Tác dụng của dây thìa canh với sức
khỏe
Dây thìa canh thường được biết đến là có tác dụng trong
trị bệnh đái đường. Ngoài ra nó còn nhiều công dụng
khác, chúng ta cùng tìm hiểu về dây thìa canh nhé.
Dây thìa canh là dây leo cao 6-10 m, nhựa mủ màu vàng,
thân có lông dài 8-12cm, to 3mm, có lỗ bì thưa. Lá có
phiến bầu dục xoan ngược thon dài 6-7 cm, rộng 2,5-5
cm, đầu nhọn, có mũi, gân phụ 4-6 cặp, rõ ở mặt dưới,
nhăn lúc khô; cuống dài 5-8 mm. Hoa nhỏ, màu vàng, xếp
thành xim dạng tán ở nách lá, cao 8 mm, rộng 12-15 mm;
đài có lông mịn và rìa lông; tràng không lông ở mặt ngoài,
tràng phụ là 5 răng. Quả đại dài 5,5 cm, rộng ở nửa dưới;
hạt dẹp, lông mào dài 3 cm. Cây ra hoa vào tháng 7 và
đậu quả vào tháng 8.
Thường mọc trong các bờ bụi, hàng rào tại một số nơi ở
miền Bắc Việt Nam từ Hải Hưng, Hải Phòng, Hà Bắc,
Ninh Bình tới Thanh Hoá. Còn phân bố ở Trung quốc, Ấn
độ, Indonesia, Thu hái các bộ phận của toàn cây quanh
năm, dùng tươi hay phơi khô.
Thành phần hóa học có hoạt tính sinh học chính của dây
thìa canh là axit gymnemic, một hoạt chất thuộc nhóm
saponin triterpenoid. Ngoài ra, cây còn chứa các thành
phần khác như flavone, anthraquinone, hentri-acontane,
pentatriacontane, α và β- chlorophylls, phytin, resins, d-
quercitol, axít tartaric, axít formic, axít butyric, lupeol, ...
Dịch chiết cây cũng cho thấy có thành phần ancaloid.
Axít gymnemic có tác dụng giảm đường huyết, kháng
ngọt và hoạt tính chống viêm.
Lá và axít gymnemic không có tác dụng kháng khuẩn.
Tác dụng độc của nó biểu hiện bởi các trạng thái làm ăn
kém ngon, ỉa chảy, suy nhược. Nó kích thích tim và hệ
thống tuần hoàn, gây bài tiết nước tiểu. Thuốc có tác dụng
gián tiếp lên sự tiết ínulin của tụy tạng, làm giảm glucoza-
niệu, làm mất vị ngọt của đường và các vị đắng của thuốc
đắng trong một vài giờ. Lá cũng có tính chất nhuận tràng
do có các dẫn xuất anthraquinon; còn có tính gây nôn. Rễ
cũng có tác dụng gây nôn và long đờm.
Thường dùng trị đái đường, với liều 4g lá khô đủ để làm
ngưng glucoza-niệu. Lá cũng dùng làm thuốc dễ tiêu hoá,
còn dùng tán thành bột để chống độc, ở Ấn Độ, người ta
dùng đắp lên vết cắn và dùng sắc uống trong để trị rắn
độc cắn. Ở Trung Quốc, người ta dùng cả cây bỏ rễ và
quả làm thuốc trị phong thấp tê bại, viêm mạch máu, rắn
độc cắn, trĩ và các vết thương do dao, đạn; còn dùng diệt
chấy rận.
Dây thìa canh nếu dùng đúng, hợp lý có thể đảm bảo sức
khỏe cho người bệnh