Àïí biïët thïm thöng tin, liïn hïå
"World Intellectual Property Organization"
Àõa chó:
34, chemin des Colombettes P.O. Box 18
CH-1211 Geneva 20
Switzerland
Àiïån thoaåi:
41 22 338 91 11
Fax:
41 22 733 54 28
e-mail:
wipo.mail@wipo.int
hoùåc Vùn phoâng àiïìu phöëi cuãa Töí chûác taåi New York
Àõa chó:
2, United Nations Plaza Suite 2525
New York, N.Y. 10017
United States of America
Àiïån thoaåi:
1 212 963 6813
Fax:
1 212 963 4801
e-mail:
wipo@un.org
Vaâo àõa chó website cuãa WIPO:
http://www.wipo.int
vaâ àùåt mua taåi Quêìy saách àiïån tûã WIPO taåi àõa chó:
http://www.wipo.int/ebookshop
hoùåc Cuåc Súã hûäu trñ tuïå Viïåt Nam
Àõa chó: 386 Nguyïîn Traäi, Haâ Nöåi
Àiïån thoaåi: 84-4-8583609
Taâi liïåu àûúåc phaát haânh bùçng nguöìn taâi trúå cuãa Quyä Tñn thaác Nhêåt Baãn
Söë xuêët baãn WIPO: 498 VN (Vietnamese) ISBN: 92-805-1594-2
Giêëy pheáp xuêët baãn söë 324/GP-CXB cuãa Böå VHTT cêëp ngaây 15 thaáng 11 nùm 2006
WORLD
INTELLECTUAL
PROPERTY
ORGANIZATION
Låìi noïi âáöu
Âáy laì cuäún thæï hai trong bäü saïch hæåïng dáùn vãö såí hæîu trê tuãû daình cho
caïc doanh nghiãûp. Cuäún saïch naìy viãút vãö kiãøu daïng cäng nghiãûp, mäüt
nhán täú quan troüng quyãút âënh thaình cäng cuía saín pháøm trãn thë træåìng.
Trong luáût såí hæîu trê tuãû, kiãøu daïng cäng nghiãûp liãn quan âãún daïng
veí myî thuáût, hçnh daïng bãn ngoaìi cuía saín pháøm. Chênh hçnh daïng bãn
ngoaìi âoï laìm cho saín pháøm thu huït vaì háúp dáùn hån âäúi våïi ngæåìi tiãu
duìng vaì sæû háúp dáùn træûc quan laì yãúu täú chênh maì ngæåìi tiãu duìng cán
nhàõc trong viãûc læûa choün mua sàõm haìng hoaï. Kiãøu daïng cäng nghiãûp
giuïp cho caïc cäng ty phán biãût saín pháøm cuía mçnh våïi saín pháøm cuía
caïc âäúi thuí caûnh traûnh trãn thë træåìng vaì caíi thiãûn, náng cao hçnh aính
saín pháøm cuía hoü. Chênh vç leî âoï, baío âaím viãûc baío häü thoaí âaïng kiãøu
daïng cäng nghiãûp laì ráút quan troüng.
Cuäún saïch naìy nhàòm muûc âêch giåïi thiãûu vaì hæåïng dáùn caïc doanh
nghiãûp væìa vaì nhoí vãö viãûc baío häü kiãøu daïng cäng nghiãûp, bao gäöm caí
caïc cáu hoíi vaì giaíi âaïp, caïc vê duû vaì minh hoüa vãö caïc kiãøu daïng cäng
nghiãûp âæåüc baío häü.
Thäng qua viãûc håüp taïc våïi caïc cå quan såí hæîu trê tuãû quäúc gia, cuäún
saïch naìy coï thãø âæåüc biãn soaûn laûi âãø phuì håüp våïi phaïp luáût vaì tçnh
hçnh thæûc tiãùn cuía mäùi quäúc gia. Täø chæïc Såí hæîu trê tuãû thãú giåïi
(WIPO) khuyãún khêch caïc cå quan såí hæîu trê tuãû quäúc gia liãn hãû våïi
WIPO âãø âæåüc cung cáúp mäüt säú baín in táûp saïch naìy phuûc vuû cho viãûc
biãn soaûn laûi.
