1
SV: Phan Thị Ngọc Linh – Nguyễn Thị Yến Ngân GVHD: Hồ Sỹ Linh
Trƣờng Đại học Đồng Tháp Khoa SP Lý – Hóa – Sinh
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................................. 4
1. Lý do chọn đề tài .............................................................................................................. 4
2. Mục tiêu nghiên cứu ........................................................................................................ 4
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ....................................................................................................... 4
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .................................................................................. 5
5. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................................................................................ 5
6. Đóng góp của đề tài .......................................................................................................... 5
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ...................................... 6
1.1. Cơ sở lý luận [22], [23] .................................................................................................... 6
1.2. Cân bằng hợp chất ít tan [21] ......................................................................................... 6
1.3. Thực trạng sử dụng bài tập cân bằng hợp chất ít tan trong đề thi HSG môn Hóa
học hiện nay ............................................................................................................................ 6
CHƢƠNG 2: XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP CÂN BẰNG HỢP CHẤT ÍT TAN
DÙNG BỒI DƢỠNG HSG Ở TRƢỜNG PHỔ THÔNG ........................................................ 7
2.1. Cơ sở của việc xây dựng hệ thống bài tập ......................................................................... 7
2.2. Nguyên tắc xây dựng hệ thống bài tập dùng cho học sinh giỏi ........................................ 7
2.3. Quy trình xây dựng hệ thống bài tập cân bằng hợp chất ít tan dùng trong bồi dƣỡng
HSG ở trƣờng phổ thông .......................................................................................................... 7
2.4. Hệ thống bài tập cân bằng hợp chất ít tan dung bồi dƣỡng học sinh giỏi ở trƣờng phổ
thông .................................................................................................................................... 7
2.4.1. Giới thiệu tổng quan về hệ thống bài tập. .................................................................... 7
2.4.2. Hệ thống bài tập về tính độ tan từ tích số tan .............................................................. 7
2.4.3. Hệ thống bài tập về tính tích số tan từ độ tan ............................................................ 12
2.4.4. Hệ thống bài tập về tích số tan điều kiện, các yếu tố ảnh hưởng độ tan ................... 14
2.4.5. Hệ thống bài tập về điều kiện xuất hiện kết tủa, sự kết tủa hoàn toàn, sự kết
tủa phân đoạn ...................................................................................................................... 18
2.4.6. Hệ thống bài tập về sự hòa tan kết tủa trong các dung dịch .......................... 27
2.5. Sử dụng hệ thống bài tập cân bằng hợp chất ít tan trong bồi dƣỡng học sinh giỏi ở
trƣờng phổ thông. ................................................................................................................. 30
CHƢƠNG 3: THIẾT KẾ GIÁO ÁN VÀ THẢO LUẬN ....................................................... 31
3.1. Thiết kế giáo án chuyên đề .............................................................................................. 31
2
SV: Phan Thị Ngọc Linh – Nguyễn Thị Yến Ngân GVHD: Hồ Sỹ Linh
Trƣờng Đại học Đồng Tháp Khoa SP Lý – Hóa – Sinh
3.2. Tham khảo, trao đổi ý kiến với chuyên gia ................................................................. 35
3.2.1. Mục đích tham khảo, trao đổi ý kiến ............................................................... 35
3.2.2. Đối tượng tham khảo, trao đổi ý kiến .............................................................. 36
3.2.3. Tiến hành tham khảo, trao đổi ý kiến .............................................................. 36
3.3. Kết quả tham khảo, trao đổi ý kiến ............................................................................. 36
KẾT LUẬN ........................................................................................................................... 37
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................................... 38
PHỤ LỤC ............................................................................................................................... 40
Phụ lục 1: Các đề kiểm tra ..................................................................................................... 40
Phụ lục 2: Đáp án ................................................................................................................... 40
3
SV: Phan Thị Ngọc Linh – Nguyễn Thị Yến Ngân GVHD: Hồ Sỹ Linh
Trƣờng Đại học Đồng Tháp Khoa SP Lý – Hóa – Sinh
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
BT:
Bài tập
BTĐT:
Bảo toàn điện tích
BTNĐ:
Bảo toàn nồng độ
DH:
Phƣơng trình Đơbai – Hucken
ĐKP:
Điều kiện proton
ĐLTDKL:
Định luật tác dụng khối lƣợng
GD&ĐT:
Giáo dục và Đào tạo
GV:
Giáo viên
HS:
Học sinh
HSG:
Học sinh giỏi
STAD:
Student Teams Achievement Division
THPT:
Trung học phổ thông
TPGH:
Thành phần giới hạn
4
SV: Phan Thị Ngọc Linh – Nguyễn Thị Yến Ngân GVHD: Hồ Sỹ Linh
Trƣờng Đại học Đồng Tháp Khoa SP Lý – Hóa – Sinh
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hệ thống các trƣờng THPT Chuyên đã đóng góp quan trọng trong việc phát triển và
bồi dƣỡng học sinh có năng khiếu, tạo nguồn nhân lực chất lƣợng cao cho đất nƣớc, đào tạo
đội ngũ học sinh có kiến thức, có năng lực tự học, tự nghiên cứu, đạt nhiều thành tích cao
góp phần quan trọng nâng cao chất lƣợng và hiệu quả giáo dục phổ thông. Tuy nhiên, hiện
nay 82 trƣờng THPT Chuyên trong cả nƣớc, không phải trƣờng nào cũng có sự đầu tƣ thỏa
đáng. Một trong những hạn chế, khó khăn của hệ thống trƣờng THPT Chuyên trong toàn
quốc đang gặp phải đó là chƣơng trình, sách giáo khoa, tài liệu cho môn chuyên còn thiếu,
chƣa cập nhật và liên kết giữa các trƣờng. Bộ GD & ĐT chƣa xây dựng đƣợc chƣơng trình
chính thức cho học sinh chuyên nên để dạy cho học sinh, giáo viên phải tự tìm tài liệu, chọn
giáo trình phù hợp, phải tự xoay sở để biên soạn, cập nhật giáo trình, nhƣ thế thì khó bức
phá lên đƣợc.
