Ở
Ụ
Ạ
S GIÁO D C VÀ ĐÀO T O THANH HÓA
ƯỜ
Ệ Ơ
TR
NG THPT TRI U S N 4
Ế
Ệ
SÁNG KI N KINH NGHI M
Ố Ạ
Ể
Ị
PH
ƯƠ Ờ
Ậ
Ở
Ợ
NG PHÁP XÁC Đ NH S LO I KI U GEN Ộ Ố Ạ Đ I CON TRONG M T S D NG BÀI T P LAI Ổ T NG H P
ườ ự
ị
ệ
Ng
ố i th c hi n : T ng Th Thanh
ứ ụ
Ch c v : Giáo viên
ộ
ọ
SKKN thu c môn: Sinh h c
THANH HÓA NĂM 2013
Ố Ụ Ề B C C Đ TÀI
ề ặ ấ A. Đ t v n đ
ờ ở ầ I. L i m đ u
ứ ự ề ạ ấ II. Th c tr ng v n đ nghiên c u
ả ề B. Gi ế ấ i quy t v n đ
ơ ở I. C s lí lu n ủ ề ậ c a đ tài
ổ ợ ạ ậ 1. Các d ng bài t p lai t ng h p
ứ ể ả ậ ụ ậ ộ ố 2. V n d ng m t s công th c đ gi ộ ố ạ i nhanh m t s d ng bài t p
ổ ợ lai t ng h p
ươ ả ố ạ ể ạ ị 3. Ph ng pháp gi ậ i chung các d ng bài t p xá đ nh s lo i ki u
ở ờ ộ ố ạ ổ ợ ậ gen đ i con trong m t s d ng bài t p lai t ng h p
ố ạ ư ề ể ặ ậ 4. S lo i ki u gen đ c tr ng trong các quy lu t di truy n
ươ ố ạ ể ị ở ờ II. Ph ng pháp xác đ nh s lo i ki u gen ộ ố đ i lai trong m t s
ợ ụ ể ậ ổ ạ d ng bài t p t ng h p c th
ươ 1. Ph ng pháp chung
ộ ố ạ ụ ể ướ ẫ 2. H ng d n m t s d ng c th
ể ứ III. Ki m ch ng và so sánh.
ậ ế C. K t lu n
ả ự ế ệ I. K t qu th c hi n
ề ấ II. Đ xu t
Ặ Ấ Ề A. Đ T V N Đ
ờ ở ầ I.L i m đ u
ừ ụ ạ ộ ổ ươ ộ T khi B Giáo d c và Đào t o thay đ i ch ng trình n i dung SGK, hình
ứ ừ ự ậ ệ ở ộ ố ộ th c thi t ắ lu n sang tr c nghi m m t s b môn trong đó có môn t
ươ ọ ủ ạ ọ ọ Sinh h c thì ph ng pháp d y và h c c a giáo viên (GV) và h c sinh (HS)
ự ổ đã có s thay đ i.
ằ ượ ề ự ế ứ H ng năm GV đ c ti p thu các chuyên đ , t nghiên c u, h c t p s ọ ậ ử
ạ ươ ậ ạ ự ụ ọ ụ d ng sáng t o các ph ng pháp và kĩ thu t d y h c tích c c áp d ng cho
ờ ọ ọ ậ ứ ắ ớ ộ ừ t ng gi h c trên l p, gây h ng thú h c t p b môn, giúp HS n m đ ượ c
ơ ả ữ ứ ế ớ ọ ọ ậ ủ ộ nh ng ki n th c, kĩ năng c b n.V ự i h c sinh h c t p ch đ ng, tích c c,
ạ sáng t o.
ứ ộ ữ ệ ế ế ậ Không nh ng th các kì thi hi n nay ki n th c b môn Sinh h c ọ t p trung
ươ ớ ươ ế ọ ọ vào ch ng trình l p12. Trong ch ứ ng trình này h c sinh h c các ki n th c
ề ế ọ ươ ề v di truy n h c, ti n hóa, sinh thái. Trong đó ch ậ ủ ng IITính quy lu t c a
ệ ượ ề ậ ấ ạ các hi n t ổ ế ng di truy n Bài t p r t đa d ng, phong phú và ph bi n
ề ố ạ ọ ệ ẳ ọ trong các đ thi t t nghi p, Cao đ ng Đ i h c và thi h c sinh gi ỏ i.
ứ ự ề ạ ấ II. Th c tr ng v n đ nghiên c u
ự ế ề ả ạ ọ ệ Qua th c t qua gi ng d y Sinh h c 12 nhi u năm t ạ ườ i tr ngTHPT Tri u
ậ ơ ườ ạ ậ ấ S n 4 tôi nh n th y, tâm lí các em th ầ ng lo ng i ph n bài t p lai
ươ ậ ủ ượ ứ ề ế ề “Ch ng IITính quy lu t c a các t ng di truy n”, ki n th c thì nhi u mà
ờ ượ ạ ế ể ả ươ ậ th i l ng l ỉ i ít (ch có 1 ti t bài t p k c ch ơ ng trình nâng cao và c
ư ậ ạ ệ ượ ả ấ ả b n), ch a “ng m” quy lu t này l ố i ph i “nu t”hi n t ề ng di truy n khác.
ế ề ậ ậ ạ ấ Bài t p quy lu t di truy n thì r t đa d ng, phong phú n u các em không
ể ượ ả ấ ủ ệ ượ ẽ ặ ậ hi u đ c b n ch t c a các hi n t ề ng, quy lu t di truy n thì s g p khó
ư ệ ứ ệ ệ ậ ắ ớ khăn trong vi c làm bài t p. V i hình th c thi tr c nghi m nh hi n nay thì
ạ ầ ả ậ ả ạ ặ l i c n ph i tính nhanh và chính xác.Vì v y trong quá trình gi ng d y đ c
ệ ồ ưỡ ọ ỏ ạ ọ ệ ỗ bi t công tác ng h c sinh gi ả i, luy n thi đ i h c m i giáo viên ph i b i d
ữ ươ ướ ẫ ọ ạ có nh ng sáng t o riêng trong ph ng pháp h ng d n h c sinh cách tìm
ả ộ ế ả ấ ế đ n k t qu m t cách nhanh và chính xác nh t. B n thân qua th c t ự ế ả gi ng
ượ ộ ố ệ ỏ ả ế ậ ạ d y tôi đã rút ra đ c m t s kinh nghi m nh trong gi i quy t bài t p lai
ướ ỏ h ng t ớ ố ượ i đ i t ọ ng là h c sinh gi i và HS ôn thi ĐH, trong sáng ki n ế tôi
ỏ ủ ả ẻ ộ ệ ạ ạ ớ ồ ệ m nh d n chia s m t kinh nghi m nh c a b n thân t i đ ng nghi p:
ươ ố ạ ể ị ở ờ "Ph ng pháp xác đ nh s lo i ki u gen ộ ố ạ đ i con trong m t s d ng
ợ ổ ậ bài t p lai t ng h p”
Ấ Ả Ế Ề B. GI I QUY T V N Đ
ơ ở I.C s lí lu n ủ ề ậ c a đ tài:
ưở ủ ướ ể ớ V i ý t ề ng c a đ tài là h ng d n ị ẫ cách đ xác đ nh nhanh,chính xác
ệ ắ ả ậ ợ ổ ự ộ ố ạ ế k t qu trong làm tr c nghi m m t s d ng bài t p lai t ng h p, tôi đã d a
ộ ố ơ ở trên m t s c s sau:
ậ ổ ữ ợ ề ạ ạ ậ 1. Phân lo i các d ng bài t p t ng h p gi a các quy lu t di truy n
ữ ạ ậ ươ (cid:0) D ng 1: Bài toán tích h p gi a quy lu t Men Đen t ợ ng tác gen.
ủ ữ ề ạ ậ ợ (cid:0) D ng 2: Bài toán tích h p gi a quy lu t di truy n c a Men Đendi
ế ề ị ế truy n liên k t (liên k t gen , hoán v gen).
