SKKN 2010 - 2011 Đỗ Thị Bình - Hiệu trưởng THPT số 3 TP Lào Cai
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Lịch sử đã cho thấy mỗi quốc gia muốn phát triển và hưng thịnh đều phải coi
trọng công tác giáo dục. Đối với nước ta giáo dục luôn được coi là quốc sách nhất là
trong thời kỳ đổi mới hiện nay, điều đó được thể hiện trong các kỳ đại hội đại biểu của
Đảng Cộng sản Việt Nam. Tại đại hội Đảng lần thức VIII Đảng ta đã khẳng định – Giáo
dục đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng
nhân tài, coi trọng cả ba mặt: mở rộng quy mô nâng cao chất lượng và phát huy hiệu
quả.
Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy
sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là điều kiện phát huy nguồn lực con người-
yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững, Đảng ta
khẳng định đầu tư cho con người là đầu tư phát triển. Như vậy có thể thấy Đảng và nhà
nước ta hết sức coi trọng và đầu tư cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo nói chung, giáo
dục phổ thông nói riêng trong giai đoạn hiện nay khi mà trình độ khoa học, kỹ thuật,
công nghệ phát triển mạnh mẽ và nhanh chóng đòi hỏi công tác giáo dục đào tạo của
chúng ta không chỉ mở rộng về quy mô mà còn phải được nâng cao về chất lượng như
kết luận của hội nghị Trung ương 6 khoá IX: Phát triển giáo dục toàn diện, xây dựng
nền giáo dục theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá đây là điều kiện mang tính
quyết định để chúng ta có thể hội nhập và phát triển cùng với sự phát triển của thế giới
trong thời đại hiện nay.
Cùng với sự phát triển đi lên của đất nước, ngành giáo dục đã đạt được nhiều
thành tích hết sức to lớn và được đánh giá là: .. đã có bước phát triển mới, góp phần
chuẩn bị tiền để cho những bước phát triển mạnh mẽ và vững chắc hơn của sự nghiệp
giáo dục trong thế kỷ 21 vì mục tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước theo định
hướng xã hội chủ nghĩa ( NQ TW 6 khoá IX ).
Tuy nhiên cũng còn tồn tại những vấn đề bất cập, yếu kém nhất định và một trong
những vấn đề còn tồn tại đó là công tác quản lý giáo dục đào tạo ở các cấp, các địa
phương và các đơn vị trường học, trong đó nổi lên một vấn đề quan trọng là công tác
quản lý dạy học và đây cũng là nội dung cần cải tiến, đổi mới của trường THPT Số 3
trong giai đoạn hiện nay.
Trường THPT Số 3 là một trường ở thành phố Lào Cai mới được chuyển đổi mô
hình bán công sang công lập vì vậy vấn đề đặt ra là chất lượng dạy học đại trà, xét một
cách thực chất là chưa cao. Để khắc phục nhược điểm đó, cần phải có nhiều giải pháp
đồng bộ, trong đó tăng cường quản lý và đổi mới phương pháp dạy học là một giải
pháp quan trọng và cần thiết.
Từ những vấn đề nêu trên, với kinh nghiệm thực tế giảng dạy và quản lý của bản
thân kết hợp những kiến thức khoa học quản lý đã được trang bị tôi trình bày đề tài: Một
số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT Số 3 Thành
Phố Lào Cai trong giai đoạn hiện nay.
2. Mục đích xây dựng sáng kiến kinh nghiệm này
Đề xuất một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT
Số 3 Thành Phố Lào Cai
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Xác định cơ sở lý luận, pháp lý và thực tiễn của việc quản lý hoạt động dạy
học ở trường THPT.
SKKN 2010 - 2011 Đỗ Thị Bình - Hiệu trưởng THPT số 3 TP Lào Cai
3.2. Phân tích thực trạng quản lý quá trình dạy học ở trường THPT Số 3 Thành
Phố Lào Cai.
3.3. Một số biện pháp quản lý nhắm nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT
Số 3 Thành Phố Lào Cai.
PHẦN NỘI DUNG
Chương I
NHỮNG CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY
HỌC Ở TRƯỜNG THPT
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Quá trình dạy học là một quá trình hoạt động thống nhất giữa giáo viên và
học sinh, dưới tác dụng chủ đạo ( tổ chức, điều khiển ) của giáo viên, học sinh tự giác,
tích cực tổ chức, tự điều khiển hoạt động học nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học
đã được đặt ra.