Trong các kỳ thi Olympic 30/4, kỳ thi HSG Quốc gia từ năm 1994 đến nay, hóa học
phân tích chiếm một vị trí khá quan trọng, trong đó nội dung thi thƣờng đƣợc ra dƣới dạng
tổng hợp, kết hợp nhiều vấn đề về cân bằng ion trong dung dịch. Nội dung liên quan đến
hợp chất ít tan là một trong những phần khó nhất của các kỳ thi này.
Xuất phát từ thực tiễn trên, là một sinh viên chuyên ngành sƣ phạm hóa học và cũng
sắp trở thành giáo viên trong tƣơng lai, tôi rất mong mỏi có một nguồn tài liệu có giá trị và
phù hợp trong việc giảng dạy sau này để bồi dƣỡng học sinh giỏi – học sinh chuyên và
cũng để cho học sinh có một tài liệu thích hợp để tham khảo, thuận lợi cho học tập và
nghiên cứu, tôi đã chọn đề tài: “Xây dựng hệ thống bài tập cân bằng hợp chất ít tan dùng
bồi dưỡng HSG ở trường phổ thông” để nghiên cứu.
2. Mục tiêu nghiên cứu
- Phân loại, hệ thống và tuyển chọn lý thuyết - bài tập về cân bằng chất ít tan dùng bồi
dƣỡng học sinh giỏi trƣờng phổ thông và tài liệu tham khảo cho học sinh chuyên Hóa.
- Thiết kế bài giảng chuyên đề sử dụng thực nghiệm hệ thống bài tập nhằm nâng cao
tính tích cực, chủ động và sáng tạo tìm tòi, tự học của học sinh.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Phân loại, hệ thống và tuyển chọn bài tập cân bằng hợp chất ít tan dùng trong bồi
dƣỡng học sinh giỏi ở trƣờng THPT.
5
SV: Phan Thị Ngọc Linh – Nguyễn Thị Yến Ngân GVHD: Hồ Sỹ Linh
Trƣờng Đại học Đồng Tháp Khoa SP Lý – Hóa – Sinh
- Nghiên cứu chƣơng trình chuyên hóa, một số đề thi Olympic 30/4 các năm, đề thi
học sinh giỏi Quốc gia, Quốc tế, đề thi của một số nƣớc có liên quan đến phần cân bằng
hợp chất ít tan.
- Xây dựng hệ thống bài tập tự luận theo các chuyên đề lý thuyết trên dùng trong bồi
dƣỡng HSG và chuyên Hóa ở trƣờng THPT.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Cơ sở lý thuyết về cân bằng hợp chất ít tan và những dạng bài tập về cân bằng hợp chất
ít tan trong các đề thi Olympic Hóa học các năm, nhằm nâng cao khả năng bồi dƣỡng HSG
ở trƣờng THPT.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Phƣơng pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu và xử lý thông tin liên quan đến đề tài
- Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn:
+ Đánh giá hiệu quả việc sử dụng bài tập hợp chất ít tan trong bồi dƣỡng HSG ở trƣờng
phổ thông.
+ Trao đổi, tổng kết kinh nghiệm với các GV giảng dạy các lớp chuyên hóa và bồi dƣởng
HSG Hóa.
- Phƣơng pháp thống kê toán học: Xử lý thống kê kết quả.
6. Đóng góp của đề tài
- Tài liệu tham khảo bồi dƣỡng HSG môn Hóa học ở trƣờng phổ thông.
- Giúp cho học sinh có cơ sở nhất định trong việc giải bài tập hợp chất ít tan, tạo tƣ duy đột
phá cho học sinh trong nghiên cứu về tính toán cân bằng hợp chất ít tan.