ề ủ ữ ạ ậ ợ (cid:0) D ng 3: Bài toán tích h p gi a quy lu t di truy n c a Men Đen di
ế ớ ề ớ truy n liên k t v i gi i tính.
ậ ươ ữ ạ ợ ề (cid:0) D ng 4: Bài toán tích h p gi a quy lu t t ng tác gen di truy n liên
k t ế
ữ ề ế ề ạ ậ ợ (cid:0) D ng 5: Bài toán tích h p gi a quy lu t di truy n liên k t di truy n
ớ ế ớ liên k t v i gi i tính.
ậ ươ ữ ạ ợ ề (cid:0) D ng 6: Bài toán tích h p gi a quy lu t t ng tác gen di truy n liên
ớ ế ớ k t v i gi i tính.
ứ ể ả ậ ụ ộ ố ạ ậ ộ ố 2. V n d ng m t s công th c đ gi i nhanh m t s d ng bài t p lai
ậ ụ ứ V n d ng công th c toán t ổ ợ h p
ậ ụ ứ ả V n d ng công th c gi ị i nhanh toán hoán v
ậ ụ ủ ứ ổ V n d ng công th c t ng quát c a Men Đen
ươ ậ ậ ụ V n d ng ph ng pháp suy lu n
ậ ụ ứ V n d ng công th c Hac điVan bec....
ề ậ ụ ố ợ ữ ậ ả ớ ượ ế c k t * Chú ý:Có nh ng bài t p ph i ph i h p nhi u v n d ng m i tìm đ
ả qu nhanh, chính xác .
ươ ả ố ạ ủ ậ ạ ị 3. Ph ng pháp gi i chung c a các d ng bài t p xác đ nh s lo i KG ở
ổ ậ ợ ờ đ i con trong bài t p lai t ng h p
ừ ố ạ ể ặ ạ ị Tách riêng t ể ạ tính tr ng (ho c nhóm tính tr ng) đ xác đ nh s lo i ki u
ở ờ ơ ể ố ẹ ề ộ ặ ạ gen đ i con khi lai 2 c th b m v m t tính tr ng (ho c nhóm tính
ạ ớ tr ng )v i nhau.
ố ạ ở ờ ạ ố ữ ế ằ ể S lo i ki u gen chung đ i con chính b ng tích đ i s gi a các k t qu ả
khi xét riêng.
ớ ị ượ ố ạ ể c s lo i KG ta có th xác ư ậ * Chú ý: V i PP nh v y ngoài xác đ nh đ
ượ ỉ ệ ế ả ỉ ạ ệ ố ể ị đ nh đ c các k t qu khác:T l KG, s ki u hình, t lo i l KH.
ầ ắ ượ ố ạ ặ ư ủ ữ 4. C n n m đ c s lo i KG đ c tr ng trong các phép lai c a nh ng
ề ậ quy lu t di truy n
ươ ậ ủ ệ ượ ữ ọ ề ng II Sinh h c 12 Tính quy lu t c a nh ng hi n t ng di truy n) (Ch
ủ ậ a. Quy lu t phân li c a Men Đen:
ộ ạ ỗ ượ ộ ặ ị ở c quy đ nh b i m t c p ậ : M i tính tr ng đ (cid:0) N i dung quy lu t
ề ủ ự ặ ả ồ alen . Do s phân li đ ng đ u c a các c p alen trong gi m phân nên
ỗ ử ỉ ứ ủ ặ ộ ch ch a m t alen c a c p.
ệ ượ ề m i giao t (cid:0) Các hi n t ng di truy n có liên quan:
ộ ặ + Tr i l n hoàn toàn :
Ở ậ Ví dụ: đ u Hà lan
ạ ạ A: H t vàng, a: H t xanh
ạ ạ F1: H t vàng(Aa) X H t vàng (Aa)
ể F2→ : 3 lo i ki u gen ạ (AA,Aa,aa)
ộ ặ + Tr i l n không hoàn toàn :
Ở ấ Ví dụ: cây hoa ph n
ắ ỏ ồ AA: Hoa đ , aa : Hoa tr ng, Aa: Hoa h ng
ồ ồ F1: Hoa h ng(Aa) X Hoa h ng(Aa)
ể F2→ : 3 lo i ki u gen ạ (AA,Aa,aa)
ồ ộ + Đ ng tr i:
A= IB> I0)
F1: IAI0(nhóm máuA) X IAI0(Nhóm máu A)
ị Ví dụ: Gen quy đ nh nhóm máu ở ườ ng i có 3 alen( I
→ ể ạ F2:3 lo i ki u gen ( IAIA, IAI0, I0I0)
ế ở ể ồ ợ ộ + Gây ch t th đ ng h p tr i:
Ở ỏ ỏ Ví dụ: ắ gà A(M ng n),a(M dài)
ế ở ắ ỏ AA( M quá ng n ch t ạ giai đo n phôi)
ắ ắ ỏ ỏ F1: Gà m ng n (Aa) X Gà m ng n (Aa)
ể F2→ : 2 lo i ki u gen ạ (Aa,aa)
(cid:0) ố ạ ở ờ ị ợ ề ộ ặ S lo i KG đ i lai (F1 d h p v m t c p gen)
ộ ộ ồ Phép lai F1 Tr i hoàn Tr i không Đ ng tr i ộ Gây ch t ế ở ể th
toàn hoàn toàn
2KG 3KG 2KG 3KG 2KG 3KG ộ ợ ồ đ ng h p tr i 2KG 2KG
ộ ậ ủ ậ F1 lai phân tích F1 X F1 b. Quy lu t phân li đ c l p c a Men Đen:
ộ ộ ậ ặ ớ ậ “Các c p alen phân li đ c l p v i nhau trong (cid:0) N i dung quy lu t:
quá trình hình thành giao t ”ử
(cid:0) ệ ượ ữ ệ ề ậ ấ ả Nh ng hi n t ng di truy n nghi m đúng b n ch t quy lu t
ộ ậ ủ phân li đ c l p c a Men Đen:
ặ ặ ặ ằ ạ ị ườ + 2 c p gen quy đ nh 2 c p tính tr ng n m trên 2 c p NST th ng khác
nhau
ặ ặ ạ ặ ằ ị ườ + 2 c p gen quy đ nh 1 c p tính tr ng n m trên 2 c p NST th ng khác
ươ ữ ồ nhau (T ng tác gi a các gen không alen ) g m:
ươ ổ *T ng tác b sung
ự ụ ề ắ ở ậ ơ Ví d 1: S di truy n màu s c hoa đ u th m
ỏ ẩ AB: Hoa đ th m
Abb=aaB = aabb: Hoa tr ngắ
ả ở ự ụ ề ạ ạ Ví d 2: S di truy n tính tr ng hình d ng qu bí
ả ẹ AB = Qu d t
ả Abb=aaB : Qu tròn
Aabb: Qu dàiả
ụ ự ạ ề Ví d 3: S di truy n hình d ng mào gà
ả AB= Mào qu óc chó
Abb= Mào hoa h ngồ
ạ ậ aaB = Mào h t đ u
aabb= Mào hình lá
ự ụ ề ạ ở Ví d 4: S di truy n tính tr ng màu lông ộ chu t
A B : Lông xám nâu
Abb: Lông đen
aaB = aabb: Lông tr ngắ
ươ ế *T ng tác át ch
ắ ạ ở ắ ụ ự ề ạ Ví d 5: S di truy n tính tr ng màu s c h t b p
AB = Abb: H t đạ ỏ
ạ aaB : H t vàng
ạ ắ aabb: H t tr ng
ụ ự ề ạ ắ Ví d 6: S di truy n tính tr ng màu s c lông gà
AB = Abb =aabb: Lông tr ngắ
aaB : Lông nâu
ươ ộ * T ộ ng tác c ng g p
