SKKN 2010-2011 Trịnh Công Bằng - Phó HT THPT số 2 TP Lào Cai
1
PhÇn më ®Çu
1. Lý do chän ®Ò tμi:
Ngµy nay , sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña cuéc c¸ch m¹nh khoa häc –c«ng nghÖ, kinh
tÕ tri trøc cã vai trß ngµy cµng næi bËt trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn lùc l−îng s¶n xuÊt;
nh÷ng thµnh tùu vÒ khoa häc vµ tiÕn bé c«ng nghÖ ®· thùc sù lµm thay ®æi ®¶o lén
t−¬ng quan gi÷a c¸c n−íc trªn thÕ giíi;kinh tÕ kh«ng biªn giíi ®ang h×nh thµnh; t¹o c¬
héi vµ th¸ch thøc cho hîp t¸c ph¸t triÓn; viÖc chuÈn bÞ vµ ®Çu t− vµo con ng−êi, cho con
ng−êi ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ, ph¸t triÓn x· héi lµ vÊn ®Ò sèng cßn cña mäi quèc gia. NhËn
thøc ®óng ®¾n vÒ vai trß cña gi¸o dôc vµ ®µo t¹o, §¶ng ta ®· cã hµng lo¹t nh÷ng quyÕt
s¸ch lín vÒ gi¸o dôc vµ ®µo t¹o:
- §iÒu 27 kho¶n 1 LuËt gi¸o dôc ®· x¸c ®Þnh môc tiªu gi¸o dôc THPT:
“Gi¸o dôc THPT nh»m gióp häc sinh cñng cè vμ ph¸t triÓn nh÷ng kÕt qu¶ cña gi¸o dôc
THCS, hoμn thiÖn häc vÊn phæ th«ng vμ nh÷ng hiÓu biÕt th«ng th−êng vÒ kü thuËt vμ
h−íng nghiÖp, cã ®iÒu kiÖn ph¸t huy n¨ng lùc c¸ nh©n ®Ó lùa chän h−íng ph¸t triÓn,
tiÕp tôc häc ®¹i häc, cao ®¼ng, trung cÊp häc nghÒ hoÆc ®i vμo cuéc sèng lao ®éng.
XuÊt ph¸t tõ c¬ së lÝ luËn vµ thùc tÕ trªn, chóng t«i xin m¹nh d¹n chän ®Ò tµi:
BiÖn ph¸p qu¶n lý gi¸o dôc h−íng nghiÖp qua ho¹t ®éng gi¸o dôc ngoμi giê lªn
líp cña tr−êng THPT sè 2 TP Lμo Cai.
SKKN 2010-2011 Trịnh Công Bằng - Phó HT THPT số 2 TP Lào Cai
2
PhÇn néi dung
Ch−¬ng 1
C¬ së lý luËn vμ c¬ së ph¸p lý vÒ qu¶n lý GDHN
ë tr−êng THPT
I. C¬ së lý luËn vÒ qu¶n lý GDHN ë tr−êng THPT.
1.. Kh¸i niÖm Gi¸o dôc h−íng nghiÖp (GDHN):
GDHN lµ hÖ thèng c¸c biÖn ph¸p gi¸o dôc cña nhµ tr−êng, gia ®×nh vµ x· héi
nh»m chuÈn bÞ cho thÕ hÖ trÎ t− t−ëng, t©m lÝ, tri thøc, kü n¨ng ®Ó hä cã thÓ s¾n sµng ®i
vµo ngµnh nghÒ, vµo lao ®éng s¶n xuÊt vµ cuéc sèng. GDHN gãp phÇn ph¸t huy n¨ng
lùc, së tr−êng cña tõng ng−êi, ®ång thêi gãp phÇn ®iÒu chØnh nguyÖn väng cña c¸ nh©n
sao cho phï hîp víi nhu cÇu ph©n c«ng lao ®éng trong x· héi.
2. VÞ trÝ vai trß cña GDHN
Theo ChØ thÞ sè 33/2003/CT-BGD&§T, GDHN cã 4 nhiÖm vô:
1.Gi¸o dôc th¸i ®é vµ ý thøc ®óng ®¾n víi nghÒ nghiÖp.