Sơ đồ hoạt động học như sau:
THIẾT KẾ BÀI HỌC
GIÁO VIÊN
- Chỉ đạo
+ Tổ chức
+ Điều khiển
HỌC SINH
- Chủ động
+ Tích cực
+ Tự giác
+ Tự điều khiển
Công tác
Giúp đỡ
Phản ánh kết quả
Từng bước
Quá trình dạy học có các nhiệm vụ cơ bản là:
- Hình thành tri thức
- Rèn luyện các kỹ năng hoạt động nhận thức.
- Hình thành thái độ, tính tích cực xã hội
1.2.2.Quản lý quá trình dạy học chính là điều khiển quá trình dạy học làm cho
quá trình đó được vận hành một cách có kế hoạch, có tổ chức và được chỉ đạo, kiểm tra,
giám sát thường xuyên nhằm từng bước hướng về thực hiện mục đích, nhiệm vụ dạy
học đặt ra.
1.1.3. Tổ chức chỉ đạo thực hiện các nội dung cở bản của hoạt động dạy học gồm
các công việc sau:
a. Hoàn thiện tổ chức chỉ đạo dạy học
b. Chỉ đạo xây dựng nền nếp dạy học
c. Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học
d. Tổ chức phong trào thi đua “dạy học, học tốt”
e. Sử dụng các biện pháp kinh tế sư phạm và tâm lý xã hội nhằm nâng cao chất
lượng dạy học.
1.1.4. Người dạy và người học là hai thành tốt cơ bản của quá trình dạy học, trong
đó năng lực của người dạy có vai trò cực kỳ quan trọng. Vì vậy để nâng cao chất lượng
SKKN 2010 - 2011 Đỗ Thị Bình - Hiệu trưởng THPT số 3 TP Lào Cai
quá trình dạy học, nhất thiết phải thường xuyên bồi dưỡng nâng cao trình độ của đội
ngũ giáo viên. Đồng thời phải tận dụng mọi nguồn lực để tăng cường cơ sở vật chất,
thiết bị, nhất là các ứng dụng của kỹ thuật công nghệ thông tin để nâng cao chất lượng
dạy học.
1.2. Cơ sở pháp lý
1.2.1. Mục tiêu của giáo dục THPT
Điều 27 mục 1 của luật Giáo dục đã nêu rõ: “mục tiêu của giáo dục phổ thông là
giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, tri thức, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng
cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động sáng tạo, hình thành nhân cách con
người Việt Nam XHXN…”
1.2.2. Nội dung và phương pháp giáo dục phổ thông
Theo điều 28 luật Giáo dục:
a. Giáo dục phổ thông phải củng cố, phát triển nội dung đã học ở THCS, hoàn
thiện nội dung giáo dục phổ thông, ngoài nội dung chủ yếu nhằm đảm bảo chuẩn kiến
thức phổ thông, cơ bản, toàn diện và hướng nghiệp cho mọi học sinh còn có nội dung
nâng cao ở một số môn học để phát triển năng lực, đáp ứng nguyện vọng của học sinh.
b. Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy được tính tích cực, tự giác, chủ
động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi
dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng
kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho
học sinh.
1.2.3. Hoạt động giáo dục ở trường THPT
Theo điều 24 – chương III của Điều lệ trường trung học: Hoạt động giáo dục trên
lớp được tiến hành qua việc dạy và học các môn học bắt buộc và tự chọn theo quy định
trong chương trình giáo dục THPT do bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.
1.2.4. Nhiệm vụ năm học 2010 – 2011: “Năm học tiếp tục đổi mới quản lý và
nâng cao chất lượng giáo dục”.
1.3. Cơ sở thực tiễn
Thực tế giáo dục đào tạo trong nhiều năm qua đã thu được nhiều kết quả to lớn
góp phần vào việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bỗi dưỡng nhân tài, tạo một bước
chuyển biến mới cho nền kinh tế - chính trị - xã hội. Song còn nhiều yếu kém bộc lộ cả
về quy mô và mục tiêu, vẫn còn một số cơ sở chậm đổi mới và phát triển không tạo ra
các nhân tố điển hình cho công tác đổi mới để đáp ứng với nhu cầu đỏi hỏi của đất
nước. Nhiều vấn đề bất cập trong việc kiểm tra, đánh giá, thi cử, các yếu tốt tiêu cực
trong quá trình thi, đánh giá chất lượng vẫn còn sơ cứng không phù hợp với yêu cầu của
xã hội.