ắ ạ ụ ự ề ạ Ví d 7: S di truy n tính tr ng màu s c h t lúa mì
ạ ỏ AABB>AABb=AaBB>AaBb=Aabb=aaBB>Aabb=aaBb: H t màu đ
ắ ạ Aabb: H t màu tr ng
ộ ậ ố ượ ủ ộ ộ ỏ (Đ đ m c a màu đ tùy thu c vào s l ề ng gen tr i nhi u hay ít trong
ể ki u gen)
(cid:0) ố ạ ở ờ ơ ể ị ợ ề ằ ặ S lo i KG đ i con khi lai 2 c th d h p v 2 c p gen n m
ườ ạ ặ trên 2 c p NST th ố ng khác nhau (KG gi ng nhau) là: 9 lo i KG
ẳ Ch ng h n: ạ P:(AaBb) X (AaBb)
ạ F1: 9 Lo i KG:
ồ ợ ồ 1. Đ ng h p: 4 KG g m: AABB, aaBB,AAbb,aabb
ị ợ 2. D h p 1 c p: 4 KG g m ặ ồ AABb, AaBB, Aabb, aaBb
ị ợ ặ ồ 3. D h p 2 c p :1 KG g m AaBb
ế ế ề ị c. Di truy n liên k t(Liên k t gen , hoán v gen)
(cid:0) Khái ni mệ :
ệ ượ ằ ộ + LKG: Là hi n t ng các gen không alen n m trên cùng m t NST có xu
ướ ế ạ h ng liên k t cùng nhau trong quá trình phân bào t o thành nhóm gen
liên k t ế
ệ ượ ổ ỗ + HVG là hi n t ng các gen alen đ i ch cho nhau trong quá trình phân
ở ủ ự ầ ả ạ ổ bào nguyên nhân ữ kì đ u I c a gi m phân có s trao đ i đo n NST gi a
ủ ặ ố ươ 2 trong s 4 cromatit c a c p NST t ồ ng đ ng kép
(cid:0) ố ạ ể ố ở ờ ộ S lo i ki u gen t i đa đ i lai trong m t sô phép lai :
ố ạ Hi n ệ S lo i KG T ng ổ
ượ t ng di
Phép lai Đ ngồ ị ợ D h p ị ợ D h p 2 truy nề
LKG
AB/ab X ab/ab Ab/aB X ab/ab AB/ab X AB/ab Ab/aB X Ab/aB h pợ 1 KG 0 2KG 2KG 1c pặ 0 2KG 0 0 c pặ 1KG 0 1KG 1KG 2KG 2KG 3KG 3KG
HVG Ab/aB x AB/ab AB/ab X ab/ab 0 1KG 4KG 2KG 0 1KG 4KG 4KG
Ab/aB x ab/ab 1KG 2KG 1KG 4KG (2 bên)
4KG 4KG 4KG 4KG 2KG 2KG 10KG 10KG
ế ớ ớ ề AB/ab x AB/ab Ab/aB x Ab/aB d. Di truy n liên k t v i gi i tính
(cid:0) ự ề ạ ớ i ề Khái ni mệ : S di truy n truy n tính tr ng do gen trên NST gi
ế ớ ự ề ị ớ tính quy đ nh là s di truy n liên k t v i gi i tính
(cid:0) ố ạ ể ố S lo i ki u gen t i đa trong phép lai
ụ ở ồ ấ ắ ắ ắ ỏ Ví d : ru i gi m W: M t đ , w: M t tr ng(Gen trên X không
có alen trên Y)
WXW X XwY
ậ + Lai thu n: P: X
F1: XWXw ,XWY
F1: XWXw X XWY
F2: XWXW,XWXw,XWY,XwY
wXw X XWY
ị + Lai ngh ch P: X
F1: XWXw,XwY
F1: XWXw X XwY
F2: XWXw,XwY, XwXw ,XWY
ạ ậ V y: F1: 2 lo i KG
ạ F2: 4 lo i KG
ươ ố ạ ể ị ở ờ II. Ph ng pháp xác đ nh s lo i ki u gen ộ ố ạ đ i lai trong m t s d ng
ợ ụ ể ậ ổ bài t p t ng h p c th
ươ 1. Ph ng pháp chung:
ậ ạ ậ ế ủ ể ạ a.D ng bài toán thu n: D ng bài t p này đã cho bi t ki u gen c a P
→ → ủ ế ể ặ ả ị ủ ho c ki u hình c a P KG c a P Xác đ nh k t qu lai:
ừ ể ạ ặ ạ ị ố ạ tính tr ng (ho c nhóm tính tr ng) đ xác đ nh s lo i Tách riêng t
ể ở ờ ạ ki u gen ặ ơ ể ố ẹ ề ộ đ i con khi lai 2 c th b m v m t tính tr ng (ho c
ớ ạ nhóm tính tr ng )v i nhau.
ạ ố ở ỗ ạ ố ữ ạ ằ ể S lo i ki u gen chung m i lo i chính b ng tích đ i s gi a các
ả ế k t qu khi xét riêng .
ạ ạ ậ ị ế ờ b.D ng bài toán ngh ch: D ng bài t p này đã cho bi t đ i con (F1,F2) →
→ủ ế ả ị KG c a P Xác đ nh k t qu lai
ố ừ ự ề ờ ị ạ ậ D a vào đ i con xác đ nh quy lu t di truy n chi ph i t ng tính tr ng
→ ủ ề ặ ạ ạ ặ (ho c nhóm tính tr ng) KG c a P(v tính tr ng ho c nhóm tính
ố ạ ạ ở ờ ừ ạ ặ → tr ng đó) S lo i KG đ i con cho t ng tính tr ng ho c nhóm tính
ơ ể ố ẹ ớ ạ tr ng khi lai 2 c th b m v i nhau
ố ạ ở ỗ ạ ố ữ ằ ạ ể S lo i ki u gen chung m i lo i chính b ng tích đ i s gi a các
ả ế k t qu khi xét riêng
ể ả ứ ụ ậ i nhanh và chính xác ta v n d ng công th c toán t ổ ợ h p * Chú ý: Đ gi
ứ ả ủ ị ,công th c gi ứ ổ i nhanh toán hoán v , công th c t ng quát c a Men Đen,Công
ứ ươ ậ th c Hacđi Vabec, ph ng pháp suy lu n....)
ộ ố ạ ướ ẫ ụ ể 2. H ng d n m t s d ng c th :
ữ ạ ậ ươ (cid:0) D ng 1: Bài toán tích h p gi a quy lu t MenĐen – t ợ ng tác gen
ữ ố ẹ ề ủ ề ặ ầ *Ví d 1ụ : đem lai gi a b m đ u thu n ch ng khác nhau v 3 c p gen
1 đ ng lo t hoa tím thân cao. Ti p t c cho F
ươ ế ụ ạ ồ ấ t ả ng ph n. F ớ 1 ph n v i nhau
2 phân li theo t l
ượ ỉ ệ thu đ c F :
27 cây hoa tím – thân cao; 9 cây hoa tím – thân th p; ấ
ấ ồ ồ 18 cây hoa h ng – thân cao; 6 cây hoa h ng – thân th p;
ắ ắ ấ 3 cây hoa tr ng – thân cao; 1 cây hoa tr ng – thân th p
ố ự ề ề ậ ạ ắ ế a. quy lu t di truy n nào chi ph i s di truy n tính tr ng màu s c hoa. Vi t
1
ủ ể ki u gen c a P và F
ướ ượ ề ậ ạ b. Tính tr ng kích th c thân đ c di truy n theo quy lu t nào?
1 v c 2 tính tr ng . Xác đ nh s lo i KG
ế ủ ể ố ạ ề ả ạ ị ở c. Vi t ki u gen c a P và F F2.
