Chuyên đề Phát triển năng lực đọc cho HS Tiểu học tincanban.com – choque24h.net
PH N I : M ĐUẦ Ở Ầ
I.Nhi m v c a d y h c t p đc ti u h cệ ụ ủ ạ ọ ậ ọ ở ể ọ
1. Đc là gì? ọ
Đ xác đnh đc nhi m v c a d y đc c n làm rõ “Đc là gì?”. Trongể ị ượ ệ ụ ủ ạ ọ ầ ọ
th c t d y đc, ng i ta th ng hay phi n di n và c c đoan, không hi u kháiự ế ạ ọ ườ ườ ế ệ ự ể
ni m “đc” m t cách đy đ. Nhi u khi ng i ta th ng nói đn đc nh nói đnệ ọ ộ ấ ủ ề ườ ườ ế ọ ư ế
vi c s d ng b mã ch - âm, cho r ng đc là nhìn ch phát ra thành l i, nghĩa làệ ử ụ ộ ữ ằ ọ ữ ờ
đã đc thì ph i thành ti ng. Vì v y h đánh giá m t gi d y ch d a vào m t cănọ ả ế ậ ọ ộ ờ ạ ỉ ự ộ
c duy nh t : đm xem có bao nhiêu em đc đng d y đc. Ng c l i, có ng iứ ấ ế ượ ứ ậ ọ ượ ạ ườ
l i quan ni m đc ch là đ hi u nh ng nghĩa lý nh ng gì đc đc, t c là tìm hi uạ ệ ọ ỉ ể ể ữ ữ ượ ọ ứ ể
bài. Vì v y, th y - trò sa vào h i đáp v văn b n, sa vào bình giá mà không ch u đcậ ầ ỏ ề ả ị ọ
chính văn b n đó.ả
Có nhi u đnh nghĩa v đc và m i đnh nghĩa th ng nh n m nh nh ngề ị ề ọ ỗ ị ườ ấ ạ ữ
khía c nh khác nhau c a đc. Trong cu n “S tay thu t ng ph ng pháp d y h cạ ủ ọ ố ổ ậ ữ ươ ạ ọ
ti ng Nga” (1988), Vi n s M.R.L vôp đã đnh nghĩa : “Đc là m t d ng ho tế ệ ỹ ơ ị ọ ộ ạ ạ
đng ngôn ng , là quá trình chuy n d ng th c ch vi t sang l i nói có âm thanh vàộ ữ ể ạ ứ ữ ế ờ
thông hi u nó ( ng v i hình th c đc thành ti ng), là quá trình chuy n tr c ti p tể ứ ớ ứ ọ ế ể ự ế ừ
hình th c ch vi t thành các đn v nghĩa không có âm thanh ( ng v i đc th m)”.ứ ữ ế ơ ị ứ ớ ọ ầ
Đây là m t đnh nghĩa r t phù h p v i d y h c T p đc ti u h c. Đnh nghĩa nàyộ ị ấ ợ ớ ạ ọ ậ ọ ở ể ọ ị
th hi n m t quan đi m đy đ v đc, xem đó là m t quá trình gi i mã b c hai :ể ệ ộ ể ầ ủ ề ọ ộ ả ậ
ch vi t ữ ế → âm thanh và ch vi t (âm thanh) ữ ế nghĩa. Nh v y, đc không ch là→ư ậ ọ ỉ
“đánh v n”, phát âm thành ti ng theo đúng các kí hi u ch vi t, cũng không ch làầ ế ệ ữ ế ỉ
quá trình nh n th c đ có kh năng thông hi u nh ng gì đc đc. Đó chính là m tậ ứ ể ả ể ữ ượ ọ ộ
s t ng h p c a c hai quá trình này.ự ổ ợ ủ ả
2. Ý nghĩa c a d y h c T p đc ti u h củ ạ ọ ậ ọ ở ể ọ
D y đc có ý nghĩa r t to l n ti u h c. Đc tr thành m t đòi h i c b nạ ọ ấ ớ ở ể ọ ọ ở ộ ỏ ơ ả
đu tiên đi v i m i ng i đi h c. Đu tiên, tr em ph i h c đc, sau đó các emầ ố ớ ỗ ườ ọ ầ ẻ ả ọ ọ
Trịnh Thị Thu Hương, Cao học K18, khoa GDTH
1
Chuyên đề Phát triển năng lực đọc cho HS Tiểu học tincanban.com – choque24h.net
ph i đc đ h c. Đc giúp các em chi m lĩnh đc m t ngôn ng đ dung trongả ọ ể ọ ọ ế ượ ộ ữ ể
