BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
CHƯƠNG TRÌNH ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC TRƯỜNG HỌC
(SEQAP)
TÀI LIU TP HUN
ÁP DỤNG CHUẨN NGHỀ NGHIỆP GIÁO VIÊN TIỂU HỌC
THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO
DỤC TRONG CÁC TRƯỜNG DẠY HỌC CẢ NGÀY (FDS)
Hà Nội, tháng 12/2011
1
LỜI NÓI ĐẦU
Mục đích ca Chương trình Đảm bảo chất lượng giáo dục trường học (SEQAP)
nhằm “nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học thông qua việc hỗ trợ các trưởng tiểu
học chuyn đổi sang cơ chế dạy hc cả ngày (FDS)”.
Yếu tố quyết định đối với việc nâng cao chất ợng giáo dục tiểu học chất
ợng đội n giáo viên tiểu học (GVTH) mà cốt lõi cht lượng năng lực ngh
nghiệp của GVTH. Bởi vậy, bi dưỡng và phát triển năng lực GVTH theo Chuẩn ngh
nghiệp giải pháp tích cực góp phần xây dựng đội nGVTH, tạo nguồn lực đảm
bo chất lượng giáo dc trong các trường dạy học cả ngày (FDS)
Thực hiện kế hoạch triển khai các hoạt động của SEQAP, trong đó có đợt tập
huấn GV cốt cán cấp tỉnh, thành phố về áp dụng Chuẩn nghề nghiệp GVTH, Ban quản
Chương trình đã biên soạn cuốn tài liệu tập huấn về “Áp dụng Chuẩn nghnghiệp
GVTH thông qua hoạt động đảm bảo chất lượng giáo dục trong các trường học cả
ny (FDS)”.
Cuốn tài liệu tập huấn gồm có các phần:
1. Phn một: Mt s vấn đchung về Chun nghnghiệp GVTH hoạt động
Đảm bảo chất lượng giáo dục trường học.
2. Phần hai: Đánh giá giáo viên (GV) theo Chuẩn nghnghiệp GVTH (vận dụng
trong hoạt động đảm bảo chất lượng giáo dục trường học).
3. Phần ba: Bồi dưỡng và phát triển năng lực GVTH theo chuẩn nghề nghiệp, một
giải pháp tích cực nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ GVTH.
* Phn PHỤ LỤC gồm: Qui đnh về Chuẩn nghề nghiệp GVTH các văn bản
khác liên quan.
Khi biên soạn, các cán bộ, chuyên gia của Chương trình đã kế tha những nghiên
cứu vdthảo Chuẩn nghề nghiệp GVTH của Dán Phát triển GVTH, những văn
bn hướng dẫn, chỉ đạo về việc đánh gGV theo Chuẩn nghnghip GVTH của Bộ
Giáo dục và Đào tạo; mặt khác các cán bộ, chuyên gia ng c gắng bổ sung và m
một số nội dung:
- Tài liệu không ch đề cập đến việc áp dụng Chuẩn nghề nghiệp GVTH để đánh
giá GV mà còn đề cập đến việc áp dụng Chuẩn nghề nghiệp để bồi dưỡng và phát triển
năng lực nghề nghiệp của GVTH, coi đó là một giải pháp tích cực nhm nâng cao chất
ợng đội ngũ GVTH hiện nay.
- Trong hoạt động đánh giá GV theo Chuẩn, tài liệu đã xác định cụ thể nguồn
minh chứng đưa ra được “bảng điểm đánh giá, xếp loại mức độ tiêu chí” ca cả 60
tiêu chí trong Chuẩn nghề nghiệp GVTH.
- Tài liệu kết hợp việc áp dụng Chuẩn nghề nghiệp GVTH với hoạt động đảm
bo chất lượng giáo dc trong các trường dạy học cả ngày (FDS).
Tuy nhn, do thời gian biên son năng lực còn hạn chế, tài liệu tp huấn
thcòn thiếu sót, Chương trình mong được sgóp ý kiến của các cán bộ quản giáo
dục và GVTH để tài liệu ngày càng hoàn thiện hơn.
Trân trọng cảm ơn.
2
PHẦN MỘT
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ
CHUẨN NGHỀ NGHIỆP GIÁO VIÊN TIỂU HỌC
HOẠT ĐỘNG ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC TRƯỜNG HỌC
A. Mục tiêu
Giúp học viên có hiểu biết về:
- Sự cần thiết phải xây dựng Chuẩn ngh nghiệp GVTH (viết tắt Chuẩn
NNGVTH) trong giai đoạn đổi mới go dục hiện nay.
- Quá trình, nguyên tắc xây dựng Chuẩn NNGVTH; cấu trúc nội dung của Chuẩn
(lĩnh vực, yêu cầu, tiêu chí, minh chứng).
- Mối quan hệ giữa Chuẩn NNGVTH hoạt động đm bo chất lượng trong
SEQAP.
- Mối quan h gia Chuẩn NNGVTH Chuẩn hiệu trưởng trường tiểu học
trong hoạt động đảm bảo chất lượng của SEQAP.