ướ ẫ H ng d n
ố ự ề ề ậ ạ ắ a. quy lu t di truy n chi ph i s di truy n tính tr ng màu s c hoa
ỉ ệ ể ắ ỏ : 9: 6: 1 F2 phân li ki u hình: Hoa tím: hoa đ : hoa tr ng theo t l
→ ỉ ệ ủ ể ươ ữ ặ ộ ị Đây là t l c a ki u t ng tác gi a các c p gen không alen quy đ nh m t
tính tr ngạ
ướ ắ Quy c: A B hoa tím; Abb = aaB : hoa h ng; aabb hoa tr ng
(cid:0) → ể ủ Ki u gen c a P: AABB ặ aabb ho c Aabb ồ (cid:0) aaBb
F1 : 100% AaBb
ố ậ ướ ề b/ quy lu t di truy n chi ph i kích th c thân:
ỉ ệ ỉ ệ ủ ể ấ : 3: 1 đây là t l c a quy F2 phân li ki u hình thân cao: thân th p theo t l
ậ lu t phân li
ướ ấ Quy c: D: thân cao; d: thân th p
ể →Ki u gen c a P ủ : DD (cid:0) dd
F1 :100% Dd
1 :
ủ ể c/ Ki u gen c a P và F
ỉ ệ : 27: 18: 9: 6: 3: 1 = (9: 6: 1)( 3:1) suy ra 3 ể F2 phân li ki u hình theo t l
ằ ặ ị ươ ồ ạ ặ c p gen quy đ nh 2 tính tr ng n m trên 3 c p NST t ng đ ng khác nhau
ể ủ ườ ợ ng h p sau:
(cid:0) aabbDD (cid:0) AAbbdd
ặ ộ Ki u gen c a P là m t trong 4 tr AABBDD (cid:0) aabbdd ho c AABBdd ặ (cid:0) aaBBdd ho c aaBBDD ặ ho c AAbbDD
ể Ki u gen c a F ủ 1 là: AaBbDd
ở ờ ạ ị ậ ố ạ * V y s lo i KG đ i F2 quy đ nh 6 lo i KH nói trên :
n = 33 = 27 KG trong đó :
ủ ổ ADCT t ng quát c a Men Đen: 3
ố ạ ồ S lo i KG đ ng h p ợ g m:ồ
3 =1
ộ ồ ợ + Đ ng h p tr i 3 c p ặ : C3
3 =1
ồ ợ ặ + Đ ng h p l n 3 c p ặ : C3
3= 3
ồ ộ ợ + Đ ng h p tr i 1 c p ặ :C1
3 = 3
ồ ộ ợ + Đ ng h p tr i 2 c p ặ : C2
T ngổ : 8 KG
ố ạ S lo i KG d h p ị ợ g m:ồ
3 .1.2.2= 12 KG
ị ợ + KG d h p 1c p ặ : C1
3 .1.1.2= 6 KG
ị ợ + KG d h p 2 c p ặ : C2
3 .1.1.1= 1
ị ợ + KG d h p 3 c p ặ : C3
ổ ồ ố ợ T ngổ : 19 KG= T ng s KG – S KG đ ng h p ố
ơ ể ớ *Ví d 2ụ :Cho 2 c th sau lai v i nhau P AaBbDd X AaBBDd trong đó 2
ươ ạ ả ạ ị ặ c p gen Aa, Bb t ng tác nhau cùng quy đ nh tính tr ng hình d ng qu theo
ả ẹ ể ả ị ị ị ki u AB quy đ nh qu d t; aaB: quy đ nh qu tròn; aabb: quy đ nh qu ả
ộ ặ ụ ề ặ ị ị ầ b u d c.C p gen Dd quy đ nh chi u cao thân tr i l n hoàn toàn. Xác đ nh
ể ạ ị ố ạ s lo i ki u gen quy đ nh các lo i KH.
ướ ẫ H ng d n
ề ủ ớ ợ ạ ậ (cid:0) D ng 2: Bài toán tích h p quy lu t di truy n c a Men Đen v i di
ế ế ề ị truy n liên k t (liên k t gen , hoán v gen)
ộ : lá h pẹ ; D hoa *Ví d 1ụ : Cho: A : cây cao ; a : cây th pấ ; B : lá r ng; b
ọ ở ỉ ọ ở ả ả ở ố m c đ nh; d : hoa m c nách. Quá trình gi m phân x y ra ẹ b và m
ườ ố ạ ể ể ị bình th ng. Xác đ nh s lo i ki u gen có th có trong phép lai gi a b m ữ ố ẹ
Aa
Aa
Bd bD
bd bd
(cid:0) ể có ki u gen sau : P :
ướ ẫ H ng d n
ề ạ ị Xét phép lai quy đ nh tính tr ng chi u cao cây
→ P: Aa X Aa F1: 3 KG(AA,Aa,aa)
ế ề ạ ọ ị ị Xét phép lai quy đ nh nhóm tính tr ng liên k t chi u cao cây và v trí m c
X
ủ c a hoa
Bd bD
bd bd
P: F1:→
Bd bd
bD bd
ế ị + N u không có hoán v gen thì F1: 2KG ( , )
bd bd
Bd bd
bD bd
BD bd
ế ả ị +N u x y ra hoán v gen thì F1 :4KG ( , , , )
ậ ố ạ ể ạ ặ ạ V y s lo i KG có th có: 3.2 = 6 lo i (LKG) ho c 3.4= 12 lo i(HVG)
ồ ạ G m các lo i KG sau:
ố ạ QLDT S lo i KG T ng ổ
Phép lai Đ ngồ ị ợ D h p ị ợ D h p 2 ị ợ D h p 3
Phân li Aa X Aa h pợ 2 KG 1c pặ 1KG c pặ 0 c pặ 0 3KG
X
LKG 0 2KG 0 0 2KG
Bd bD ổ
bd bd ợ
T ng h p 0 4KG 2KG 0 6KG
HVG Aa X Aa 2 KG 1KG 0 0 3KG
X
1KG 2KG 1KG 0 4KG
Bd bD ổ
bd bd ợ
T ng h p 2KG 4KG+1KG 2KG+2KG 1KG 12KG
ữ ể ể *Ví d 2: ụ Trong phép lai gi a 2 cá th có ki u gen
EF ef
EF ef
AaBBDd X aaBbDd
ạ ặ ộ ỗ ộ ị ố ượ (M i gen quy đ nh m t tính tr ng tr i , l n hoàn toàn) t i đa thu đ c
ạ ạ ạ ạ A. 8 lo i KH, 36 lo i KG B. 16 lo i KH ,120 lo i KG
ạ ạ ạ ạ C. 6 lo i KH , 140 lo i KG D. 4 lo i KH, 12 lo i KG
ướ ẫ H ng d n
ừ ạ ạ ặ Xét phép lai riêng cho t ng tính tr ng ho c nhóm tính tr ng:
→ + Aa X aa 2KG:2KH
→ + BB X Bb 2KG:1KH
X
→ + Dd X Dd 3KG:2KH
EF ef
EF ef
→ + 10KG:4 KH
ậ ố ạ ề ấ ả V y s lo i KG, KH chung v t ặ t c các c p gen là : 2.2.3.10=120 KG và
ạ 2.1.2.4 = 16 lo i KH (Đáp án B)
ụ ở ộ ự ậ ị m t loài th c v t, alen A quy đ nh * Ví d 3(Câu40 Mã 215ĐH2010):
ấ ộ ớ ị ị thân cao tr i hoàn toàn so v i alen a quy đ nh thân th p ; Alen B quy đ nh