Trường THPT Số 3 Thành Phố Lào Cai hai năm trở lại đây đã có bước phát triển
về chất lượng giáo dục, quy mô trường lớp đã ổn định, đạt được một số thành tích nhất
định trong công tác dạy và học. Bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn nhiều khó
khăn và nhiều vấn đề bất cập trong công tác quản lý dạy và học.
CHƯƠNG II
THỰC TRẠNG CỦA CÔNG TÁC QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THPT
2.1. Sơ lược về đặc điểm của trường THPT Số 3 Thành Phố Lào Cai
Ban giám hiệu nhà trường hiện nay có 4 người: 01 Hiệu trưởng và 03 Phó hiệu
trưởng.
SKKN 2010 - 2011 Đỗ Thị Bình - Hiệu trưởng THPT số 3 TP Lào Cai
Đội ngũ giáo viên, công nhân viên nhà trường gồm 57 người, trong đó số giáo
viên trực tiếp giảng dạy là 47 người. Cơ cấu và trình độ cơ bản đảm bảo yêu cầu của
ngành giáo dục và đào tạo Lào Cai.
Từ đặc điểm của nhà trường cho thấy những thuận lợi và khó khăn trong công tác
quản lý dạy học của nhà trường THPT Số 3 như sau:
2.1.1. Thuận lợi
- Trong công tác chỉ đạo dạy học của nhà trường luôn được sự quan tâm của các
cấp uỷ Đảng, chính quyền, sự chỉ đạo sát sao của Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai.
- Cơ sở vật chất phụ vụ cho giảng dạy và học tập từng bước được cải thiện.
Trường có đủ phòng học thực hiện 1 ca, có sân chơi, bãi tập cho học sinh học tập.
- Ý thức phấn đấu của đại bộ phận giáo viên và học sinh ngày càng được nâng
cao, nhận thức về nghề nghiệp, về ý thức tự hào, về truyền thống nhà trường ngày càng
rõ rệt.
- Sự giúp đỡ về nhiều mặt của Ban đại diện cha mẹ học sinh và các tổ chức khác
đối với công tác dạy và học ở trường có xu hướng tích cực hơn.
- Đặc biệt nhà trường có các công ty, các doanh nghiệp đóng trên địa bàn thường
xuyên giúp đỡ học sinh nghèo vượt khó, giúp cơ sở vật chất cho dạy và học ngày càng
hoàn thiện.
- Các tổ chức đoàn thể của nhà trường như Công đoàn, chi bộ Đảng hoạt động
đều tay, có hiệu quả, phát huy tác dụng tích cực đến công tác quản lý chỉ đạo dạy và học
của nhà trường.
- Đội ngũ giáo viên mới được bổ sung đều có trình độ chuẩn từ Đại học chính
quy trở lên, có khả năng cập nhật kiến thức và vận dụng phương pháp dạy học tích cực,
nhà trường được đầu tư một số giáo viên có trình độ chuyên môn vững vàng, tâm huyết
với công việc được giao.
2.1.2. Khó khăn
- Đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn chưa đồng đều, một số giáo viên sức
khỏe yếu, nhiều tuổi sức ỳ chuyên môn cao thiếu tận tụy.
- Cơ sở vật chất của nhà trường chưa đáp ứng được yêu cầu của việc dạy và học
theo phương pháp hiện đại: chỉ có phòng thực hành Vật lý, Hoá học và 9 máy chiếu.
Thiết bị dạy học của nhà trường còn thiếu chỉ có một phòng máy tính. Chưa đồng bộ.
- Số học sinh còn yếu, thiếu cố gắng, thiếu tích cực trong học tập khá nhiều. Một
số cha mẹ học sinh chưa quan tâm đúng mức.
2.2. Một số kết quả đã đạt được trong công tác quản lý dạy học ở trường THPT
Số 3 Thành Phố Lào Cai
Sau 2 năm thành trước công lập nhà trường đã có những chuyển biến nổi bật. Với
sự cố gắng nỗ lực của tất cả các thành viên, dưới sự quản lý có hiệu quả của Ban giám
hiệu nhà trường và các tổ chức đoàn thể, đã xây dựng được Hội đồng giáo dục đoàn kết,
gắn bó, tự giác, tích cực tham gia các hoạt động chung của nhà trường. Các tổ chức
đoàn thể nhà trường luôn có sự phối hợp, gắn kết hỗ trợ lẫn nhau để hoàn thành mục
tiêu giáo dục của nhà trường.