Kamil Idris
Täøng Giaïm âäúc WIPO
http://www.wipo.int/sme/
Giåïi haûn traïch nhiãûm: Caïc thäng tin trong taìi liãûu hæåïng dáùn naìy khäng nhàòm thay thãú dëch vuû tæ váún
phaïp lyï chuyãn nghiãûp. Muûc âêch chênh cuía taìi liãûu naìy laì cung cáúp thäng tin cå baín.
Quyãön taïc giaí thuäüc WIPO (2003)
Nghiãm cáúm nhán baín hoàûc chuyãøn taíi báút cæï näüi dung naìo cuía áún pháøm naìy dæåïi báút kyì hçnh thæïc
hoàûc phæång tiãûn naìo, bàòng phæång tiãûn âiãûn tæí hay cå hoüc, khi khäng âæåüc pheïp bàòng vàn baín cuía
chuí Såí hæîu quyãön taïc giaí, ngoaûi træì caïc træåìng håüp phaïp luáût cho pheïp.
Baín gäúc cuía cuäún saïch naìy do WIPO, chuí såí hæîu quyãön taïc giaí cuía cuäún saïch cung cáúp. Ban Thæ kyï
WIPO khäng coï nghéa vuû hay traïch nhiãûm gç liãn quan âãún viãûc chuyãøn thãø hoàûc dëch cuäún saïch naìy.
Muûc luûc
http://www.wipo.int/sme/
23
1. Kiãøu daïng cäng nghiãûp
1. Kiãøu daïng cäng nghiãûp 3
2. Baío häü kiãøu daïng cäng nghiãûp 6
3. Baío häü kiãøu daïng åí næåïc ngoaìi 16
4. Baío vãû kiãøu daïng cäng nghiãûp 18
5. Caïc cäng cuû phaïp lyï khaïc âãø baío vãû
kiãøu daïng cäng nghiãûp 19
Trang Trong ngän ngæî thäng duûng haìng ngaìy, kiãøu daïng
cäng nghiãûp thæåìng âæåüc hiãøu laì hçnh thæïc täøng thãø
vaì chæïc nàng cuía saín pháøm. Mäüt chiãúc ghãú baình
âæåüc coi laì coï mäüt "kiãøu daïng âeûp" khi ngäöi vaìo chiãúc
ghãú âoï ta caím tháúy ráút thoaíi maïi, dãù chëu vaì kiãøu daïng
vãö hçnh thæïc cuîng âeûp. Âäúi våïi caïc nhaì saín xuáút, thiãút
kãú saín pháøm coï nghéa laì taûo ra caïc âàûc âiãøm chæïc
nàng vaì myî thuáût, coï tênh âãún caïc yãúu täú nhæ khaí
nàng thám nháûp thë træåìng, chi phê saín xuáút/giaï
thaình hoàûc thuáûn låüi khi váûn chuyãøn, baío quaín, sæía
chæîa vaì tiãu thuû.
Tuy nhiãn, tæì goïc âäü luáût såí hæîu trê tuãû, kiãøu daïng
cäng nghiãûp chè liãn quan âãún caïc khêa caûnh
trang trê, myî thuáût cuía saín pháøm. Noïi caïch
khaïc, noï chè liãn quan âãún hçnh daïng bãn ngoaìi
cuía ghãú baình. Màûc duì kiãøu daïng saín pháøm coï thãø
coï caïc âàûc âiãøm kyî thuáût hoàûc chæïc nàng, kiãøu
daïng cäng nghiãûp våïi tæ caïch laì mäüt âäúi tæåüng såí
hæîu trê tuãû, chè liãn quan âãún baín cháút myî thuáût
cuía mäüt saín pháøm hoaìn chènh vaì khaïc biãût våïi caïc
âàûc âiãøm kyî thuáût vaì chæïc nàng.
Kiãøu daïng cäng nghiãûp liãn quan âãún ráút nhiãöu saín
pháøm cäng nghiãûp, mäút quáön aïo vaì thuí cäng myî
nghãû, tæì duûng cuû, thiãút bë kyî thuáût, y tãú âãún âäöng
häö, âäö trang sæïc vaì caïc âäö duìng âàõt tiãön khaïc, tæì
âäö gia duûng, âäö chåi, âäö gäù vaì âäö âiãûn âãún ä tä vaì
cäng trçnh kiãún truïc, tæì caïc saín pháøm may màûc âãún
caïc thiãút bë, duûng cuû thãø thao. Kiãøu daïng cäng
nghiãûp cuîng quan troüng âäúi våïi bao bç, váût âæûng vaì
kiãøu caïch cuía saín pháøm.