ỏ ộ ằ ặ ớ ị hoa đ tr i hoàn toàn so v i alen b quy đ nh hoa vàng. Hai c p gen này n m
ặ ườ ươ ả ộ ố ồ ị trên c p NST th ng t ng đ ng s 1 .Alen D quy đ nh qu tròn tr i hoàn
ả ặ ằ ặ ớ ị ươ toàn so v i alen d quy đ nh qu dài, c p gen Dd n m trên c p NST t ng
ủ ề ấ ầ ố ượ ị ợ ữ ồ đ ng s 2. Cho giao ph n gi a 2 cây (P)đ u thu n ch ng đ c F1 d h p
ặ ấ ớ ượ ề v 3 c p gen trên . Cho F1 giao ph n v i nhau đ c F2, trong đó cây có
ỉ ệ ế ể ấ ả ế ằ ki u hình thân th p, hoa vàng, qu dài chi m t l 4%. Bi ị t r ng hoán v
ả ả ử gen x y ra trong c quá trình phát sinh giao t cái và giao t ử ự ớ ầ ố đ c v i t n s
ể ế ể ị ằ b ng nhau. Tính theo lí thuy t, cây có ki u gen quy đ nh ki u hình thân cao,
ỉ ệ ế ả ỏ hoa đ ,qu tròn chi m t l
A.49,5%. B.54% C.16,5%. D.66,0%
ướ ẫ H ng d n
ị ợ ặ ượ F1 d h p 3 c p gen(AaBb,Dd) X (AaBb,Dd) đ ấ c F2 trong đó thân th p ,
ỉ ệ ế ả ả hoa vàng , qu dài(ab/ab dd)= 4% mà qu dài(dd) F2 chi m t l :
→ Dd X Dd 3/4D :1/4dd
→ ấ thân th p , hoa vàng F2 là:0,04/0,25=0,16= 16%
ứ ụ ả ị Áp d ng công th c gi i nhanh toán hoán v ta có:
ấ ỏ +Thân cao, hoa đ (AB)= 0,5+ thân th p , hoa vàng=0,5+0,16=0,66
→ ữ ể ả ỏ ị ể Nh ng cây có ki u gen quy đ nh ki u hình thân cao, hoa đ ,qu tròn
ỉ ệ ế chi m t l : 0,66 X 0,75 = 0,495=49,5%(Đáp án A)
ự ậ ả ả ộ ọ ả *Ví d 4:ụ M t loài th c v t A: qu tròn, a:qu dài; B:qu ng t, b: qu ả
Aa
XAa
ữ ả ả ỏ ộ ơ ể chua. D: Qu màu đ , d: qu màu vàng . Trong m t phép lai gi a 2 c th
BD bd
BD bd
ả ả ể có ki u gen . Quá trình gi m phân x y ra HVG ở ả ố 2 bên b ,
ỉ ệ ẹ ệ ể ể ấ ạ ả ị m (f=40%).T l xu t hi n lo i ki u gen quy đ nh ki u hình qu tròn ,
chua, đỏ
A.14,25%. B.22,5%. C.12%. D.15%
ướ ẫ H ng d n
ừ ạ Xét riêng t ng nhóm tính tr ng trong phép lai:
X
→ + Aa X Aa 3/4A(Tròn) :1/4aa (dài)
2= [(10,4)/2]2=0,09
BD bd
BD bd
→ ả + Qu chua,vàng(bbdd)=[(1f)/2]
ả ả ỏ ADCT tính nhanh: Qu chua,đ (bbD) =0,25 Qu chua,vàng(bd/bd)
=0,250,09=0,16
ả ỏ ị → ỉ ệ T l KG quy đ nh KH qu tròn,chua,đ (AbbD)=3/4.0,16=0,12=12%
Đáp án (C)
ề ủ ợ ạ ậ (cid:0) D ng 3: Bài toán tích h p gi a quy lu t di truy n c a Men Đen ữ
ế ớ ớ ề ớ v i di truy n liên k t v i gi i tính
Ở ồ ấ ộ ớ ị ru i gi m alen A quy đ nh thân xám tr i hoàn toàn so v i alen *Ví d 1:ụ
ặ ị ườ ằ quy đ nh thân đen n m trên 1 c p NST th ắ ỏ ộ ị ng .Alen B quy đ nh m t đ tr i
ắ ắ ằ ạ ớ ị ươ hoàn toàn so v i alen b quy đ nh m t tr ng n m trên đo n không t ng
BXb X AaXBY đ
ủ ượ ồ đ ng c a NST X. Cho phép lai P: AaX c các co lai F1.
ắ ỏ ọ ộ ồ ế Ch n m t con ru i cái F1 thân xám, m t đ lai phân tích . Tính theo lí thuy t
ượ ắ ắ ồ ở ấ xác su t thu đ ị c con ru i cái có KG quy đ nh KH thân đen,m t tr ng Fa
là:
A.1/32. B.1/12. C.1/4. D.1/32
ướ ẫ H ng d n
ạ ừ Xét riêng t ng tính tr ng:
→ + P: Aa X Aa Fa:1/4 AA:2/4Aa:1/4aa
BXB:1/4XBXb:1/4XBY:1/4XbY
→ +P: XBXb X XBY Fa: 1/4X
bXb ph i ả
ắ ắ ể ồ ở Đ có con ru i cái thân đen , m t tr ng ể Fa có ki u gen:aaX
b t
BXb và đ c ự
→ ừ ố ẹ ắ ỏ nh n aXậ 2 bên b m F1cái thân xám, m t đ có KG AaX
bY
ắ ắ thân đen , m t tr ng có KG aa X
BXb là: 2/3Aa.1/2XBXb=1/3
→ ắ ỏ ấ Xác su t F1cái thân xám, m t đ có KG AaX
bXb )
→ ắ ắ ấ ở Xác su t sinh con cái thân đen, m t tr ng (aaX Fa là:
1/3.1/2aa.1/4XbXb= 1/24 (Đáp án D)
EXe X AABbDdXeY,m i ỗ
ể ể *Ví d 2ụ :Khi lai 2 cá th có ki u gen AaBbDdX
ộ ặ ạ ặ ặ ộ ị gen quy đ nh m t tính tr ng , c p Dd tr i l n không hoàn toàn còn các c p
ố ạ ộ ặ ể ể ế ả ộ khác tr i l n hoàn toàn , không có đ t bi n x y ra,s lo i ki u gen và ki u
ươ ứ hình t ng ng là:
A. 12KG,4KH B. 9KG,4KH C. 72KG,8KH D.72KG,24KH
ướ ẫ H ng d n
ừ ặ ạ Xét riêng t ng c p tính tr ng:
+ P: Aa X AA F1:2 KG:1KH →
+ P: Bb X Bb F1: 3KG:2KH →
+ P: Dd X Dd F1: 3KG: 3KH →
→ + P:XEXe X XeY 4KG:4KH
ạ ả Xét chung c 4 tính tr ng:
ố ạ + S lo i KG:2.3.3.4= 72 KG
ố ạ + S lo i KH: 1.2.3.4=24KH (Đáp án D)
ậ ươ ữ ợ ạ ớ (cid:0) D ng 4: Bài toán tích h p gi a quy lu t t ng tác gen v i di
ế ề truy n liên k t
ụ *Ví d 1:(ĐH2011Mã 248 Câu16)
Ở ộ ự ậ ạ ạ ả ặ m t loài th c v t ,tính tr ng hình d ng qu do 2 c p gen không alen
ặ ồ ộ ậ ờ ả ể ị phân li đ c l p cùng quy đ nh. Khi trong ki u gen có m t đ ng th i c 2
