ế ố
l ng câu trong Truy n Ki u có b n là 3260 câu, có b n là 3259 câu. Trongượ ệ ề ả ả
chuyên đ này chúng ta theo SGK ng văn 9: Truy n Ki u g m 3254 câu.ề ữ ệ ề ồ
3. Giá tr c a Truy n Ki uị ủ ệ ề
3. Giá tr c a Truy n Ki uị ủ ệ ề
.
.
văn h Truy n Ki u đt đn đnh cao c v giá tr n i dung và giá tr nghệ ề ạ ế ỉ ả ề ị ộ ị ệ
thu t.ậ
V giá tr n i dungề ị ộ : “Truy n Ki u” có hai giá tr l n: giá tr hi nệ ề ị ớ ị ệ
th c và giá tr nhân đo. “Truy n Ki u” là b c tranh hi n th c v m t xãự ị ạ ệ ề ứ ệ ự ề ộ
h i b t công, tàn b o, là ti ng nói thộ ấ ạ ế ng c m trươ ả ư c s ph n bi k ch c aớ ố ậ ị ủ
con ngưi, ti ng nói lên án, t cáo nh ng th l c x u xa, ti ng nói kh ngờ ế ố ữ ế ự ấ ế ẳ
đnh, đ cao tài năng, nhân ph m và nh ng khát v ng chân chính c a conị ề ẩ ữ ọ ủ
ngưi nhờ khát v ng v quy n s ng, khát v ng t do công lý...ư ọ ề ề ố ọ ự
V giá tr ngh thu tề ị ệ ậ “Truy n Ki u” r t phong phú, xong đc s cệ ề ấ ặ ắ
nh t là hai phấ ở ư ng di n ch y u:ơ ệ ủ ế
5