Theo quy tàõc chung, kiãøu daïng cäng nghiãûp bao
gäöm:
caïc âàûc âiãøm dáúu hiãûu ba chiãöu, nhæ hçnh
daïng cuía saín pháøm
caïc âàûc âiãøm hai chiãöu nhæ baín veî hoüa tiãút,
âæåìng neït hoàûc maìu sàõc cuía saín pháøm
sæû kãút håüp cuía mäüt hoàûc nhiãöu âàûc âiãøm âoï.
Vê duû kiãøu daïng cäng nghiãûp ba chiãöu:
Âæåüc pheïp cuía: Villeroy + Boch A.G.
Vê duû kiãøu daïng cäng nghiãûp hai chiãöu:
Kiïíu daáng cöng nghiïåp laâ gò?
5.8%
6.5%
10.1%
20.3%
23.4%
70.0%
http://www.wipo.int/sme/
45
Caïc doanh nghiãûp thæåìng âáöu tæ mäüt læåüng thåìi
gian vaì nguäön læûc âaïng kãø nhàòm muûc âêch tàng sæû
háúp dáùn vãö hçnh thæïc saín pháøm cuía hoü. Caïc kiãøu
daïng måïi vaì âäüc âaïo thæåìng âæåüc taûo ra nhàòm:
Âiãöu chènh âãø saín pháøm cuía mçnh háúp
dáùn våïi mäüt bäü pháûn ngæåìi tiãu duìng cuû
thãø: Mäüt säú thay âäøi nhoí âäúi våïi kiãøu daïng saín
pháøm (vê duû âäöng häö) coï thãø laìm cho chuïng
thêch håüp våïi caïc nhoïm khaïch haìng våïi âäü tuäøi,
táûp tuûc vàn hoaï hoàûc xaî häüi khaïc nhau. Trong
khi chæïc nàng chênh cuía âäöng häö váùn giæî
nguyãn, treí em vaì ngæåìi låïn noïi chung coï såí
thêch hoaìn toaìn khaïc nhau vãö kiãøu daïng.
Thiãút láûp mäüt thë træåìng caûnh tranh måïi:
Trong mäi træåìng caûnh tranh, nhiãöu cäng ty tçm
caïch taûo ra mäüt thë træåìng caûnh tranh bàòng
caïch giåïi thiãûu caïc kiãøu daïng saïng taûo âäúi våïi
caïc saín pháøm cuía hoü nhàòm phán biãût våïi caïc
saín pháøm cuìng loaûi cuía caïc âäúi thuí caûnh tranh.
Âoï coï thãø laì caïc saín pháøm thäng duûng nhæ
khoaï, giaìy deïp, cäúc, taïch âãún caïc saín pháøm âàõt
tiãön nhæ âäö trang sæïc, maïy tênh hoàûc ä tä.
Cuíng cäú nhaîn hiãûu: caïc kiãøu daïng saïng taûo
thæåìng âæåüc kãút håüp våïi caïc nhaîn hiãûu haìng
hoaï khaïc biãût nhàòm náng cao khaí nàng phán
biãût cuía (caïc) nhaîn hiãûu. Nhiãöu cäng ty âaî ráút
thaình cäng trong viãûc taûo ra vaì xaïc âënh hçnh
aính nhaîn hiãûu bàòng caïch chuï troüng nhiãöu vaìo
kiãøu daïng saín pháøm.
1.
2.
3.
Kiãøu daïng cäng nghiãûp laìm gia tàng giaï trë cuía saín
pháøm. Noï laìm cho saín pháøm thu huït vaì háúp dáùn âäúi
våïi khaïch haìng vaì tháûm chê coï thãø laì yãúu täú duy
nháút laìm cho saín pháøm baïn chaûy. Vç váûy viãûc baío
häü caïc kiãøu daïng coï giaï trë phaíi chiãúm mäüt vë trê
quan troüng trong chiãún læåüc kinh doanh cuía báút cæï
nhaì thiãút kãú hay nhaì saín xuáút naìo.