ả ẹ ả ộ ộ ộ ỉ alen tr i A và B cho qu d t , khi ch ó m t trong hai alen tr i cho qu tròn
ắ ạ ộ ộ ả và khi không có alen tr i nào cho qu dài .Tính tr ng màu s c do m t gen
ỏ ộ ớ ị ị có hai alen quy đ nh alen D quy đ nh hoa đ tr i hoàn toàn so v i alen d quy
ả ẹ ắ ỏ ự ụ ấ ượ ị đ nh hoa tr ng . Cho cây qu d t ,hoa đ (P)t th ph n , thu đ c F1 có
ỉ ệ ể ki u hình phân li theo t l
ả ẹ ả ỏ ỏ 6 cây qu d t , hoa đ ;5 cây qu tròn , hoa đ
ả ẹ ắ ắ ả 3 cây qu d t, hoa tr ng;1 cây qu tròn , hoa tr ng
ả ỏ ế ằ ế ể ả 1cây qu dài, hoa đ . Bi ộ t r ng không x y ra đ t bi n , ki u gen nào
ớ ế ả ợ ủ c a P sau đây phù h p v i k t qu trên
A.Aa BD/bd B.BB Ad/aD C.Bb AD/ad D. BbAd/aD
ướ ẫ H ng d n
ả ở ạ ạ ẹ Xét tính tr ng hình d ng qu F1: D t(6+3): Tròn(5+1): Dài(1)=9:6:1=16
→ ử ị ợ ặ ) ổ ợ t h p giao t Pd h p 2 c p gen (PLĐL):AaBb X AaBb (1
→ ắ ạ ở ỏ ắ ổ ợ ị ợ Xét tính tr ng màu s c hoa F1: Đ : tr ng = 3:1=4 t h p Pd h p 1
ặ c p gen: Dd X Dd (2)
→ ế ợ ặ ị ợ K t h p( 1) và (2) Pd h p 3 c p gen (Aa,Bb,Dd)
ỉ ệ ầ ạ Xét chung 2 tính tr ngạ : (9:6:1)(3:1) ≠ T l ế đ u bài(6:5:3:1:1) và h n ch
→ ị ổ ợ ế ạ ặ ằ ị bi n d t h p(BDTH) ặ 3 c p gen quy đ nh 2c p tính tr ng n m trên 2
ế ặ c p NST khác nhau và liên k t hoàn toàn
→ ệ ấ ặ ắ ả M t khác F1 không xu t hi n KH dài , tr ng(aabbdd) c 2 bên P không
Ad aD
→ ủ ử ể cho giao t (abd) Ki u gen c a P là Bb
(Đáp án D)
ế ề ươ ắ ể ả t màu s c qu di truy n t ng tác nhau theo ki u A *Ví d 2ụ : Cho bi
ề ắ ỏ ị ị bb,aaB,aabb quy đ nh màu tr ng, ABquy đ nh màu đ . Chi u cao cây di
ề ươ ể ấ ị truy n t ị ng tác ki u Dee,ddE,ddee quy đ nh cây th p,DE quy đ nh cây
cao
Ad aD
BE be
Ad aD
BE be
ả ở ớ ầ ố ở ớ P: X và HVG x y ra A và a v i t n s 2 gi ư i nh
ả ắ ấ ờ ị nhau(f(A,a)=0,2). Đ i con F1 có KG quy đ nh KH qu tr ng ,cây th p
ỉ ệ ế chi m t l
ướ ẫ H ng d n
X
ừ ế Xét riêng t ng nhóm gen liên k t:
Ad aD
Ad aD
ỉ ệ P: → F1: T l (aa,dd)=(f/2) ad X (f/2)ad =0,01
ả A DCT gi ị i nhanh toán hoán v :
→ ỉ ệ F1: T l (AD)=0,5+0,01=0,51
X
ỉ ệ T l (aaD) =( Add)= 0,250,01= 0,24
BE be
BE be
→ ỉ ệ P: F1: T l (bbee)= 1/4= 0,25
ỉ ệ T l (BE)= 3/4= 0,75
ể ế ạ ị Xét chung 2 nhóm gen liên k t phép lai trên cho các lo i ki u gen quy đ nh
ạ ố t i đa 4 lo i KH:
ả ỏ +ABD E hay ADBE= 0,51.0,75=0,3825=38,25%Qu đ ,thân cao
ả ỏ ấ +ABddE hay AddBE = 0,24.0,75=0,18= 18% Qu đ , thân th p
ả ắ +aaBDE hay aaDBE =0,24.0,75 =0,18 =18% Qu tr ng,cao
ậ ỉ ệ ấ ắ ị V y t l ủ KG quy đ nh KH q a tr ng,cây th p:
ả ắ ả ỏ ả ỏ ấ 1 (qu đ , thân cao+ qu đ , thân th p+ qu tr ng , thân cao)
1(0,51+0,18+0,18)=0,2575=25,75%
ế ớ ữ ợ ề ạ ậ (Đáp án D) (cid:0) D ng 5: Bài toán tích h p gi a quy lu t di truy n liên k t v i di
ế ớ ớ ề truy n liên k t v i gi i tính
*Ví d 1ụ : Ở ru iồ giấm, gen A quy định thân xám là trội hoàn toàn so với
alen a quy đ nhị thân đen, gen B quy định cánh dài là tr iộ hoàn toàn so v iớ
alen b quy định cánh c t.ụ Hai c pặ gen này cùng nằm trên m tộ c pặ nhi mễ
s cắ thể thường. Gen D quy định m tắ đỏ là tr iộ hoàn toàn so v iớ alen d
quy định m t ắ tr ng.ắ Gen quy định màu m tắ nằm trên nhi mễ s cắ thể giới
tính X, không có alen tương ngứ trên Y.
AB ab
AB ab
XDY cho F1 có ru i đ c thân đen, cánh c t, ụ ồ ự Phép lai: XDXd x
ắ ỏ ỉ ệ ế m t đ chi m t l 5%. Tính theo lí thu y t,ế tỉ l ru i F ệ ồ 1 có kiểu hình thân
ắ ỏ đen, cánh c t, ụ m t đ là
A. 5%. B. 15%. C. 7,5%. D. 2,5%.
ướ ẫ H ng d n
ặ ạ ắ ắ Xét phép lai c p tính tr ng màu s c m t:
P: XDXd X XDY
DXD, 1/4XDXd,1/4XDY,1/4XdY
→ F1: 1/4X
ắ ắ ộ ị ạ Xét phép lai quy đ nh nhóm tính tr ng màu s c m t thân và đ dài cánh:
AB ab
AB ab
→ ụ P X F1 thân đen, cánh c t(m)
ồ ự ắ ỏ ỉ ệ ụ ế F1 có ru i đ c thân đen, cánh c t, m t đ chi m t l 5% = m.1/4
→ ụ ồ F1 ru i thân đen, cánh c t(m) = 20% = 0,2
ắ ỏ ụ ồ F1 ru i thân đen , cánh c t ,m t đ = 0,2 x 0,75 = 0,15 =15%(Đáp án B )
ụ *Ví d 2(Câu30 ĐH 2011)
Ở ồ ấ ộ ớ ị ru i gi m alen A quy đ nh thân xám tr i hoàn toàn so v i alen a thân
ộ ớ ị ị ụ đen; Alen B quy đ nh cánh dài tr i hoàn toàn so v i alen b quy đ nh cánh c t.