B. Hot động ca học viên
- Hoạt động 1: Tự nghiên cứu các văn bản có trong tài liệu tập huấn và các văn
bn tham khảo khác liên quan đến Chuẩn NNGVTH và hoạt động đảm bảo chất lượng
giáo dục của SEQAP.
- Hoạt động 2: Tự chuẩn bị, trao đổi nhóm các câu hỏi sau:
1. Vì sao cần xây dng chuẩn GVTH?
2. Nguyên tắc y dng, cấu trúc nội dung của Chuẩn NNGVTH được thể hiện
trong Qui định về Chuẩn như thế nào?
3. Phân tích mối quan h giữa Chuẩn NNGVTH với hoạt động đm bảo chất
ợng trong SEQAP.
4. Phân tích mối quan hgiữa Chuẩn NNGVTH Chun hiệu trưởng trường
tiểu học trong hoạt động của SEQAP.
- Hoạt động 3: Trình bày ý kiến của các nhóm trước lớp tập huấn. Trao đổi, thảo
lun và lĩnh hội thông tin phn hồi của giảng viên.
C. Thông tin cơ bản
1. Vì sao cần phải xây dựng Chuẩn nghề nghiệp GVTH?
1.1. y dựng chuẩn nghnghiệp GVTH yêu cầu tất yếu khách quan trong xu
thế phát triển và hội nhập.
- c vào thế k XXI, bối cảnh quốc tế trong nước vừa tạo thời lớn va
đặt ra những thách thức không nhỏ cho giáo dục ớc ta. Trên nn tảng sáng tạo khoa
học phát triển công nghệ mạnh mẽ như hiện nay, xu ớng chung của thế giới
toàn cầu hóa tiến tới nền kinh tế tri thức. Trong đó giáo dục đóng vai trò quan
trọng, với trách nhiệm thường xuyên đưa ra những biện pháp cải cách thích ứng với
3
điều kiện, khả năng và nhu cầu phát triển ca xã hội. Sự đổi mới và phát triển giáo dục
đang diễn ra các nước trên thế giới, tạo hội tốt để giáo dục nước ta nhanh chóng
tiếp cận các xu thế mi, nhận thức mới, những sở luận, phương thức tổ chức dạy
học, nội dung giảng dy hiện đại và tiến tới vận dụng kinh nghiệm quốc tế để đổi mới
phát triển. Riêng trong quản lí giáo dục hiện đại, chúng ta cần tiếp cận cách qun lí
theo Chuẩn”. thể i xây dựng Chuẩn nghnghiệp GVTH để quản chất lượng
đội ngũ GV sự đi mới trong duy quản giáo dục, yêu cầu khách quan trong
xu thế phát triển và hội nhập.
- Giáo dục đào tạo nước ta đang c vào giai đoạn hết sức quan trọng và
mang tính quyết định, giai đon đổi mới giáo dục phổ thông theo tinh thần nghị quyết
Đại hội lần thứ IX, Nghị quyết 40 của Quốc hội chỉ th14 của Chính phủ. Trong
luật go dục có nêu: “Mục tiêu giáo dục đào tạo con người Việt Nam phát triển
toàn diện đạo đức, tri thức, sức khỏe, thm nghnghiệp, trung thành với
ởng độc lập dân tộc chnghĩa hội, hình thành bồi ỡng nhân cách, phẩm
chất và năng lực của công dân đáp ứng yêu cầuy dng và bảo vệ Tổ quốc”. Để thực
hiện mục tiêu giáo dục đó thì vai trò mang tính quyết đnh lực lượng CBQL GV
các cấp, trong đó có đội nCBQL và GVTH. Việc nâng cao chất lượng đội ngũ y
sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Một trong những biện pháp cơ bản đnâng
cao năng lực đội ngũ GVTH chính là xây dựng chuẩn nghề nghiệp GVTH. Một khi đã
trường chuẩn thì việc xây dựng chuẩn GV là một việc m tất yếu đối với việc thực
hiện yêu cầu hiện đại hóa, chuẩn hóa” mà Đại hội Đảng lần IX đề ra trong giai đoạn
đổi mới hiện nay. Điều đó cũng phù hợp xu thế phát triển và hội nhập như đã nói
trên.
1.2. Chuyển txây dựng quản đội ngũ GVTH theo chuẩn trình độ đào tạo
sang xây dựng và qun lí đội ngũ GVTH theo chuẩn nghnghip là cách làm mới, phù
hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
- Trong nhiều năm qua, GVTH được đào tạo từ nhiều hkhác nhau nhằm đáp
ứng yêu cầu học tập ca trẻ em khắp mọi vùng đất nước. Khi đó việc huy động đsố
ợng người dy đang điều bức bách cho việc a chữ, phổ cập giáo dục tiểu
học. Đến nay, sự phát triển go dục tiểu học đã đi vào ổn định, tình trạng thiếu GVTH
bản đã được khắc phục, do đó đã đến lúc điều kiện đưa ra các yêu cầu thống
nhất trong c nước về năng lực nghề nghiệp của GVTH, dù họ đang giảng dạy ở bất cứ
nơi đâu. Đó cũng bước chuyển bản từ quản số lượng sang quản chất lượng
đối với đội ngũ GVTH ở nước ta.
