LỰC LƯỢNG HT NHÂN
VŨ KHÍ HỦY DIT HÀNG LOT CA TRUNG QUC**
Lưu Dc Huy
TLD #03
TÀI LIU DCH TLD-30
Anthony H. Cordesman
Mt n phm ca VEPR
ii
© 2016 Chương trình Nghiên cu Kinh tế Trung Quc thuc VEPR (VCES)
Vin Nghiên cu Kinh tế và Chính sách (VEPR)
Trưng Đi hc Kinh tế, Đi hc Quc gia Hà Ni
Tài liu dch TLD-30
Lực lượng ht nhân và
vũ khí hủy dit hàng lot ca Trung Quc**
1
Anthony H. Cordesman
2
Biên dch: Nguyễn Minh Phương3
Quan điểm được trình bày trong bài viết này ca (các) tác gi không nht thiết
phn ánh quan điểm ca dch gi hoc VEPR và VCES.
1
Nguôn: China’s Nuclear Forces and Weapons of Mass Destruction, truy cập tháng 8 năm 2016, ti
https://www.csis.org/analysis/china%E2%80%99s-nuclear-forces-and-weapons-mass-destruction
2
Ch tch Arleigh A. Burke v Chiến lược ti Trung tâm Nghiên cu v Chiến c và Quc tế (CSIS).
3
Cộng tác viên Chương trình Nghiên cứu Kinh tế Trung Quc thuc VEPR (VCES)
4
Cộng tác viên Chương trình Nghiên cứu Kinh tế Trung Quc thuc VEPR (VCES)
Phm Ngun Trưng
dch
TÁC PHM DCH
DC-21
Nguyn Đôn Phưc dch
TÁC PHM DCH DC-20
TLD-30
1
Đánh giá Chi tiết v Lc lượng Ht nhân ca Trung Quc
Chính ph M vn chưa công b d liu chi tiết không bo mt v lc lượng ht nhân ca
Trung Quc, đồng thi cũng chưa coi đây mt trng tâm trong nhng n lc kim soát vũ
khí. M ch đề cp thoáng qua ni dung này trong báo cáo không bo mt gn đây v hc
thuyết ca M trong vic sp xếp s dng lc lượng ht nhân. Tuy vy, nhiu ngun tin
hàng đầu v kim soát vũ khí lc lượng ht nhân đã cung cp tương đối chi tiết v lc
lượng ht nhân Trung Quc. Các d liu đôi khi mâu thun nhau nhưng nhìn chung đã xây
dng được mt bc tranh tng th v các thiết kế và kho vũ khí ht nhân ca Trung Quc.
Đánh giá ca T chc Sáng kiến chng đe da Ht nhân (NTI)
Bên cnh đó, các t chc giám sát ht nhân như T chc Sáng kiến chng đe da Ht nhân
(NTI) cũng đưa ra các đánh giá khá chi tiết. H không được tiếp cn nhiu vi các ngun tin
tình báo nhưng thường cung cp mt bc tranh chân thc v nhng vn đề đang được xem xét
tranh lun trong chính ph M. Mc NTI không c tình d đoán tương lai Trung Quc
nm gi các vũ khí ht nhân chiến thut, tm trung chiến lược, nhưng trong mt đánh giá
được công b vào tháng 7 năm 2015, NTI đã miêu t lc lượng ht nhân ca Trung Quc như
sau:34
Vào ngày 16 tháng 10 năm 1964, Trung Quc đã cho n thiết b ht nhân đầu tiên. K t đó,
Trung Quc kiên trì khng đnh rng, hc thuyết ht nhân ca nưc này da trên quan đim
không s dng vũ khí ht nhân trưc (no-first-use), các lãnh đạo trong quân đội Trung Quc
cho rng vũ khí ht nhân ca nước này ch dùng vi mc đích răn đe ti thiu, chng li c
cuc tn công ht nhân. Tuy quy mô chính xác ca kho vũ khí ca Trung Quc vn chưa đưc
công b, nhưng các báo cáo ch ra rng, tính đến năm 2011, Trung Quc đã sn xut tng cng
t 200 đến 300 đầu đn ht nhân. Vào năm 2011, Robert S. Norris Hans M. Kristensen ưc
tính quy mô kho vũ khí ht nhân hin ti ca Trung Quc có th xp x 254 đầu đạn ht nhân,
trong đó khong 190 đầu đạn đưc xem là đang hot động.