- Chất lượng đại trà từng bước đạt chỉ tiêu của cấp trên đề ra. Năm học này nhà
trường ký cam kết đạt 85% học sinh đỗ tốt nghiệp THPT.
- Chất lượng đội ngũ ngày càng được củng cố và ổn định trong xu thế phát triển.
- Nền nếp, kỷ cương, trật tự trên các lĩnh vực của nhà trường tương đối tốt.
Về chât lượng dạy học:
SKKN 2010 - 2011 Đỗ Thị Bình - Hiệu trưởng THPT số 3 TP Lào Cai
Sau 4 năm gián đoạn năm học 2010 – 2011 đã có học sinh giỏi cấp tỉnh thuộc
môn Địa lý và Ngữ văn.
Phân tích nguyên nhân:
- Chất lượng đầu vào đã được cải thiện, năm học này đã thi tuyển với 1 nguyện
vọng.
- Ý thức học tập của học sinh chưa nỗ lực cố gắng.
2.3. Một số tồn tại trong quản lý dạy học ở trường THPT Số 3 Thành Phố Lào Cai
- Bên cạnh những giáo viên giỏi, hăng say công tác còn tồn tại một số giáo viên
có trình độ chuyên môn nghiệp vụ sư phạm còn hạn chế. Một số giáo viên cao tuổi sức
khoẻ yếu có biểu hiện chủ quan, ngại đổi mới, sức ỳ cao.
- Nền nếp dạy học được duy trì tốt, nhưng chưa đều khắp ở tất cả các giáo viên,
vần còn một số ngại khó, còn có tính đối phó, hình thức. Cán bộ quản lý thiếu kinh
nghiệm còn e ngại, nể nang, có nhắc nhở nhưng chưa đôn đốc, uốn nắm một cách kiên
quyết.
- Việc đổi mới phương pháp dạy học được thực hiên tương đối tốt nhưng chưa
đồng đều ở các tổ, sinh hoạt tổ chuyên môn còn mang nặng tính sự vụ, hành chính.
- Phần lớn các em học sinh học tập tích cực, hăng say nhưng một số học sinh
chưa chăm học, đáng chú ý là số học sinh này có phương pháp học tập thu động, ỷ lại
không chịu khó suy nghĩ, về nhà ít hoặc không học bài và làm bài tâp. Thói quen này đã
được hình thành nhiều năm khi các em còn học ở các lớp dưới, nó đi đôi với việc các
em bị rỗng các kiến thức cơ bản, khiến cho việc học tập của các em kém hiệu quả và
việc thay đổi thói quen này rất khó khăn. Hiện tượng học lệch còn khá phổ biến.
- Việc bồi dưỡng học sinh giỏi và phụ đạo học sinh yếu kém đôi khi chưa có hiệu
quả cao.
2.4. Một số vấn đề đặt ra trong công tác quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy
học ỏ trường THPT Số 3 Thành Phố Lào Cai
Qua phân tích thực trạng về quản lý quá trình dạy học ở trường THPT Số 3
Thành Phố Lào Cai, chúng tôi nhận thấy có 6 vấn đề đặt ra là:
1. Cần phải nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, cán bộ công nhân
viên trong trường về việc cần thiết phải nâng cao chất lượng dạy học.
2. Kiện toàn bộ máy chuyên môn trong nhà trường, tổ chức lao động một cách
khoa học của người quản lý, phân công hợp lý phát huy hiệu quả năng suất lao động của
các giáo viên.
3. Tăng cường xây dựng và củng cố nền nếp dạy học.
4. Không ngừng đổi mới phương pháp dạy học, đẩy mạnh phân loại học sinh theo
đối tượng để phân công giáo viên dạy hợp lý nâng cao kết quả dạy và học.
5. Thường xuyên bồi dưỡng nâng cao trình độ giáo viên và có những yêu cầu cụ
thể về tự bồi dưỡng giáo viên.
6. Kết hợp các biện pháp hỗ trợ, tăng cường các nguồn lực phục vụ cho quá trình
dạy học.
Để giải quyết các vấn đề nêu trên nhà trường đã có một số biện pháp chỉ đạo
nhằm phát huy những thành tích đã đạt được, khắc phục những điểm yếu đã phân tích ở
trên để nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT Số 3 Thành Phố Lào Cai.
CHƯƠNG III
MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY
HỌC Ở TRƯỜNG THPT SỐ 3 THÀNH PHỐ LÀO CAI