- Chuẩn trình độ đào tạo là mức độyêu cầu người GV phải đạt được khi họ tốt
nghiệp ở một cấp đào tạo nào đó (như chuẩn trình độ đào to THSP, CĐSP, ĐHSP…).
Các yếu tố đầu vào, thời gian đào tạo, nội dung phương pháp đào tạo…quyết định
chun trình đđào tạo. Quản xây dựng đội nGVTH theo chuẩn trình đđào
tạo được thực hiện trong nhiều năm qua, giai đọan đầu còn gp nhiều khó khăn, nhu
cầu về số lượng đang sức ép lớn. Việc nâng dần mức đtrình độ đào tạo chuẩn đã
góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ GVTH, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn giáo dục
tiểu học đã qua. Một trong những hn chế trong việc quản theo chuẩn trình độ đào
tạo là xu ớng “chạy theo bằng cấp”, việc quản đó thường bng lại điểm xuất
phát ban đu của giai đon khởi nghiệp, chưa quản lí được năng lực của GV trong suốt
4
quá trình hành nghề của họ. y dựng Chuẩn nghề nghiệp GV sẽ góp phần khắc phục
được hạn chế của việc quản lí đó.
Chuẩn nghề nghiệp GVTH mc độ yêu cầu về phm chất năng lực
phạm của người GVTH đáp ứng với từng giai đon giáo dc. Năng lực GV được hình
thành và phát triển trong suốt quá trình hành nghề theo Chuẩn. thểi Chuẩn nghề
nghiệp đã bao hàm chuẩn đào tạo ban đầu, đồng thời bao hàm các mức độ, yêu cầu
ny càng cao hơn đphát triển năng lực GV những năm sau đó. Chuyển từ y
dựng quản GV theo chun trình độ đào tạo sang y dựng qun GV theo
chun nghnghip cách nhìn mới trong quản lí giáo dục phù hợp xu hướng quản
của các nước đang phát triển và hiện đại.
1.3. Mục đích lâu dài của việc xây dựng chuẩn NNGVTH là nâng cao chất lượng
đội ngũ GVTH trong giai đoạn đổi mới giáo dc hiện nay.
- Chuẩn NNGVTH bản chất là chuẩn vnăng lực nghnghiệp (bao gồm phẩm
chất năng lực phm) của người GVTH. Chuẩn NNGVTH trong giai đoạn hiện
nay mẫu hình hướng tới của GVTH trong thời k đổi mi giáo dục phổ thông phục
vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, căn cứ cho hoạt động đào tạo
bồi dưỡng, giám sát, kiểm đnh đm bảo chất lượng đội ngũ GVTH. Chuẩn
NNGVTH được ban hành sẽ tạo nên sự thay đổi cơ bản trong quan niệm về người GV,
về chất lưng của đội nGV, vu cầu và nội dung đào tạo, bồi dưỡng GV, về các
chính sách tạo điều kiện cho việc sử dụng hiệu quả đội ngũ GV, lựa chọn, đào
tạo bồi dưỡng cán bộ quản lí giáo dục tiểu hc.
- Khi xây dựng Chuẩn NNGVTH, Bđã xác định mục tiêu chung (lâu dài, bền
vững) là: “Nâng cao chất lượng đi nGVTH đápng thời k đổi mới giáo dc phổ
thông”. Từ mục tiêu chung đó, đưa ra các mục tiêu cụ thể ca Chuẩn:
+ m cơ sở đổi mới chương trình đào tạo và bồi dưỡng GVTH.
+ Giúp GV tự đánh giá, n luyện nâng cao năng lực nghề nghiệp.
+ Làm sở đđánh giá năng lực nghnghiệp của GV phục vụ công tác qui
hoạch, sử dụng và bi dưỡng GV.
+ Làm sở đxuất chế độ, chính sách đổi mới GVTH tạo điều kin thực hiện
nhiệm vụ go dục có trách nhiệm và hiệu quả tốt.
Với ý nghĩa mục tiêu của Chuẩn NNGVTH nđã nêu trên, thnói y
dựng chuẩn một trong các giải pháp mạnh, đột phá đnâng cao chất lượng đội n
GVTH, từ đó mới có thể nâng cao chất lượng giáo dc tiểu học, một vấn đề đang được
hội quan tâm trong giai đoạn đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay.
2. Nguyên tắc quá trình xây dựng Chuẩn; cấu trúc nội dung cốt i”
của Chuẩn nghề nghiệp GVTH
2.1. Nguyên tắc xây dựng chuẩn nghnghiệp GVTH
Trong quá trình xây dựng Chuẩn NNGVTH, cần thực hiện theo các nguyên tắc
cơ bn sau: