BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TÀI LIỆU
BỒI DƯỠNG CÁN BỘ QUẢN LÝ, GIÁO VIÊN
VỀ CÔNG TÁC GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM TRONG
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ, TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
********
(Tài liệu lưu hành nội bộ)
Quyển 1
Chủ biên : PGS.TS Nguyễn Thanh Bình
Tham gia: PGS.TS. Đào Thị Oanh
TS. Nguyễn Kim Dung
TS. Lục Thị Nga
Hà Nội, tháng 6/2011
2
LỜI MỞ ĐẦU
Trước thực tế chất lượng giáo dục nhân cách học sinh còn chưa được như mong
đợi và giáo viên chủ nhiệm (GVCN) gặp nhiều khó khăn trong việc quản lí và giáo dục
học sinh (HS), Vụ Giáo dục Trung học, Bộ GD-ĐT đã tổ chức Hội thảo về nâng cao
năng lực công tác chủ nhiệm lớp ở trường trung học tại TP Đà Lạt (tháng 01/2011)
nhằm thăm dò nhu cầu về nội dung bồi dưỡng nâng cao năng lực cho GVCN ngay
trong dịp hè năm 2011. Theo đó có13 kĩ năng được chọn ở mức độ ưu tiên hơn (đa số
ý kiến cho là rất cần) đó là:
(1) Nhóm kĩ năng giải quyết các vấn đề thuộc phạm vi công tác chủ nhiệm
- Vai trò, chức năng của GVCN vừa là nhà GD vừa là nhà quản lý tập thể HS
- Kĩ năng tổ chức giáo dục KNS cho HS
- Kĩ năng ngăn ngừa và giải quyết những xung đột trong tập thể lớp
- Kĩ năng tổ chức giờ sinh hoạt lớp
- Kĩ năng giáo dục học sinh cá biệt và HS có hành vi không mong đợi
- Kĩ năng xây dựng kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp ( kế hoạch năm, học kì,
tháng, tuần)
- Kĩ năng xử lí tình huống giáo dục
- Kỹ năng tìm hiểu đặc điểm học sinh
- Đặc điểm tâm lí- xã hội của HS THCS/ THPT hiện nay
- Giáo dục kỉ luật tích cực và xây dựng lớp học thân thiện
(2) Nhóm kĩ năng mềm
- Kĩ năng lắng nghe tích cực và cảm thông
- Kĩ năng kiểm soát/làm chủ cảm xúc của bản thân
- Nhận thức hậu quả sự thiếu trách nhiệm của GVCN
Trên cơ sở đó, Vụ Giáo dục Trung học và nhóm nghiên cứu ở Viện Nghiên cứu sư
phạm, ĐHSPHN đã thống nhất những nội dung này được biên soạn thành: Tài liệu tập
huấn và tài liệu tự đọc cho GVCN
Tài liệu tập huấn bao gồm những nội dung sau:
1. Kỹ năng tìm hiểu đặc điểm nhân cách học sinh
2. Kĩ năng xây dựng kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp ( kế hoạch năm, học kì,
tháng, tuần)
3. Kĩ năng tổ chức giờ sinh hoạt lớp
4. Kĩ năng tổ chức giáo dục KNS cho HS (dưới góc độ của GVCN)
5. Kĩ năng ngăn ngừa và giải quyết những xung đột trong tập thể lớp
6. Kĩ năng xử lí tình huống giáo dục
7. Kĩ năng kiểm soát/làm chủ cảm xúc của bản thân
3
Tài liệu được viết dưới dạng hướng dẫn giáo viên (GV) cốt cán triển khai tập huấn
cho GVCN ở địa phương theo phương pháp tập huấn tích cực, tổ chức hoạt động và
khai thác triệt để trải nghiệm, ý kiến của người tham gia và tạo cơ hội để họ được thực
hành vận dụng những kĩ năng được trang bị vào giải quyết các tình huống. Những
hướng dẫn trong tài liệu này mang tính định hướng, gợi ý và khuyến khích sự sáng tạo
và điều chỉnh nội dung (đặc biệt là các tình huống), phương pháp và thời lượng cho
phù hợp với điều kiện cụ thể của từng nơi, nhưng cần đảm bảo mục tiêu của module và
mục tiêu của từng hoạt động.
Chắc chắn tài liệu này còn những điều chưa đáp ứng nhu cầu của GVCN. Rất
mong được sự chia sẻ, góp ý của những người đọc và người sử dụng.
Thay mặt nhóm tác giả
Chủ biên
PGS.TS Nguyễn Thanh Bình
4
MỤC LỤC
Nội dung
Trang
Lời nói đầu
Một số từ viết tắt
1. Kĩ năng tìm hiểu đặc điểm tâm lí học sinh trung học
2. Kĩ năng xây dựng kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp
3. Kĩ năng tổ chức giờ sinh hoạt lớp
4. Tổ chức giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
5. Kĩ năng ứng phó với căng thẳng và quản lí cảm xúc của bản thân
6. Kĩ năng giải quyết mâu thuẫn xung đột trong tập thể lớp
7. Kĩ năng giải quyết các tình huống giáo dục
5
MỘT SỐ TỪ VIẾT TẮT
1.
Ban giám hiệu
BGH
2.
Cha mẹ học sinh
CMHS
3.
Kĩ năng hợp tác
KNHT
4.
Hoạt động hợp tác
HĐHT
5.
Hoạt động ngoài giờ lên lớp
HĐNGLL
6.
Học sinh
HS
7.
Học viên
HV
8.
Hội đồng giáo dục
HĐGD
9.
Giáo dục
GD
10.
Giáo dục-Đào tạo
GD-ĐT
11.
Giáo viên
GV
12.
Giáo viên chủ nhiệm
GVCN
13.
Giáo dục học
GDH
14.
Giáo dục và thời đại
GD & TĐ
15.
Kĩ năng sống
KNS
16.
Lực lượng giáo dục
LLGD
17.
Người dẫn chương trình
NDCT
18.
Thanh niên cộng sản
TNCS
19.
Trung học cơ sở
THCS
20.
Trung học phổ thông
THPT