K t khi Trung Quc bt đu chương trình ht nhân, quc gia này đã da trên các tài
liu trong nưc nước ngoài để không ngng phát trin hin đại hóa kho vũ khí ht
nhân t các thiết b n đu tiên đến s phát trin các vũ khí ht nhân chiến thut trong nhng
năm 1980. Do vy, Hip hi c nhà Khoa hc M đã đánh giá Trung Quc ít nht 6 loi
t hp mang đầu đạn ht nhân: mt qu bom phân hch 15-40 kiloton (kt); mt đầu đn tên
la 20 kt; mt tên la ht nhân nóng 3 megaton (mt); mt bom trng lc ht nhân 3 mt; mt
đầu đạn tên la 4-5mt; và mt đầu đạn tên la 200-300 kt. Ưc tính Trung Quc có th đang
TLD-30
2
s hu tng cng 150 đầu đạn ht nhân chiến thut trên các n la đạn đạo tm ngn và tên
la tun tra.
Trong Báo cáo thường niên gn đây nht (2013) trình Quc hi v nhng phát trin v
An ninh Quân s ca Cng hòa Dân ch Nhân dân Trung Hoa, B Quc phòng M cho
biết, kho tên la cha vũ khí ca Trung Quc gm 50-75 tên la đn đạo xuyên lc địa
(ICBM), bao gm: ICMB DF-5 nhiên liu hóa lng, đặt trong hm phóng, ICMB cơ động
nhiên liu rn DF-31 (CSS 10 Mod-1) và DF-31A (CSS-10 Mod 2); tên la đạn đạo tm hn
chế DF-4 (CSS-3); và các tên la đn đạo tm trung nhiên liu hóa lng DF-3 (CSS-2); và tên
la tm trung cơ động nhiên liu rn DF-21 (CSS-5).
Ba tàu ngm ht nhân mang tên la đạn đạo SSBN lp Tn (JIN) đã đưc chuyn đến
Hi quân Quân Gii phóng Nhân dân (PLAN) và lc lượng này s ct gi các tên la đạn đạo
bn t tàu ngm (SLBM) JL-2. Trung Quc cũng s hu tên la đạn đạo tm ngn (SRBM)
DF-15 (CSS-6) 700-750 DF-1 (CSS-7) nước này ch duy trì rt ít các b phóng, và tên
la 200-500 DH-10s (mt tên la tun tra đưc cho th h tr mt đầu đn ht nhân).
Theo đánh giá ca B Quc phòng M, tt c các SRBM ca Trung Quc đang đưc trin
khai gn Đài Loan. Gn đây nht, Trung Quc đã phát trin ICBM DF-31 DF-31A tm
xa.
Trung Quc vn đang n lc chuyn các tên la nhiên liu lng thành các tên la nhiên
liu rn. H cũng đã tiếp tc phát trin các b phóng n la mi các cơ s lưu tr dưới
lòng đất ti các vùng xa xôi trong nước, bao gm sa mc Gobi và vùng cao nguyên Tây Tng.
không bng chng v vic nhng tên la tm xa đưc trin khai ti các đa đim mi
này nên các địa đim b phóng tên la dường như đưc thiết kế ch yếu là căn c cho các v
phóng tên la chng li Nga n Độ th xy ra trong tương lai. Tuy vy, ngay c khi
Trung Quc phát trin kho vũ khí, nước này vn rt chm chp trong vic ci m tiết l rt ít
nhng thông tin chiến lưc trin khai ca h. d, ch Trng năm 2010 ca B Quc
phòng Trung Quc đã nêu chi tiết chính ch không s dng vũ khí ht nhân trước ca Bc
Kinh và phác tho sơ b các giai đon cnh báo ht nhân. Theo Sách Trng, “các nước s hu
vũ khí ht nhân nên đàm phán ký hip ước không s dng vũ khí ht nhân trưc để tn
công ln nhau”. Sách Trng cũng nêu cam kết ràng ca Trung Quc rng “trong bt k tình
hung nào, Trung Quc cũng s không s dng hay đe da s dng vũ khí ht nhân để chng
li nhng nước không s hu vũ khí ht nhân hoc các vùng phi ht nhân”. Sách Trng Quc
phòng năm 2013 ca Trung Quc không dùng cm t “không s dng vũ khí ht nhân trước”.