ề ắ ằ ộ ị ườ Các gen quy đ nh màu s c thân và đ dài cánh đ u n m trên NST th ng
ắ ỏ ộ ắ ắ ớ ị ị .Alen D quy đ nh m t đ tr i hoàn toàn so v i alen d quy đ nh m t tr ng
ạ ươ ủ ồ ố ồ ằ n m trên đo n không t ng đ ng c a NST X. Cho giao ph i ru i thân
ắ ỏ ♀ ớ ắ ỏ ♂ ồ ổ xám , cánh dài, m t đ ( )v i ru i thân đen ,cánh dài, m t đ ( )trong t ng
ồ ắ ắ ụ ể ồ ố s các ru i thu đ ượ ở c F1 , ru i có ki u hình thân đen, cánh c t , m t tr ng
ỉ ệ ế ằ ế ả ộ ế chi m t l 2,5%. Bi ể ế t r ng không x y ra đ t bi n . Tính theo lí thuy t ki u
ắ ỏ ở hình thân xám,cánh dài, m t đ F1
A.60%. B.7,5%. C.54%. D.30,0%
ướ ẫ H ng d n
→ ắ ắ ắ ỏ ♀ AXa X m t đ ( ắ ỏ ♂ AY ) X ) X F1 m t tr ng P: m t đ (
ắ ắ ♂ F1:1/4 m t tr ng ( ắ ỏ ♂ ♀ ):3/4 m t đ ( + )
ắ ắ ỉ ệ ụ ế ể ồ Mà F1 ru i có ki u hình thân đen, cánh c t , m t tr ng chi m t l
2,5%=0,025
→ ụ ể F1 ki u hình thân đen, cánh c t = 0,025/0,25 = 0,1
ả ị ADCT gi i nhanh toán hoán v :
ụ TLKH xám, dài=0,5+ TLKH đen, c t=0,5+0,1=0,6
ắ ỏ ở ể ậ V y ki u hình thân xám,cánh dài, m t đ F1= 0,6 x 0,75= 0,45=45%
(Đáp án C)
ụ : *Ví d 3(Câu29Mã 382 CĐ2010)
ế ạ ộ ộ ộ ị ỗ Bi t m i gen quy đ nh m t tính tr ng , gen tr i là tr i hoàn toàn .Trong
ườ ế ế ả ộ ợ tr ng h p không x y ra đ t bi n , theo lí thuy t phép lai nào sau đây cho
ề ấ ạ ờ đ i con nhi u lo i KG và KH nh t
AB ab
DE de
AB ab
DE de
Dd
dd
A.AaBbDd X AaBbDd. B. X
Ab aB
AB ab
Ab aB
AB ab
C. X D. XDXd X XDY
ướ ẫ H ng d n
ở ừ ừ ạ ặ ạ Xét riêng t ng tính tr ng(ho c nhóm tính tr ng) t ng phép lai và xác
ế ả ị đ nh k t qu lai(KG và KH)
ả ủ ỉ ệ ế ằ K t qu c a phép lai chính b ng tích các t l ạ ừ khi xét riêng t ng tính tr ng
ặ ạ . ho c nhóm tính tr ng
ế ả QLDT t ngổ K t qu lai
ố ạ
h pợ PLĐL Phép lai AaBbDd S lo i KG 33=27 ố ạ S lo i KG 23=8
X
AB ab
DE de
DTLK 10.3=30 4.2=8 X AaBbDd AB DE ab de
Dd
dd
Ab aB
AB ab
PLDTLK 10.2=20 4.2=8 X
Ab aB
AB ab
10 KH 4=40 4.3=12 XDXd X XDY
DTLK v iớ
DTLKGT
Ab aB
AB ab
ề ạ ậ ấ V y phép lai cho nhi u lo i KG và KH nh t là XDXd X XDY
Đáp án (D)
ậ ụ ắ ệ 3.Tr c nghi m v n d ng:
ạ ụ ạ ạ ChoA : cây cao ; a : cây th pấ ; B : h t đ c; b : h t trong; D h t tròn;
ớ ầ ố ạ ả ị ả d : h t dài. Quá trình gi m phân x y ra hoán v gen v i t n s 30%
ữ ệ ả ờ ữ ỏ ừ gi a B và b . Dùng d li u này tr l i các câu h i t ế 1 đ n 11
Aa
aa
Bd bD
bd bd
(cid:0) ộ ặ ể ố ẹ M t c p b m có ki u gen :
ổ ợ ử ữ h p giao t gi a P Câu 1. Có bao nhiêu t
ể A. 4 ki u B. 8 ki uể C. 2 ki uể D. 16 ki uể
ố ể ấ ệ ở 1 là : F Câu 2. s ki u gen xu t hi n
Aa
A. 6 ki u ể B. 4 ki uể C. 8 ki uể D. 2 ki uể
BD bd
ể ớ ỉ ệ ấ xu t hi n F bao nhiêu ? ệ ở 1 v i t l ạ Câu 3. lo i ki u gen
A. 25% B. 35% C. 15% D. 7,5%
ố ạ ấ F ệ ở 1 : ể Câu 4. s lo i ki u hình xu t hi n
A. 8 ki u ể B. 4 ki uể C. 6 ki uể D. 2 ki uể
ớ ỉ ệ ể ạ ấ ạ ặ F ệ ở 1 v i t l ả Câu 5. lo i ki u hình mang c 3 tính tr ng l n xu t hi n
nào ?
A. 35% B. 15% C. 37,5% D. 7,5%
Dd
Dd
Ab aB
AB ab
(cid:0) ộ ặ ể ố ẹ Xét m t c p b m khá có ki u gen :
ợ ử ấ xu t hi n ệ ở 1 là : F ố ể Câu 6. s ki u h p t
ể A. 64 ki u B. 8 ki uể C. 16 ki uể D. 32 ki uể
ể ấ F ệ ở 1 : Câu 7.Có bao nhiêu ki u gen xu t hi n
Dd
A. 20 ki uể B. 30 ki uể C. 27 ki uể D. 9 ki uể
Ab ab
ể ớ ỉ ệ ấ xu t hi n F bao nhiêu ? ệ ở 1 v i t l ạ Câu 8. lo i ki u gen
A.12, 25% B. 6,125% C.7,25% D. 3,625 %
ố ạ ấ F ệ ở 1 : ể Câu 9. s lo i ki u hình xu t hi n
A. 4 ki u ể B. 6 ki uể C. 12 ki uể D. 8 ki uể
ớ ỉ ệ ệ ể ấ ạ đ i F Ở ờ 1 xu t hi n ki u hình thân cao h t trong và dài v i t l Câu 10.
nào ?
A.4, 9375% B. 1,3125% C.49,375% D. 13,125 %
ỉ ệ ể ấ ạ xu t hi n F : ệ ở 1 lo i ki u hình (aaBD) là Câu11. T l
A.55,25% B. 41,4375% C.44,75% D. 14,8125 %
Cho A : hoa tr ngắ ; a : hoa tím; B : hoa kép; b : hoa đ n; Dơ ả qu to; d : qu ả
ơ ỏ ả ơ ị ạ nh , E h t th m, e ả : không th m. Quá trình gi m phân x y ra hoán v gen
ữ ớ ầ ố ữ ị ớ ầ ố v i t n s 20% gi a B và b ; hoán v gen v i t n s 40% gi a D và d.
Ab aB
DE de
Ab aB
De de
(cid:0) ộ ặ ể ữ ệ ả ờ ố ẹ M t c p b m có ki u gen Dùng d li u này tr l i các câu
ỏ ừ h i t ế 12 đ n 22
ố ể ổ ợ ử ủ h p giao t c a P là : Câu12. s ki u t
A. 256 ki u ể B. 70 ki uể C. 64 ki uể D. 128 ki uể
ố ể ấ ệ ở 1 là : F Câu13. s ki u gen xu t hi n
A. 70 ki u ể B. 81 ki uể C. 100 ki uể D. 20 ki uể
AB ab
dE de
ể ớ ỉ ệ ấ xu t hi n F bao nhiêu ? ệ ở 1 v i t l ạ Câu 14. lo i ki u gen
A. 4% B. 0,6 % C. 6% D. 0,2%
Ab ab
De de
ỉ ệ ể ệ ấ ạ xu t hi n lo i ki u gen ở F1 là Câu15. T l
A. 16% B. 2 % C. 4% D. 25%
ớ ỉ ệ ể ạ ả ạ ặ ấ F ệ ở 1 v i t l Câu16. lo i ki u hình mang c 4 tính tr ng l n xu t hi n
nào ?
A. 9% B.0,09 % C. 0,15% D. 0,9%
ỉ ệ ể ấ ạ xu t hi n F : ệ ở 1 lo i ki u hình(aaBddE) là Câu17. T l
A.24% B. 1,6% C.2% D. 2,4 %
AB ab
dE de
aB ab
De dE
(cid:0) ố ẹ ộ ặ ể M t c p b m khác có ki u gen
ố ể ổ ợ ử ủ h p giao t c a P là : Câu18. s ki u t
A. 256 ki u ể B. 64 ki uể C. 128 ki uể D. 32 ki uể
ố ể ấ ệ ở 1 là : F Câu19. s ki u gen khác nhau xu t hi n
A. 64 ki u ể B. 36 ki uể C. 49 ki uể D. 100 ki uể
aB ab
DE de
ể ớ ỉ ệ ấ xu t hi n F bao nhiêu? ệ ở 1 v i t l ạ Câu20. lo i ki u gen
A. 2,5% B. 5 % C. 20% D. 0,625%
AB aB
De De
ỉ ệ ể ệ ấ ạ xu t hi n lo i ki u gen ở F1 là Câu 21. T l
A. 18% B. 1,8 % C. 0,18% D. 0%
ỉ ệ ể ấ ạ xu t hi n F : ệ ở 1 lo i ki u hình (ABDE) là Câu 22. T l
A.9% B. 18% C.36% D. 12 %
ể ự ụ ấ ẽ ỉ ể th ph n s cho t các cá th Câu23.Cây có ki u gen AaBbCcDd khi t
ể ặ ố ồ đ ng h p t ợ ử ộ ề ấ ả tr i v t ổ t c các c p alen trên t ng s các cá th là bao
ế ằ ằ ạ ị nhiêu ? Bi t r ng các gen quy đ nhcác tính tr ng n m trên các NST khác
nhau.