giao ti p và h c t p. Đc là m t công c đ h c t p các môn h c. Đc t o ra h ngế ọ ậ ọ ộ ụ ể ọ ậ ọ ọ ạ ứ
thú và đng c h c t p. Đc t o đi u ki n đ h c sinh có khă năng t h c và tinhộ ơ ọ ậ ọ ạ ề ệ ể ọ ự ọ
th n h c t p c đi. Nó là kh năng không th thi u đc c a con ng i th i điầ ọ ậ ả ờ ả ể ế ượ ủ ườ ờ ạ
văn minh. Chính vì v y, tr ng ti u h c có nhi m v d y đc cho h c sinh m tậ ườ ể ọ ệ ụ ạ ọ ọ ộ
cách có k ho ch và có h th ng. T p đc v i t cách là m t phân môn c a mônế ạ ệ ố ậ ọ ớ ư ộ ủ
Ti ng Vi t ti u h c có nhi m v đáp ng yêu c u này – đó là hình thành và phátế ệ ở ể ọ ệ ụ ứ ầ
tri n năng l c đc cho h c sinh.ể ự ọ ọ
3. Nhi m v c a d y h c T p đc ti u h cệ ụ ủ ạ ọ ậ ọ ở ể ọ
Phân môn H c v n (th c hi n nhi m v d y h c ch ) cũng th c hi n nhi mọ ầ ự ệ ệ ụ ạ ọ ữ ự ệ ệ
v d y đc nh ng m i d y đc m c s b nh m giúp h c sinh s d ng b mãụ ạ ọ ư ớ ạ ọ ở ứ ơ ộ ằ ọ ử ụ ộ
ch - âm. H t l p 1, h c sinh có nhi m v ph i đc tr n ti ng (âm ti t). Vi c đcữ ế ớ ọ ệ ụ ả ọ ơ ế ế ệ ọ
tr n các t , ng đo n, câu ch a tr thành yêu c u b t bu c. Vi c thông hi u vănơ ừ ữ ạ ư ở ầ ắ ộ ệ ể
b n ch đt ra m c đ th p và ch a có hình th c chuy n th ng t ch sang nghĩaả ỉ ặ ở ứ ộ ấ ư ứ ể ẳ ừ ữ
(đc th m). Nh v y, T p đc v i t cách là m t phân môn Ti ng Vi t ti p t cọ ầ ư ậ ậ ọ ớ ư ộ ế ệ ế ụ
nh ng thành t u d y h c mà H c v n đt đc, năng lên đy đ, hoàn ch nh h n.ữ ự ạ ọ ọ ầ ạ ượ ầ ủ ỉ ơ
Tính đa nghĩa c a đc kéo theo tính đa nghĩa c a “bi t đc”. “Bi t đc” đcủ ọ ủ ế ọ ế ọ ượ
hi u theo nhi u m c đ. M t em bé m i đi h c, bi t đánh v n “c - o - co”, ng pể ề ứ ộ ộ ớ ọ ế ầ ờ ậ
ng ng đc t ng ti ng m t, th cũng g i là đã bi t đc. Đc, thâu tóm đc từ ọ ừ ế ộ ế ọ ế ọ ọ ượ ư
t ng c a m t cu n sách trong vài ba trang cũng là bi t đc. Ch n trong bi n sáchưở ủ ộ ố ế ọ ọ ể
báo c a nhân lo i nh ng gì mình c n, trong m t ngày n m đc tinh th n c a hàngủ ạ ữ ầ ộ ắ ượ ầ ủ
ch c cu n sách cũng g i là bi t đc. Nh ng năng l c này không ph i t nhiên màụ ố ọ ế ọ ữ ự ả ự
có. Không th ch đi g t hái nh ng gì mà ta không gieo tr ng. Nhà tr ng ph iể ờ ợ ặ ữ ồ ườ ả
t ng b c hình thành và tr ng ti u h c nh n nhi m v đt viên g ch đu tiên.ừ ướ ườ ể ọ ậ ệ ụ ặ ạ ầ
3.1. T p đcậ ọ là m t phân môn th c hành. Nhi m v quan tr ng nh t c a nó là hìnhộ ự ệ ụ ọ ấ ủ
thành năng l c đc cho h c sinh. Năng l c đc đc t o nên t b n k năng bự ọ ọ ự ọ ượ ạ ừ ố ỹ ộ
ph n cũng là b n yêu c u v ch t l ng c a ậ ố ầ ề ấ ượ ủ đcọ : đc đúng, đc nhanhọ ọ (đc l uọ ư
Trịnh Thị Thu Hương, Cao học K18, khoa GDTH