Tuy nhiên, Giám đc Hc vin Khoa hc Quân s Trung Quc sau đó khng định li rng,
hin ti chưa có du hiu nào cho thy Trung Quc s thay đổi chính sách mà h đã thông qua
và duy trì liên tc trong na thế k qua.
TLD-30
3
Báo cáo năm 2015 ca NTI v nhng phát trin vũ khí ca Trung Quc đã đưa ra các đánh
giá đối vi chính sách kim soát vũ khí và th nghim ht nhân ca Trung Quc như sau:35
Các v th ht nhân ca Trung Quc vào cui nhng năm 1980 và 1990 đưc thc hin nhm
thúc đẩy hơn na công cuc hin đi hóa lc lượng ht nhân ca h. Mc dù năm 1994 Trung
Quc chính thc tuyên b rng nhng v th ht nhân đó nhm tăng cường tính an toàn đối
vi các đầu đạn đang có nhưng dường như h vn phát trin các đầu đạn mi nh hơn cho thế
h ICBM nhiên liu rn tiếp theo (ví d như DF-31 và DF-31A) và cũng có th phát trin mt
đầu đạn phc tp (MRV hoc MIRV). V th ht nhân gn đây nht ca Trung Quc din ra
vào ngày 29 tháng 7 năm 1996, chưa đy hai tháng sau, vào ngày 24 tháng 9 năm 1996,
Bc Kinh đã ký Hip ước Cm th Ht nhân Toàn din (CTBT). Đ ký Hip ước này, Trung
Quc đã vượt qua mt s quan ngi ban đầu, trong đó có vic chp thun không thc hin các
v n ht nhân vì hòa bìnhs dng các phương tin k thut quc gia và giám sát ti hin
trường đ phc v công tác xác minh. Tuy nhiên, Quc hi Trung Quc vn chưa thông qua
Hip ước này.
Vic ký kết hip ước CTBT vào năm 1996 động thái mi nht trong nhng điu chnh
chính sách v các vn đ không ph biến vũ khí ht nhân. Trên thc tế, k t nhng năm 1980,
lp trường ca Trung Quc v ph biến vũ khí ht nhân đã bt đầu thay đi. T nhng năm
1960, Bc Kinh đã ch trích Hip ước Không ph biến vũ khí ht nhân (NPT) vì cho rng Hip
ước này không công bng và mang tính phân bit. Tuy nhiên, đến nhng năm 1980, nước này
li chp thun v nguyên tc thut ng không ph biến ht nhân. Năm 1984 Trung Quc đã
gia nhp Cơ quan Năng lưng Nguyên t Quc tế (IAEA) đồng ý đặt tt c s hàng xut
khu ca h dưi s bo v ca quc tế. Cũng trong năm này, trong mt chuyến công du sang
M, Th tưng Trung Quc Triu T Dương đã trn an chính quyn Washington khi phát biu
rng, Trung Quc không ng h hay khuyến khích ph biến ht nhân. Vào năm 1990, mc dù
không phi thành viên ca NPT nhưng Trung Quc vn tham gia Hi ngh đánh giá NPT
ln th 4; và mc dù h vn ch trích vic Hip ước này không cm vic trin khai các vũ khí
ht nhân n ngoài nh th quc gia không các điu khon c th v gii tr ht nhân
nói chung nhưng h cũng nht trí rng Hip ước này nh hưởng tích cc và đóng góp vào
vic duy trì hòa bình và n định ca thế gii. Tháng 8 năm 1991, ngay sau khi Pháp gia nhp
Hip ước NPT, Trung Quc cũng tuyên b ý đnh tham gia mc dù nước này li mt ln na
nhc li mi quan ngi ca h v bn cht phân bit đi x ca Hip ước này.
Trung Quc chính thc tham gia NPT vào tháng 3 năm 1992 vi tư cách mt quc gia
s hu vũ khí ht nhân. Trong tuyên b gia nhp NPT, chính ph Trung Quc kêu gi c
quc gia s hu vũ khí ht nhân đưa ra cam kết vô điu kin v vic không s dng vũ khí ht
nhân trước để th hin s đảm bo an ninh tích cc h tr đối vi nhng quc gia không