Thäng qua viãûc näüp âån âàng kyï baío häü kiãøu daïng
cäng nghiãûp taûi caïc cå quan såí hæîu trê tuãû quäúc gia
hoàûc khu væûc, chuí kiãøu daïng âæåüc âäüc quyãön ngàn
cáúm caïc haình vi sao cheïp hoàûc bàõt chæåïc
cuía ngæåìi khaïc. Âiãöu naìy coï yï nghéa âäúi våïi hoaût
âäüng kinh doanh vç qua âoï doanh nghiãûp náng cao
âæåüc khaí nàng caûnh tranh vaì thæåìng mang laûi
doanh thu bäø sung theo caïc caïch sau:
Bàòng caïch âàng kyï baío häü kiãøu daïng, baûn coï
thãø ngàn cáúm viãûc sao cheïp hoàûc bàõt chæåïc båíi
caïc âäúi thuí caûnh tranh vaì nhåì âoï náng cao vë
thãú caûnh tranh cuía baûn trãn thë træåìng.
Viãûc âàng kyï kiãøu daïng goïp pháön thu häöi väún
âaî âáöu tæ cho viãûc taûo ra vaì quaíng caïo, tiãúp
thë saín pháøm liãn quan vaì nhåì âoï tàng låüi
nhuáûn cuía baûn.
Kiãøu daïng cäng nghiãûp laì taìi saín kinh doanh
laìm tàng giaï trë thæång maûi vaì saín pháøm cuía
cäng ty. Kiãøu daïng thaình cäng bao nhiãu thç
giaï trë cuía cäng ty caìng cao báúy nhiãu.
Kiãøu daïng cäng nghiãûp âang âæåüc baío häü coï
thãø âæåüc cáúp li xàng (hoàûc baïn) cho ngæåìi
khaïc âãø thu tiãön. Bàòng caïch cáúp li xàng, baûn
coï thãø thám nháûp vaìo caïc thë træåìng maì træåïc
âoï baûn khäng thãø.
Viãûc âàng kyï kiãøu daïng cäng nghiãûp khuyãún
khêch caûnh tranh laình maûnh vaì thæång maûi
trung thæûc vaì nhåì âoï taûo ra caïc chuíng loaûi
saín pháøm phong phuï, háúp dáùn vãö tháøm myî.
Lyï do baío häü kiãøu daïng cäng nghiãûp
taûi Liãn minh cháu Áu:
Âãø chäúng viãûc bë sao cheïp
Chênh saïch cuía cäng ty
Âãø tàng khaí nàng caûnh tranh
Uy tên cuía cäng ty
Ngàn chàûn yï nghé "täi seî sao cheïp"
Caïc lyï do khaïc
Nguäön: OHIM, Nghiãn cæïu triãøn voüng vãö nhu cáöu
âàng kyï kiãøu daïng trong phaûm vi Liãn minh cháu Áu
Màûc duì caïc yãúu täú chæïc nàng cuía mäüt chiãúc âeìn
thæåìng khäng khaïc biãût âaïng kãø giæîa caïc saín
pháøm, hçnh daïng bãn ngoaìi cuía noï laûi laì yãúu täú
quyãút âënh cho sæû thaình cäng trãn thë træåìng.
Chênh vç váûy, âàng baû kiãøu daïng cäng nghiãûp taûi
caïc næåïc thæåìng coï mäüt danh muûc daìi vãö caïc kiãøu
daïng âäö gia duûng nhæ caïc loaûi âeìn.
Caác kiïíu daáng saáng taåo trong kinh doanh
Taåi sao cêìn phaãi baão höå kiïíu daáng cöng nghiïåp?
Chiïëu möåt ñt aánh saáng lïn kiïíu daáng
Âæåüc pheïp cuía: Victorinox Ltd
Âæåüc pheïp cuía: Nemo S.p.A.
6
Taûi háöu hãút caïc næåïc, âãø âæåüc baío häü kiãøu daïng
cäng nghiãûp phaíi âæåüc âàng kyï theo quy
âënh cuía luáût kiãøu daïng cäng nghiãûp.