2
Chuyên đề Phát triển năng lực đọc cho HS Tiểu học tincanban.com – choque24h.net
loát, trôi ch y), ảđc có ý th cọ ứ (thông hi u đc n i dung nh ng đi u mình đc hayể ượ ộ ữ ề ọ
còn g i là đc hi u) và đc hay (mà m c đ cao h n là đc di n c m). C n ph iọ ọ ể ọ ở ứ ộ ơ ọ ễ ả ầ ả
hi u k năng đc có nhi u m c đ, nhi u t ng b c khác nhau. Đu tiên đc là gi iể ỹ ọ ề ứ ộ ề ầ ậ ầ ọ ả
mã ch - âm m t cách s b . Ti p theo, đc là ph i hi u nghĩa c a t , tìm đcữ ộ ơ ộ ế ọ ả ể ủ ừ ượ
các t chìa khóa, câu “chìa khóa” (câu tr ng y u, câu ch t) trong bài, bi t tóm t từ ọ ế ố ế ắ
n i dung c a đo n ; v i nh ng bài văn, bi t phát hi n ra nh ng y u t “văn” vàộ ủ ạ ớ ữ ế ệ ữ ế ố
đánh giá đc giá tr c a chúng trong vi c bi u đt n i dung. Nh v y, lúc này bi tượ ị ủ ệ ể ạ ộ ư ậ ế
đc đng nghĩa v i vi c có k năng làm vi c v i văn b n, chi m lĩnh đc vănọ ồ ớ ệ ỹ ệ ớ ả ế ượ
b n (bài khóa) các t ng b c khác nhau : n i dung các s ki n, c u trúc, ch đ,ả ở ầ ậ ộ ự ệ ấ ủ ề
các ph ng ti n bi u đt.ươ ệ ể ạ
B n k năng c a đc đc hình thành trong hai hình th c đc : ố ỹ ủ ọ ượ ứ ọ đc thànhọ
ti ngế và đc th m. ọ ầ Chúng đc rèn luy n đng th i và h tr l n nhau. S hoànượ ệ ồ ờ ỗ ợ ẫ ự
thi n m t trong nh ng k năng này s có tác đng tích c c đn nh ng k năngệ ộ ữ ỹ ẽ ộ ự ế ữ ỹ
khác. Ví d , đc đúng là ti n đ c a đc nhanh cũng nh cho phép thông hi u n iụ ọ ề ề ủ ọ ư ể ộ
dung văn b n. Ng c l i, n u không hi u đi u mình đang đc thì không th đcả ượ ạ ế ể ề ọ ể ọ
nhanh và đc di n c m đc. Cũng nh khó mà nói ra đc con gà đ ra qu tr ngọ ễ ả ượ ư ượ ẻ ả ứ
hay qu tr ng n ra con gà, nhi u khi, khó mà nói đc r ch ròi k năng nào làmả ứ ở ề ượ ạ ỹ
c s cho k năng nào, nh đc đúng mà hi u đúng hay chính nh hi u đúng màơ ở ỹ ờ ọ ể ờ ể
đc đc đúng. Vì v y, trong d y đc, không th xem nh k năng nào cũng nhọ ượ ậ ạ ọ ể ẹ ỹ ư
không th tách r i chúng.ể ờ
3.2. Nhi m v th haiệ ụ ứ c a d y đc là giáo d c lòng ham đc sách, hình thànhủ ạ ọ ụ ọ
ph ng pháp và thói quen làm vi c v i sách cho h c sinh. Làm cho sách v là m tươ ệ ớ ọ ở ộ
s tôn sùng ng tr trong nhà tr ng, đó là m t trong nh ng đi u ki n đ tr ngự ự ị ườ ộ ữ ề ệ ể ườ
h c th c s tr thành trung tâm văn hóa. Nói cách khác, thông qua vi c d y h cọ ự ự ở ệ ạ ọ
ph i làm cho h c sinh thích đc và th y đc r ng kh năng đc là có ích l i choả ọ ọ ấ ượ ằ ả ọ ợ
các em trong c cu c đi. ph i làm cho h c sinh th y đó là m t trong nh ng conả ộ ờ ả ọ ấ ộ ữ
đng đc bi t đ t o cho mình m t cu c s ng trí tu đy đ và phát tri n.ườ ặ ệ ể ạ ộ ộ ố ệ ầ ủ ể