2. Gióp häc sinh cã hiÓu biÕt kh¸i qu¸t vÒ sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi , c¬ cÊu
nÒn kinh tÕ quèc d©n, sù ph¸t triÓn kinh tÕ cña ®Êt n−íc, ®Þa ph−¬ng, lµm quen víi
nh÷ng ngµnh nghÒ chñ yÕu, nghÒ c¬ b¶n ®Æc biÖt lµ nghÒ truyÒn thèng cña ®Þa ph−¬ng.
3. T×m hiÓu n¨ng khiÕu, khuynh h−íng nghÒ nghiÖp cña tõng häc sinh ®Ó khuyÕn
khÝch, h−íng dÉn kh¶ n¨ng nghÒ nghiÖp thÝch hîp nhÊt.
4. §éng viªn h−íng dÉn häc sinh ®i vµo nh÷ng nghÒ, nh÷ng n¬i ®ang cÇn lao ®
5. C¸c con ®−êng h−íng nghiÖp:
Bao gåm 5 con ®−êng:
- H−íng nghiÖp qua d¹y c¸c m«n v¨n ho¸; H−íng nghiÖp qua tæ chøc ho¹t ®éng
h−íng nghiÖp; H−íng nghiÖp qua lao ®«ng s¶n xuÊt, d¹y nghÒ phæ th«ng; H−íng
nghiÖp qua gi¸o dôc NGLL; H−íng nghiÖp trong gia ®×nh .
Cã thÓ m« h×nh hãa c¸c ph−¬ng thøc tiÕn hµnh gi¸o dôc h−íng nghiÖp trong nhµ
tr−êng nh− sau:
3. ý nghÜa cña GDHN:
GDHN lµ bé phËn h÷u c¬ cña gi¸o dôc phæ th«ng. Nã cã kh¶ n¨ng ®iÒu chØnh
®éng c¬ chän nghÒ vµ høng thó nghÒ nghiÖp cña häc sinh theo nhu cÇu lao ®éng vµ sù
ph©n c«ng lao ®éng cña x· héi.
SKKN 2010-2011 Trịnh Công Bằng - Phó HT THPT số 2 TP Lào Cai
Ch−¬ng 2
Thùc tr¹ng qu¶n lý GDHN cña tr−êng thpt sè 2 TP Lμo Cai
tØnh lμo cai
1. §Æc ®iÓm t×nh h×nh:
VÒ ngo¹i c¶nh:
Tr−êng THPT sè 2 TP Lµo Cai thµnh lËp n¨m 1966, lµ n¬i ®µo t¹o nguån nh©n
lùc cho mét tØnh miÒn nói ®Æc biÖt cho khu c«ng nghiÖp khai th¸c APATITE lín nhÊt
trong n−íc vµ mét sè c«ng nghiÖp khai th¸c kh¸c nh− S¾t, §ång....víi nhu cÇu nguån
nh©n lùc lªn tíi hµng chôc ngµn ng−êi . Ngoµi ra, nhµ tr−êng trªn ®Þa bµn cã nhiÒu ho¹t
®éng th−¬ng m¹i vµ du lÞch víi n−íc b¹n lµ Trung quèc qua cöa khÈu Lµo Cai; chÞu
¶nh h−ëng kh«ng Ýt cña khu du lÞch lín lµ SAPA. Thùc tiÔn ®ã ®Æt ra cho c«ng t¸c
h−íng nghiÖp cña nhµ tr−êng nhiÒu thuËn lîi còng kh«ng Ýt khã kh¨n; nhiÒu thêi c¬
còng kh«ng Ýt th¸ch thøc.