Âãø âàng kyï kiãøu daïng cäng nghiãûp baûn phaíi näüp
âån taûi cå quan såí hæîu cäng nghiãûp quäúc gia
cuía næåïc maì baûn muäún kiãøu daïng cäng nghiãûp cuía
mçnh âæåüc baío häü (danh muûc caïc trang web cuía
caïc cå quan såí hæîu trê tuãû âæåüc nãu åí Phuû luûc 1).
Âäúi våïi viãûc baío häü kiãøu daïng åí næåïc ngoaìi, âãö
nghë xem Muûc 3.
Cáön læu yï âäúi våïi mäüt säú næåïc hoàûc caïc khu væûc
kinh tãú chung nhæ Liãn minh cháu Áu. Gáön âáy,
phaïp luáût cuía hoü coï quy âënh vãö khaí nàng baío häü
haûn chãú âäúi våïi caïc kiãøu daïng khäng âàng ky ï
våïi thåìi haûn laì ba nàm tênh tæì ngaìy kiãøu daïng âoï
âæåüc cäng bäú taûi Liãn minh cháu Áu.
Kiãøu daïng khäng âàng kyï taûo cå häüi cho caïc cäng
ty kiãøm nghiãûm saín pháøm cuía hoü trãn thë træåìng
træåïc khi quyãút âënh âàng kyï táút caí caïc kiãøu daïng
cäng nghiãûp, trong âoï coï nhiãöu kiãøu daïng coï thãø seî
khäng thaình cäng trãn thë træåìng. Ngoaìi ra, mäüt säú
kiãøu daïng coï thãø täön taûi trãn thë træåìng våïi thåìi gian
ráút ngàõn, âàûc biãût laì trong ngaình cäng nghiãûp taûo
mäút. Âäúi våïi caïc saín pháøm âoï, kiãøu daïng khäng
âàng kyï laì mäüt læûa choün thay thãú coï yï nghéa. Tuy
2. Baío häü kiãøu daïng
cäng nghiãûp
http://www.wipo.int/sme/
nhiãn, mäùi khi mäüt saín pháøm âæåüc chãú taûo, caïc nhaì
thiãút kãú coï 12 thaïng âãø âàng kyï kiãøu daïng. Viãûc baío
häü kiãøu daïng khäng âàng kyï bë haûn chãú båíi leî viãûc
baío vãû quyãön âäúi våïi chuïng khoï hån nhiãöu so våïi
kiãøu daïng âàng kyï vaì thåìi haûn baío häü chuïng cuîng
ngàõn hån nhiãöu, chè coï 3 nàm thay vç 25 nàm âäúi
våïi kiãøu daïng âàng kyï taûi Liãn minh cháu Áu.
Trong khi taìi liãûu hæåïng dáùn naìy chè âãö cáûp chuí yãúu
âãún kiãøu daïng âàng kyï, cuîng cáön phaíi chè ra ràòng
taûi mäüt säú næåïc, coï thãø coï caïc phæång thæïc baío häü
thay thãú khaïc âäúi våïi kiãøu daïng cäng nghiãûp:
Phuû thuäüc vaìo luáût quäúc gia cuû thãø vaì loaûi hçnh
kiãøu daïng, mäüt phæång thæïc thay thãú âoï laì baío
häü kiãøu daïng theo luáût quyãön taïc gia.í Noïi
chung quyãön taïc giaí xaïc âënh âäüc quyãön âäúi våïi
caïc taïc pháøm vàn hoüc vaì nghãû thuáût. Vç mäüt säú
kiãøu daïng, taûi mäüt säú næåïc, coï thãø âæåüc coi laì
taïc pháøm nghãû thuáût hoàûc myî thuáût æïng duûng,
vç váûy coï thãø aïp duûng hçnh thæïc baío häü quyãön
taïc giaí âäúi våïi caïc kiãøu daïng âoï vaì âáy cuîng laì
mäüt phæång aïn læûa choün thay thãú âäúi våïi caïc
doanh nghiãûp væìa vaì nhoí.
Ngoaìi ra, taûi mäüt säú næåïc, nãúu mäüt kiãøu daïng
cäng nghiãûp thæûc hiãûn chæïc nàng cuía mäüt nhaîn
hiãûu trãn thë træåìng, thç kiãøu daïng âoï coï thãø
âæåüc baío häü nhæ mäüt nhaîn hiãûu ba chiãöu.