Trịnh Thị Thu Hương, Cao học K18, khoa GDTH
3
Chuyên đề Phát triển năng lực đọc cho HS Tiểu học tincanban.com – choque24h.net
3.3. Vì vi c h cệ ọ không th tách r i kh i nh ng n i dung đc đc nên bên c nhể ờ ỏ ữ ộ ượ ọ ạ
nh ng nhi m v rèn k năng đc, giáo d c lòng yêu sách, phân môn T p đc cònữ ệ ụ ỹ ọ ụ ậ ọ
có nhi m v làm giàu ki n th c v ngôn ng , đi s ng và ki n th c văn h c choệ ụ ế ứ ề ữ ờ ố ế ứ ọ
h c sinh. Đc m t cách có ý th c s tác đng tích c c t i ngôn ng và t duy c aọ ọ ộ ứ ẽ ộ ự ớ ữ ư ủ
ng i đc. Vi c d y đc s giúp h c sinh hi u bi t h n, b i d ng các em lòngườ ọ ệ ạ ọ ẽ ọ ể ế ơ ồ ưỡ ở
yêu cái thi n và cái đp, d y cho các em bi t suy nghĩ m t cách logic cũng nh bi tệ ẹ ạ ế ộ ư ế
t duy có hình nh… D y đc không ch giáo d c t t ng, đo đc mà còn giáoư ả ạ ọ ỉ ụ ư ưở ạ ứ
d c tính cách , th hi u th m m cho h c sinh.ụ ị ế ẩ ỹ ọ
Nh v y, d y đc có m t ý nghĩa to l n vì nó có c các nhi m v giáoư ậ ạ ọ ộ ớ ả ệ ụ
d ng, giáo d c và phát tri n.ưỡ ụ ể
II.Các c s khoa h c đ t ch c d y h c t p đc ti u h cơ ở ọ ể ổ ứ ạ ọ ậ ọ ở ể ọ
Ph ngươ pháp d y h c T p đc ph i d a trên nh ng c s khoa h c. Nó ph iạ ọ ậ ọ ả ự ữ ơ ở ọ ả
d a vào nh ng k t qu nghiên c u c a ngôn ng h c, văn h c, s ph m h c, tâmự ữ ế ả ứ ủ ữ ọ ọ ư ạ ọ
lý ng h c đ xây d ng, xác l p n i dung và ph ng pháp d y h c. B n ph mữ ọ ể ự ậ ộ ươ ạ ọ ố ẩ
ch t c a đc và cách th c t o ra chúng không tách r i các c s khoa h c này.ấ ủ ọ ứ ạ ờ ơ ở ọ
Thu c ngôn ng h c là v n đ v chính âm, ch vi t, ng đi u (thu c ng âmộ ữ ọ ấ ề ề ữ ế ữ ệ ộ ữ
h c) ; v n đ nghĩa c a t , câu, đo n, bài (thu c t v ng h c, ng nghĩa h c) ; v nọ ấ ề ủ ừ ạ ộ ừ ự ọ ữ ọ ấ
đ d u câu, các ki u câu… (thu c ng pháp h c) ; v n đ lý thuy t giao ti p vàề ấ ể ộ ữ ọ ấ ề ế ế
ti p nh n văn b n (thu c d ng h c). Các c s văn h c s giúp cho vi c đc hi uế ậ ả ộ ụ ọ ơ ở ọ ẽ ệ ọ ể
văn b n văn ch ng. Nh ng hi u bi t v lý thuy t d y h c hi n đi và c ch c aả ươ ữ ể ế ề ế ạ ọ ệ ạ ơ ế ủ
đc s giúp chúng ta t ch c d y h c T p đc m t cách có hi u qu .ọ ẽ ổ ứ ạ ọ ậ ọ ộ ệ ả
Vai trò quy t đnh ch t l ng d y h c chính là giáo viên. Nguyên nhânế ị ấ ượ ạ ọ ở
quan tr ng nh t làm cho ch t l ng d y T p đc ch a t t cũng chính là nh ngọ ấ ấ ượ ạ ậ ọ ư ố ở ữ
h n ch c a giáo viên. Nhìn chung, hi n nay giáo viên c a chúng ta v n còn thi uạ ế ủ ệ ủ ẫ ế
h t các k năng đc, vì v y không làm ch đc các n i dung d y h c T p đc.ụ ỹ ọ ậ ủ ượ ộ ạ ọ ậ ọ
Nhi u giáo viên đc không đúng chính âm, đc không hay, hi u không đúng nh ngề ọ ọ ể ữ
