1
Nâng cao hiệu quả của việc giảng dạy Âm nhạc
2
Phần mở đầu
I. Bối cảnh của đề tài:
Trong thời gian qua ngành giáo dục và đào tạo đã tập trung tiến hành công tác
đổi mới phương pháp dạy học điều này được thể hiện qua việc bồi dưỡng, nâng cao
tay nghề, đổi mới phương pháp của giáo viên, kế tiếp là việc đổi mới chương trình
sách giáo khoa để từ đó thay đổi theo hướng tích cực hoá phương pháp học tập của
học sinh.
Một trong những con đường giáo dục thẩm mỹ nhanh và hiệu quả nhất là giáo
dục thông qua các môn học nghệ thuật. Trong đó, Âm nhạc có vị trí rất quan trọng.
Trong những năm gần đây, nắm bắt tình hình thực tế, những đòi hỏi của sự phát triển
xã hội, Bộ Giáo dục và đào tạo đã điều chỉnh nội dung giáo dục nghệ thuật trong nhà
trường và coi đây là môn học bắt buộc. Âm nhạc là phương tiện hiệu quả nhất trong
giáo dục thẩm mỹ. Trong nhà trường phổ thông, đặc biệt là ở bậc tiểu học, Âm nhạc
tuy không đào tạo các em thành những ca sỹ, nhạc sỹ nhưng thông qua môn học này
đã hình thành cho các em kiến thức ban đầu, đặc biệt là trang bị cho các em có một
thế giới tinh thần thoải mái hơn. Giúp các em phát triển hài hòa, toàn diện hơn, từ đó
các em học tốt các môn học khác.
Đối với bộ môn m nhạc thực tế các em học sinh tại địa phương là nơi vùng sâu
,vùng xa đa số các em là con gia đình ngho nn việc tiếp xc với cc loại hình văn hoá
nghệ thuật cịn ít ,khơng cĩ điều kiện để các em tham gia các hoạt động văn nghệ
dành cho thiếu nhi…Tuy nhiên các em rất ham thích tham gia hoạt động văn nghệ
(nếu có tổ chức ).Vì vậy tơi chọn đề tài này nhằm tập dần cho các em tính mạnh dạn
tự tin tích cực trong học tập bộ môn âm nhạc .
II. Lý do chọn đề tài :
Từ thực tế giảng dạy môn Âm nhạc với một việc là đều nhằm vào mục tiêu
chủ yếu là nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo. Vấn đề học và kết quả học tập
của các em là rất quan trọng, đều đó không chỉ phụ thuộc vào chương trình giảng dạy
phù hợp mang tính vừa sức mà còn phụ thuộc vào phương pháp truyền thụ của người
thầy. Hơn nữa còn phụ thuộc vào ý thức học tập của các em cùng với sự quan tâm
chăm sóc, tạo điều kiện của gia đình và toàn xã hội.
Mấu chốt và cốt lỏi của vấn đề là muốn nâng cao hiệu quả dạy học phải phát
huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh nói chung. Riêng về môn Âm nhạc
với mục đích tổ chức giờ học vui tươi, nhẹ nhàng bổ ích “Học mà vui, vui mà học”.
Song bên cạnh chương trình Âm nhạc cũng có sự thay đổi mới lớn cả về cấu
trúc, nội dung và cách thức kiểm tra đánh giá học sinh.
Điều này được thể ngay từ các lớp đầu cấp ở bậc tiểu học.
3
Từ việc nhìn thấy những vấn đế trên, kết hợp với những kinh nghiệm rút ra
được qua những tiết dự giờ, thao giảng và thực tiển giảng dạy của bản thân. Tôi xin
nêu mấy kinh nghiệm nhỏ hầu góp thêm tiếng nói nhằm góp phần nâng cao hiệu quả
của việc giảng dạy Âm nhạc theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh nói riêng
và hiệu quả giáo dục nói chung.
III. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu.
1. Phạm vi nghiên cứu.
Nghiên cứu phương pháp giảng dạy môn Âm nhạc ở cấp tiểu học theo hướng
phát huy tính tích cực của học sinh từ thực tế giảng dạy ở trường học.
2. Đối tượng nghiên cứu.