VÒ t×nh h×nh nhμ tr−êng:
. B¶ng thèng kª sè l−îng líp, häc sinh 3 n¨m gÇn ®©y
3
Tæng sè Khèi 10 Khèi 11 Khèi 12
Sè líp
häc sinh
N¨m häc
Líp Häc
sinh Líp Häc
sinh Líp Häc
sinh Líp Häc
sinh
2007-2008 24 1056 8 364 8 350 8 342
2008-2009 24 1017 8 344 8 338 8 335
2009-2010 24 1024 8 343 8 340 8 341
B¶ng 2.3. B¶ng thèng kª sè l−îng häc sinh líp 12 sau khi tèt nghiÖp 3 n¨m gÇn
®©y
2007 2008 2009 2010 N¨m
§H-CD-
THCN
Sè
l−îng
Tû
lÖ
Sè
l−îng
Tû
lÖ
Sè
l−îng
Tû
lÖ
Sè
l−îng
Tû
lÖ
§¹i häc-CD 171 50% 217 65% 242 72%
THCN-H.nghÒ 157 45% 103 31% 84 25%
SKKN 2010-2011 Trịnh Công Bằng - Phó HT THPT số 2 TP Lào Cai
4
Lao ®éng ®¬n
gi¶n
Cßn
l¹i
5% Cßn
l¹i
5% Cßn
l¹i
5%
B¶ng 2.4. B¶ng thèng kª sè l−îng häc sinh líp 12 ®¨ng kÝ thi ®¹i häc-C§
3 n¨m gÇn ®©y
2007 2008 2009 2010
N¨m
Sè
l−îng
Tû
lÖ
Sè
l−îng
H. s¬
Tû
lÖ
Sè
l−îng
H. s¬
Tû
lÖ
Sè
l−îng
H. s¬
Tû
lÖ
Sè HS L12 342 335 341
§¹i häc-CD 820 240% 632 188% 475 140%
THCN-H.nghÒ 250 242 233
Cã mét vμi nhËn xÐt vμ ®¸nh gi¸ nh− sau:
- Đéi ngò gi¸o viªn ®ñ vÒ sè l−îng, cã 2 gi¸o viªn d¹y nghÒ phæ th«ng ch−a kÓ
cã mét sè gi¸o viªn kh¸c cã thÓ tham gia d¹y nghÒ phæ th«ng nh−: nghÒ may, lµm
v−ên. ®iÖn d©n dông, tin häc v¨n phßng.....
- Tû lÖ vµo ®¹i häc vµo cao ®¼ng kho¶ng 70%, cßn l¹i chñ yÕu häc THCN vµ häc
nghÒ, sè lao ®éng gi¶n ®¬n kh«ng ®¸ng kÓ hoÆc t¹m thêi.
- Tû lÖ häc sinh líp 12 lµm hå s¬ thi ®¹i häc gi¶m.
- Biªn ®é sè l−îng hå s¬ ®¨ng kÝ thi tuyÓn sinh ®¹i häc, cao ®¼ng, THCN tiÕn
gÇn biªn ®é thùc tuyÓn:
- Tû sè t−¬ng ®èi giøa hå s¬ tróng tuyÓn vµ hå s¬ ®¨ng kÝ t¨ng( tiÕn tíi 1).
2. Mét sè kÕt qu¶ vÒ c«ng t¸c GDHN:
Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y c«ng t¸c gi¸o dôc h−íng nghiÖp b−íc ®Çu ®−îc quan
t©m vµ ®¹t ®−îc mét sè kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh, gãp phÇn vµo qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t
triÓn cña nhµ tr−êng.Néi dung h−íng nghiÖp nh»m vµo c¸c môc tiªu sau:
- Thùc sù thÝch nghÒ g×?
- Nhu cÇu nghÒ nghiÖp cña x· héi, cña chÝnh ®Þa ph−¬ng ta.
- Kh¶ n¨ng cña b¶n th©n( tr×nh ®é); cña gia ®×nh ( vÒ tµi chÝnh).
SKKN 2010-2011 Trịnh Công Bằng - Phó HT THPT số 2 TP Lào Cai
5
- NghÒ nghiÖp vµ t−¬ng lai cña chóng ta.
DÉn ®Õn kÕt qu¶:
- Tû lÖ vµo ®¹i häc vµo cao ®¼ng kho¶ng 70%, cßn l¹i chñ yÕu häc THCN vµ häc
nghÒ, sè lao ®éng gi¶n ®¬n kh«ng ®¸ng kÓ hoÆc t¹m thêi.
- Tû lÖ häc sinh líp 12 lµm hå s¬ thi ®¹i häc gi¶m.
- Biªn ®é sè l−îng hå s¬ ®¨ng kÝ thi tuyÓn sinh ®¹i häc, cao ®¼ng, THCN tiÕn
gÇn biªn ®é thùc tuyÓn:
- Tû sè t−¬ng ®èi giøa hå s¬ tróng tuyÓn vµ hå s¬ ®¨ng kÝ t¨ng( tiÕn tíi 1).
