Thổtinh - Phần 1
Chương 1
Hành tinh có vành
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
Ngày 1 tháng 7 năm 2004, một phi thuyềnđã tiếp cận Thổtinh, thiên thểbí
ẩnđã gây tò mò đối với loài người trên trái đấttrong hàng thếkỉqua. Phi thuyền
không người lái tên gọi Cassini-Huygens ấyđược phóng lên từtrung tâm vũtrụtại
Mũi Canaveral ởFlorida, nước Mĩ, cách đây gần bảy năm vềtrước. Khi phi thuyền
tiến gầnđến hành tinh thổ, nó tựchuyểnđộng chậm lại và cho phép tr ường hấp
dẫncủa Thổtinh bắt giữlấy nó. Trong thời gian ít nhất là bốn năm sắp tới, Cassini-
Huygens sẽquay tròn xung quanh Thổtinh, trong khi các thiết bịcó độ nhạy cao
của phi thuyền gửi vềnhững thông tin mới hết sức có giá trị.
Thổtinh là hành tinh thứsáu tính từMặt trời ra và là hành tinh lớn thứhai
trong hệmặt trời. Thổtinh có đường kính 74.900 dặm (121.000 km) và lớnđến
mức khoảng 760 hành tinh cỡtrái đấtcó thểlắp vừa bên trong nó. Hành tinh có
màu nâu vàng này nổi bật lên với những dải màu sắc nằm ngang đang dịch chuyển
và bịvây quanh bởi hàng tá vệtinh.
Vì có nhiều vành dễthấy, cho nên Thổtinh là một trong những hành tinh
dễnhận ra nhất trong hệmặt tr ờicủa chúng ta.
Nhưng cái thật sựkhiến cho Thổtinh khác biệt với những hành tinh khác
trong HệMặt trời không phải là kích cỡhay các vệtinh của nó, mà là hệthống vành
nổi bật bao xung quanh nó. Hàng nghìn dảiđa màu sắc vây tròn quanh hành tinh
tạixích đạocủa nó, lung linh dưới ánh sáng phản xạ đến từMặt trời. Các hành tinh
khác cũng có vành, không không rực rỡnhưvành của Thổtinh. Kểtừkhi chúng
được phát hiện ra lầnđầu tiên, gần như đúng bốn thếkỉtrước, các nhà thiên
vănđã nhiều phen vất vả để tìm hiểu các vành của sao Thổ- chúng là gì và chúng
đã được tạo ra nhưthếnào.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
Thổtinh qua con mắt người cổ đại
Loài người trên Trái đấtđã nhận thức vềsựtồn tại của Thổtinh kểtừthời cổ
đại. Bất kì ai kĩlưỡng quan sát bầu trờiđều có thểnhìn thấy nó trong đa phần thời
gian của năm; y hệt nhưchúng ta có thểtrông thấy nó ngày nay. Trướcđôi mắt
trần, Thổtinh xuất hiện dưới dạng mộtđốm hơi vàng vàng, lớn hơn một chút và
sáng hơn một chút so vớiđa phần trong sốhàng nghìn ngôi sao có thểtrông rõ
trong những đêm quang mây. Thỉnh thoảng, nó thật sựlà đốm sáng nhất trên bầu
trờiđêm. Nhưng đối với các nhà thiên văn buổiđầu, có ít thông tin vềthiên thểnày
để khiến nó trông khác với tất cảphần còn lại – ngoại trừcách thức hành xửbất
thường của nó.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
Các nhà thiên văn, nhà khoa học cổ đại, và các nhà lãnh đạo tôn giáo ởnhững
xứxởcách xa nhau nhưBabylon và Trung Quốc, Hi Lạp và ẤnĐộ, biết rằng Mặt
trời, Mặt trăng và các ngôi sao có vẻ đều chuyểnđộng ngang qua bầu trời. Đa số
những người quan sát bầu trời buổiđầu này tin tưởng một cách sai lầm rằng tất cả
các thiên thểtrên trờiđều quay tròn xung quanh Trái đất. Các nhà khoa học vẫn
không bắtđầu nhận ra quan điểmđịa tâm này của vũtrụlà sai lầm mãi cho đến
khoảng 500 năm trướcđây. Các nhà thiên văn buổiđầu quan sát các thiên thểmột
cách sát sao, cốgắng theo dõi và dự đoán chuyểnđộng của chúng. Các nhà quan sát
bầu trờiđể ý thấy có rất ít trong sốnhững vật thểnày – trong đó có vật thểngày
nay chúng ta gọi là Thổtinh – không chuyểnđộng theo kiểu giống như đa phần còn
lại. Những “ngôi sao” này dường nhưthuộc vềnhững chòm sao, hay nhóm sao,
khác, ởnhững thờiđiểm khác nhau. Chúng cũng có vẻsáng hơn lên hay mờ điở
những thờiđiểm khác nhau. Rõ ràng chẳng hiểu vì sao chúng lại khác với những
ngôi sao khác. Nhưng nhiều thếkỉtrôi qua, người ta mới biết rằng những vật thểkì
lạnày chẳng phải là ngôi sao gì hết, mà là các hành tinh đang quay xung quanh Mặt
trời, giống hệt nhưTrái đất vậy.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
Ngày nay, Thổtinh có lẽlà hành tinh được yêu thích nhất trong họhàng Hệ
Mặt trời, không chỉcác nhà thiên văn thích quan sát, mà trẻem ởtrường học cũng
rất thích vẽ. Nhưng trong lịch sử, chẳng phải lúc nào nó cũng được yêu thích, vì nó
chẳng dễgì nhìn thấy. Trước khi con người phát minh ra những chiếc kính thiên
văn có độ phóng đại lớn, thậm chí chẳng ai biếtđến các vành nổi tiếng ngày nay
của nó.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com