đi u đc đc t c p đ t đn câu, đo n và c n i dung, đích thông báo c a toànề ượ ọ ừ ấ ộ ừ ế ạ ả ộ ủ
Trịnh Thị Thu Hương, Cao học K18, khoa GDTH
4
Chuyên đề Phát triển năng lực đọc cho HS Tiểu học tincanban.com – choque24h.net
văn b n. Nhi u giáo viên c m th văn h c còn y u. Giáo viên cũng b thi u h t cácả ề ả ụ ọ ế ị ế ụ
k năng d y h c T p đc, không làm ch đc các ph ng pháp, th pháp d yỹ ạ ọ ậ ọ ủ ượ ươ ủ ạ
h c T p đc ti u h c. Nhi u giáo viên không bi t ch a các l i phát âm cho h cọ ậ ọ ở ể ọ ề ế ữ ỗ ọ
sinh, không có bi n pháp luy n cho h c sinh đc to, đc nhanh, đc di n c m, cũngệ ệ ọ ọ ọ ọ ễ ả
nh không bi t m t cách nào khác đ t ch c ho t đng “chi m lĩnh” n i dung vănư ế ộ ể ổ ứ ạ ộ ế ộ
b n đc đc ngoài cách nói ra nh ng đi u mình hi u bi t, c m nh n v tácả ượ ọ ữ ề ể ế ả ậ ề
ph m. Sau đây, chúng ta đi vào nghiên c u các c s cũng nh nh ng căn c c aẩ ứ ơ ở ư ữ ứ ủ
d y h c đc, xác đnh nh ng ki n th c và k năng ng i giáo viên c n có đ tạ ọ ọ ị ữ ế ứ ỹ ườ ầ ể ổ
ch c d y h c đc ti u h c.ứ ạ ọ ọ ở ể ọ
1.C ch c a đcơ ế ủ ọ
Đ t ch c d y đc cho h c sinh, chúng ta c n hi u rõ quá trình đc đã di nể ổ ứ ạ ọ ọ ầ ể ọ ễ
ra nh th nào và b n ch t c a k năng đc là gì. C ch c a đc là c s c aư ế ả ấ ủ ỹ ọ ơ ế ủ ọ ơ ở ủ
vi c d y đc vì nó s giúp chúng ta xác đnh m c đích, n i dung c a quá trình đc,ệ ạ ọ ẽ ị ụ ộ ủ ọ
cũng nh xác đnh m c đích, n i dung c a quá trình d y h c đc.ư ị ụ ộ ủ ạ ọ ọ
Đc là bi n hình th c ch vi t c a văn b n thành hình th c âm thanh đọ ế ứ ữ ế ủ ả ứ ể
ng i đc, ng i nghe hi u đc nh ng đi u mà tác gi nói qua ch vi t.ườ ọ ườ ể ượ ữ ề ả ữ ế
Đc là ho t đng trí tu ph c t p mà c s là vi c ti p nh n thông tin b ng chọ ạ ộ ệ ứ ạ ơ ở ệ ế ậ ằ ữ
vi t d a vào ho t đng c a c quan th giác. Chúng ta đi vào xem xét đc đi m c aế ự ạ ộ ủ ơ ị ặ ể ủ
quá trình này.
Đc đc xem nh là m t ho t đng có hai m t quan h m t thi t v i nhau,ọ ượ ư ộ ạ ộ ặ ệ ậ ế ớ
là vi c s d ng b mã g m hai ph ng di n. Th nh t, đó là quá trình v n đngệ ử ụ ộ ồ ươ ệ ứ ấ ậ ộ
c a m t, s d ng ủ ắ ử ụ b mã ch - âmộ ữ đ phát ra m t cách trung thành nh ng dòng vănể ộ ữ
t ghi l i l i nói âm thanh. Quá trình này g i là quá trình ự ạ ờ ọ đc thành ti ngọ ế . Th hai,ứ
đó là s v n đng c a t t ng, tình c m, s d ng ự ậ ộ ủ ư ưở ả ử ụ b mã ch - nghĩaộ ữ , t c là m iứ ố
lien h gi a các con ch và ý t ng, các khái ni m ch a đng bên trong đ nh vàệ ứ ữ ưở ệ ứ ự ể ớ
hi u đc n i dung nh ng gì đc đc. Quá trình này g i là quá trình đc hi u.ể ượ ộ ữ ượ ọ ọ ọ ể
Trịnh Thị Thu Hương, Cao học K18, khoa GDTH
5