- Biªn ®é nhu cÇu gi¶m gÇn h¬n tíi biªn ®é môc tiªu.
§¹t ®−îc kÕt qu¶ nh− vËy xuÊt ph¸t tõ nhiÒu nguyªn nh©n: NhËn thøc cña c¸n bé
qu¶n lý, ®éi ngò gi¸o viªn cã sù thay ®æi tÝch cùc; c«ng t¸c x©y dùng kÕ ho¹ch, chØ ®¹o,
tæ chøc vµ kiÓm tra cña Ban gi¸m hiÖu ®−îc thùc hiÖn ®ång bé; kinh tÕ – x· héi cña ®Þa
ph−¬ng cã b−íc ph¸t triÓn, ®· t¸c ®éng ®Õn nhËn thøc cña häc sinh, cha mÑ häc sinh
trong viÖc lùa chän nghÒ nghiÖp. H¬n n÷a c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ gi¸o dôc tõng b−íc
®−îc ®Çu t−, trang cÊp ®¸p øng mét phÇn ho¹t ®éng d¹y häc còng nh− ho¹t ®éng gi¸o
dôc h−íng nghiÖp.
Trªn c¬ së kÕt qu¶ c«ng t¸c GDHN trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ®· gióp cho häc
sinh tù tin h¬n trong qu¸ tr×nh lùa chän ®¨ng ký dù tuyÓn vµo c¸c tr−êng THCN, cao
®¼ng, ®¹i häc, theo ®ã, kÕt qña tróng tuyÓn còng chiÕm tØ lÖ kh¸ cao. H¬n thÕ, sè häc
sinh trùc tiÕp lao ®éng s¶n xuÊt t¹i ®Þa ph−¬ng còng ®· chñ ®éng, tÝch cùc tham gia vµo
c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ gãp phÇn h×nh thµnh c¸c m« h×nh s¶n xuÊt ®¹t hiÖu qu¶, t¹o ra sù
æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Þa ph−¬ng.
3. Mét sè tån t¹i vμ nguyªn nh©n .
MÆc dï c«ng t¸c qu¶n lý GDHN ®¹t ®−îc mét sè kÕt qu¶ b−íc ®Çu song vÉn béc
lé nh÷ng tån t¹i dÉn ®Õn c«ng t¸c GDHN cña nhµ tr−êng ch−a ph¸t huy hÕt hiÖu qu¶
theo c¸c môc tiªu ®· ®Ò ra.
NhiÒu häc sinh ®Õn líp 12 , khi lµ hå s¬ tuyÓn sinh §H-CD-THCN cß tá ra lóng
tóng; kh«ng biÕt lùa chän nghÒ, kh«ng biÕt m×nh cã g×, thÝch g×.Theo thèng kª cßn
kho¶ng 25% hå thi ®¹i häc cã ®iÓm thi d−íi 9; kho¶ng 12% hå s¬ thi cã ®iÓm d−íi
6.ThËm chÝ nhiÒu häc sinh vÉn cßn nghÜ ph¶i lµm nhiÒu hå s¬ ®Ó c¬ may ®ç cao h¬n.
Kh«ng Ýt häc sinh häc xong kh«ng xin ®−îc viÖc lµm do nhu cÇu x· héi thÊp- thõa
nguån nh©n lùc; Nguån nh©n lùc ®¸p øng ®ßi hái cña lao ®éng hîp t¸c quèc tÕ rÊt
thÊp.C¸c ngµnh nghÒ mµ ®Þa ph−¬ng ®ßi hái nguån nh©n lùc nh−: c«ng nh©n kÜ thuÊt;
du lÞch- dÞch vô; gi¸o dôc; y tÕ th× kh«ng ®−îc c¸c em mÆn mµ.
Tr−íc hÕt tõ nhËn thøc cña c¸n bé qu¶n lý tõ kh©u lËp kÕ ho¹ch, tæ chøc, chØ ®¹o
thùc hiÖn vµ kiÓm tra ®¸nh gi¸ c«ng t¸c qu¶n lý GDHN ch−a ®¸p øng yªu cÇu ®ßi hái
nh− môc tiªu gi¸o dôc ®Æt ra; Ch−a ®¸p øng yªu cÇu ®µo t¹o nguån nh©n lùc cña sù
ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi cña ®Þa ph−¬ng vµ ®Êt n−íc.