A.1/128 B.1/256 C.1/64 D.1/512
BD AXa bd
Bd X XaY bD
ở ế ị ở ả phép lai X ,n u có hoán v gen c 2 gi ớ i , Câu 24:
ố ạ ể ạ ỗ ộ ộ ị m i gen quy đ nh m t tính tr ng và các gen tr i hoàn toàn thì s lo i ki u
ở ờ ể gen và ki u hình đ i con là:
ể ể ể ể ạ ạ ạ ạ A.40 lo i ki u gen, 16 lo i ki u hình. B.20 lo i ki u gen, 16 lo i ki u
hình.
ể ể ể ể ạ ạ ạ ạ C.40 lo i ki u gen, 8 lo i ki u hình. D.20 lo i ki u gen , 8 lo i ki u
hình.
ế ạ ỗ ộ ộ ộ ị t m i gen quy đ nh m t tính tr ng, gen tr i là tr i hoàn Câu 25: Cho bi
ế ạ ở ờ ể ạ toàn. Theo lí thuy t , phép lai nào sau đây t o ra đ i con có 8 lo i ki u
ể ạ gen và 4 lo i ki u hình
A. AaBbDd X aabbDD. B.AaBbdd X AabbDd
C. AaBbDd X aabbdd. D.AaBbDd X AaBbDD.
ể ứ III. Ki m ch ng – so sánh
ả ạ ệ Khi gi ng d y môn sinh h c ọ ở ườ tr ữ ơ ng THPT Tri u S n 4 trong nh ng
ụ ể ừ ọ ở ọ năm h c v a qua mà c th là 2 nhóm h c ôn thi ĐH năm 20122013 ở
ủ ọ ườ ậ ấ ạ ạ ớ l p mũi nh n 12C8 c a tr ng tôi nh n th y khi phân lo i ra các d ng bài
ợ ướ ươ ậ ụ ộ ố ậ ổ t p t ng h p,h ẫ ng d n ph ng pháp chung và cách v n d ng m t s kinh
ư ứ ệ ổ ợ ứ ổ ủ nghi m nh công th c toán t h p , công th c t ng quát c a Men Đen
ứ ả ụ ậ ậ ị ,công th c gi ể i toán hoán v nhanh, v n d ng PP suy lu n....qua bài ki m
ự ệ ệ ế ế ả ắ ấ ả tra tr c nghi m k t qu nhóm th c nghi m làm r t nhanh,k t qu chính
ố ượ ư ậ ậ ứ xác còn nhóm đ i ch ng có em cũng làm đ c nh ng ch m, th m chí có
ả ị ụ ế ẫ ươ ệ ị ầ bài k t qu b nh m l n. Áp d ng ph ng pháp này ngoài vi c xác đ nh
ượ ố ạ ị ượ ề ầ đ c s lo i KG các em còn xác đ nh nhanh đ c nhi u yêu c u khác nh ư
ỉ ệ ượ ể ệ ả ủ ế ỉ ệ t l ố KG, s KH, t l ề KH...Đi u đó đ c th hi n qua k t qu c a bài
ư ể ả ki m tra kh o sát nh sau:
ố ượ Đ i t ng S HSố
Nhóm th cự 20 iỏ Gi 12 ả ể K t qu ki m tra TB 1 ế Khá 7 < TB 0
nghi m ệ Nhóm đ iố 20 5 6 4 5
ch ngứ
Ậ Ế C. K T LU N
ả ự ế ệ 1. K t qu th c hi n
ố ớ ọ ạ ọ ữ ắ ố ế Đ i v i h c sinh thi đ i h c môn sinh kh i B, sau khi n m v ng ki n
ứ ả ệ ượ ậ ổ ữ ề ạ ợ ấ th c b n ch t các hi n t ng di truy n, các d ng bài t p t ng h p gi a các
ệ ượ ộ ố ậ ể ả ụ ề ậ hi n t ng quy lu t di truy n , m t s v n d ng đ gi ạ i nhanh d ng toán
ứ ổ ợ ứ ổ ủ ứ ư lai nh công th c t h p,công th c t ng quát c a Men Đen,công th c gi ả i
ớ ắ ề ầ ọ ộ ể c ng v i n m đ ượ c ứ nhanh toán HVG, công th c di truy n h c qu n th ...
ả ờ ế ậ ổ ị PP chung xác đ nh k t qu đ i lai trong các bài t p lai t ng h p, ợ các em sẽ
ụ ậ ậ ễ d dàng gi ả ượ i đ c các bài t p v n d ng khác trong SKKN và không còn
ẽ ự ướ ạ lúng túng mà s hoàn toàn yên tâm và t tin tr ậ c các bài t p d ng này,
ặ ệ trong các kì thi HSG và đ c bi t là kì thi ĐH .Ngoài ra trong kì thi TN cũng
ể ắ ặ ạ ậ ị ố ạ có th b t g p d ng bài t p xác đ nh s lo i KG, KH, TLKG,
ư ở ứ ố ượ ả ơ ướ ớ TLKH....nh ng m c đ n gi n, tùy vào đ i t ng h ng t i mà GV có
ể ự ụ ọ ợ th l a ch n ví d cho phù h p.
ề ể ậ ạ ờ Tùy th i gian ôn t p nhi u hay ít, giáo viên có th so n thêm bài t p t ậ ự
ụ ụ ậ ủ ể ệ ệ ặ ậ ắ ậ lu n ho c bài t p tr c nghi m đ ph c v cho vi c ôn t p c a mình đ ượ c
ố t ấ t nh t.
ẻ ộ ỏ ủ ệ ề ố ả Qua đ tài này, tôi mong mu n chia s m t kinh nghi m nh c a b n
ạ ớ ồ ệ ả ớ ố thân trong công tác gi ng d y t i đ ng nghi p v i mong mu n giúp HS yên
ự ậ ổ ặ ạ ậ ạ ợ tâm và t ữ ấ tin khi g p d ng bài t p lai nh t là d ng bài t p t ng h p gi a
ề ậ các quy lu t di truy n.
ề ấ 2. Đ xu t
ầ ậ ầ ố ọ Ph n các quy lu t là ph n khó cho h c sinh kh i 12, do đó giáo viên nên
ể ọ ề ạ ậ ắ ọ ơ ề cho h c sinh làm nhi u d ng và nhi u bài t p đ h c sinh kh c sâu h n k ỹ
ả ậ năng gi i bài t p.
ặ ọ ệ ề ầ ọ ươ Sinh h c 12, đ c bi t là ph n di truy n h c nói chung và ch ng IITính
ậ ủ ệ ượ ề ậ ạ ầ quy lu t c a các hi n t ng nói riêng là ph n có nhi u d ng bài t p do đó
ể ọ ề ề ậ ạ ọ giáo viên nên cho h c sinh làm nhi u d ng, và nhi u bài t p đ h c sinh
ắ ỹ ả ư ậ ỉ ế ơ kh c sâu h n k năng gi ỗ ọ i bài t p. Nh ng m i h c kì ch có 3 – 4 ti t bài
ươ ế ể ủ ể ậ t p, trong khi đó ch ỉ ng II ch có 1 ti t do đó không th đ đ giáo viên
ướ ữ ế ẫ ỹ ả ố ớ ậ ấ h ng d n các em h t nh ng k năng gi ữ i bài t p, nh t là đ i v i nh ng
ạ ẽ ề ế ấ ấ ỉ ạ ọ h c sinh y u kém. Tôi r t mong các c p lãnh đ o s đi u ch nh l i khung
ươ ọ ậ ố ơ ể ọ ọ ợ ch ể ng trình Sinh h c 12 phù h p đ có th giúp h c sinh h c t p t t h n.
ả ơ Tôi xin chân thành c m n !
Thanh Hóa, tháng 5 năm 2013
ườ ự ệ Ng i th c hi n
ố ị T ng Th Thanh