Âáy laì træåìng håüp khi hçnh daïng hoàûc bao bç
cuía saín pháøm âæåüc xem laì coï khaí nàng phán
biãût.
Bùçng caách naâo àïí àaåt àûúåc sûå baão höå
kiïíu daáng cöng nghiïåp?
Luáût vãö caûnh tranh khäng laình maûnh
cuîng coï thãø laì mäüt choün læûa thay thãú âãø caïc
cäng ty baío vãû kiãøu daïng cäng nghiãûp
chäúng viãûc bàõt chæåïc båíi caïc âäúi thuí caûnh
tranh.
Âãø coï thäng tin chi tiãút vãö baío häü kiãøu daïng theo
luáût quyãön taïc giaí, nhaîn hiãûu hoàûc caûnh tranh
khäng laình maûnh haîy xem Muûc 5.
Khi mäüt kiãøu daïng cäng nghiãûp âæåüc baío häü,
chuí kiãøu daïng coï quyãön ngàn cáúm moüi haình
vi sao cheïp hoàûc bàõt chæåïc traïi pheïp båíi
caïc bãn thæï ba. Näüi dung cuía quyãön naìy laì ngàn
Chuã kiïíu daáng cöng nghiïåp àûúåc baão höå
àûúåc hûúãng nhûäng quyïìn gò?
7
Caái gò coá thïí àûúåc àùng kyá kiïíu daáng
cöng nghiïåp?
cáúm ngæåìi khaïc saín xuáút, chaìo baïn, nháûp
kháøu, xuáút kháøu hoàûc baïn báút kyì saín pháøm
naìo coï chæïa hoàûc sæí duûng kiãøu daïng. Phaïp luáût
vaì thæûc tiãùn cuía mäüt næåïc hoàûc khu væûc xaïc
âënh phaûm vi baío häü kiãøu daïng âàng kyï.
Theo quy tàõc chung, âãø coï thãø âæåüc âàng kyï, kiãøu
daïng cäng nghiãûp phaíi âaïp æïng mäüt hoàûc mäüt säú
yãu cáöu cå baín sau âáy, phuû thuäüc vaìo luáût quäúc
gia cuía tæìng næåïc:
Kiãøu daïng âoï nháút thiãút phaíi "måïi". Mäüt kiãøu
daïng âæåüc coi laì måïi nãúu khäng coï mäüt kiãøu
daïng naìo truìng våïi kiãøu daïng âoï âaî âæåüc cäng
bäú cho cäng chuïng træåïc ngaìy näüp âån.
Chuïng ta giaí âënh ràòng cäng ty cuía baûn âaî thiãút kãú
mäüt chiãúc ä våïi mäüt kiãøu daïng saïng taûo, vaì âàng
kyï kiãøu daïng âoï taûi Cå quan Såí hæîu trê tuãû quäúc
gia vaì nhåì âoï coï âæåüc âäüc quyãön âäúi våïi loaûi ä
mang kiãøu daïng âoï. Âiãöu âoï coï nghéa laì nãúu baûn
phaït hiãûn mäüt âäúi thuí caûnh tranh âang saín xuáút,
baïn hoàûc nháûp kháøu loaûi ä mang kiãøu daïng y hãût
hoàûc gáön giäúng kiãøu daïng cuía baûn, khi âoï baûn coï
thãø ngàn cáúm ngæåìi âoï sæí duûng kiãøu daïng cuía
baûn, vaì coï thãø âoìi bäöi thæåìng thiãût haûi vaì täøn tháút
maì viãûc sæí duûng traïi pheïp kiãøu daïng âoï gáy ra cho
cäng ty baûn.
Àöåc quyïìn
Do váûy, trong khi baûn khäng thãø ngàn chàûn caïc âäúi
thuí caûnh tranh saín xuáút caïc saín pháøm caûnh tranh,
baûn coï thãø ngàn cáúm hoü saín xuáút caïc saín pháøm coï
kiãøu daïng giäúng saín pháøm cuía baûn vaì tæû do sæí duûng
thaình quaí saïng taûo cuía baûn. Âãø coï thäng tin chi tiãút
vãö caïch thæïc baío vãû quyãön cuía baûn, baûn nãn sæí duûng
dëch vuû tæ váún cuía mäüt luáût sæ såí hæîu trê tuãû.