Là giáo viên được trực tiếp giảng dạy môn Âm nhạc cho cấp tiểu học, qua thời
gian giảng dạy bộ môn với lòng yêu nghề mến trẻ và sự nổ lực học hỏi của mình, bản
thân ít nhiều nhận thấy thực tế việc học tập và tiếp thu các kiến thức của môn học
đặc biệt là kiến thức của bài tập đọc nhạc, ở đây các em học sinh ở bậc tiểu học còn
gặp rất nhiều lúng túng và bở ngở, vì vậy tôi mạnh dạn đưa ra phương pháp dạy học
để đạt hiệu quả cao nhất đối với môn học này.
Thực tế giảng dạy môn Âm nhạc ở trường tiểu học của xã nhà. Tôi nhận thấy
rằng đa số các em học sinh rất say m, ham thích học mơn m nhạc. Nhưng các em cịn
rụt r ,cịn nht nht chưa mạnh dạn để tham gia học tập chưa tự tin khi biểu diễn bài hát
trước lớp (trước đám đông) song các em chưa nhận ra cái hay, cái đẹp trong âm
nhạc. Vì thế từ phương pháp dạy học ny sẽ gip cc em tích cực, sng tạo, mạnh dạn tự
tin hơn.
IV. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu :
Qua nghiên cứu nhằm tìm ra những phương pháp hay đạt hiệu quả nhằm phát
huy tính sáng tạo tích cực của học sinh. Qua đổi mới của chương trình Âm nhạc ở
tiểu học. Trong thực tại, việc đưa ra một số phương pháp giảng dạy thích hợp cho bộ
môn Âm nhạc ở tiểu học đang còn rất nhiều vấn đề phải bàn. Những năm trước đây
việc giảng dạy bộ môn này giao cho giáo viên chủ nhiệm giảng dạy, không có giáo
viên chuyên biệt. Bên cạnh đó là sự thiếu hụt về các phương tiện dạy học, đặc biệt là
nhạc cụ, cùng với những phương pháp giảng dạy cũ kỷ, chủ yếu là dạy hát và dạy
đọc nhạc theo phương pháp truyền miệng khô cứng. Do đó kết quả đạt được chưa
cao, ít gây hứng thú cho các em trong việc học tập và tiếp thu kiến thức của bộ môn.
Từ thực tế đó tôi mạnh dạn áp dụng phương pháp giảng dạy Âm nhạc theo hướng
phát huy tính tích cực của học sinh tại trường tôi đang trực tiếp giảng dạy.
4
Phần nội dung
I. Cơ sở lý luận
Trước tiên, tôi xin nói về những điểm mới của chương trình Âm nhạc : Âm
nhạc cũ 32 tiết/ năm. Chương trình Âm nhạc mới có 35 tiết/ năm. Chương trình Âm
nhạc phân chia thành hai khối, lớp 1, 2, 3, thì chỉ học hát và phát triển khả năng Âm
nhạc riêng khối 4, 5 là học hát, phát triển khả năng Âm nhạc và tập đọc nhạc.
Ở đây các em chỉ mới học một số ký hiệu ghi chép nhạc và tập đọc nhạc đơn
giản, nhưng đó chính là cơ sở, là nền tảng cho các cấp học cao hơn sau này.
Thông qua việc dạy học Âm nhạc các em còn được hiểu biết về tác giả, tác
phẩm, nghe ca khúc thiếu nhi chọn lọc, nghe các trích đoạn nhạc không lời. Chương
trình đã kết hợp vào phần dạy hát và phần phát triển khả năng Âm nhạc. Như vậy rõ
ràng chúng ta thấy chương trình Âm nhạc mới đã có nhiều điểm khác so với chương
trình cũ, các kiến thức đã được tinh giản nhiều phù hợp với nhận thức của học sinh
tiểu học, năng lực thực hành được tăng cường nhằm phát huy tính tích cực chủ động
sáng tạo của học sinh.
Nói chung giữa chương trình cũ so với chương trình mới cũng như phương
pháp dạy học truyền thống và phương pháp dạy học mới chúng ta cũng cần khẳng
định rằng phương pháp dạy học truyền thống cũng có những mặt mạnh không thể
phủ nhận tuy nhiên khi ứng dụng những phương pháp truyền thống này người dạy
cần có những đổi mới thật phù hợp, nó mang tính tham khảo chứ không phải tiêu chí
để phấn đấu. Nói như vậy để chúng ta thấy rằng việc đổi mới phương pháp dạy học
là rất cần thiết và đổi mới phương pháp phải hướng vào học sinh, tập trung chú ý vào
khả năng tích cực, chủ động sáng tạo của các em.
II- Thực trạng của vần đề :
* Thuận lợi:
Suốt thịi gian qua ngnh do dục v đào tạo luôn tập trung quan tâm đến phương
pháp dạy học, chương trình, sch gio khoa, đồ dùng thiết bị dạy học và đặc biệt là xây
dựng đội ngũ giáo viên đủ chuẩn để trực tiếp đứng lớp giảng dạy cho học sinh.
Được sự quan tâm giúp đở của Ban giám hiệu, chính quyền địa phương cũng
như phụ huynh học sinh. Được sự quan tâm của các cấp lnh đạo ngành tạo điều kiện
cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học khá đầy đủ để phục vụ cho việc giảng dạy bộ môn.
Nhìn chung đa số các em học sinh đều rất yêu thích học môn Âm nhạc. gần
như các em đều có đầy đủ dụng cụ để học nhạc (tập bài hát, vở ghi chép, thanh
phách)
* Khó khăn:
5
Khó khăn lớn nhất khiến tôi phải trăn trở đó là địa bàn trường lớp, không có
phịng học ring dnh cho bộ mơn m nhạc cho nn đến giờ học hát gây hạn chế rất nhiều
cho mơn học, cho cc lớp bn cạnh.
1. Về dạy hát :
Âm nhạc là nghệ thuật thời gian, mang tính xúc cảm trực tiếp đến tình cảm
nhận thức của con người. Vì vậy giáo dục Âm nhạc nói chung hay dạy hát nói riêng
là không chỉ truyền đạt cho các em các kiến thức về Âm nhạc hay hát tốt một bài hát
mà còn hướng các em đến sự nhận thức về cái đẹp trong cuộc sống và trong tâm hồn.
Vì thế cho nên, nếu dạy hát mà không có những phương pháp tích cực sẽ gây nên sự
thiếu cuốn hút. Từ đó học sinh cảm thấy bị ép buộc, mất tự tin và nhàm chán.
2. Dạy tập đọc nhạc:
Ở học sinh tiểu học chỉ có các lớp cuối bậc tiểu học (lớp 4,5) mới học tập đọc
nhạc, những bài tâp đọc nhạc chỉ cở 4, 5 Âm và 3, 4 nốt nhạc nhưng đối với các em
cũng tương đối khó với trình độ Âm nhạc. Vì đây là những kiến thức mới, lạ so với
các em vì ở lớp 1, 2, 3, các em chỉ học bài hát mà thôi.
III. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:
1. Về dạy hát :
Khi dạy hát điều kiện tối thiểu nhất phải có : nhạc cụ, bảng phụ.
Khi dạy một bài hát nếu được chép ra bảng phụ thì học sinh rất dễ nhận ra bài
hát có mấy lời, mấy câu để các em dễ xác định khi hát.
Nhạc cụ, đàn … thật ra học sinh bây giờ các em rất nhạy cảm với Âm nhạc
thật sự mà nói khi các em được nghe qua bài hát 1, 2 lần (nếu bài hát dễ ít có luyến)
thì các em sẽ nhận ra giai điệu cũng như cao độ, trường độ v.v. ở đây tôi muốn đặc
biệt nhấn mạnh một điều quan trong nhất trong dạy hát là giọng của giáo viên, băng,
đĩa, máy nghe nhạc có khi không sử dụng được (vì điều kiện cơ sở vật chất) như vậy,
lúc nào đương nhiên giọng hát của giáo viên quyết định rất lớn cho việc thành công
khi dạy hát. Vì nếu giáo viên đã hát chuẩn xác bài hát với phần nhạc đệm đã thu vào
đàn, đối với những bài hát có tiết tấu tương đối dễ thực hiện, lời ca không có luyến,
giáo viên có thể cho học sinh nghe và đọc lời ca một câu, sau đó giáo viên đàn câu
nhạc đó ít nhất 1, 2 lần yêu cầu học sinh hát nhẩm theo sau đó mời cá nhân tự hát,
em khác hết sức chú ý lắng nghe để hát lại cho tốt, như vậy các em rất tích cực học
hát mà còn hứng thú nửa là khác. Thật sự mà nói khi nhận được đàn do bộ phận thiết
bị cung cấp bản thân tôi thấy rằng thật đúng lúc, thật hợp lí,thật kịp thời cho việc
giảng dạy Âm nhạc. Đối với những bài hát có đàn thì giờ học khác hẳn ra so với tiết
học không có đàn. Khi học có đàn các em học rất sôi nổi, hào hứng, tiếp thu bài rất
nhanh (tiếp nhận giai điệu bài hát).
