TR NG Đ I H C S PH M TP.H CHÍ MINHƯỜ Ạ Ọ Ư Ạ Ồ
KHOA L CH SỊ Ử
BÀI TI U LU NỂ Ậ
Đ TÀI:NH NG THÀNH T U VĂN HÓA C A AI C P C Đ IỀ Ữ Ự Ủ Ậ Ổ Ạ
KIM T THÁP KÊOP.Ự
GVHD:Ts.Tr nh Ti n Thu nị ế ậ
L p:S -GDQPớ ử
Tên:Hoàng Th Hi nị ề
MSSV:K36610016
TPHCM,ngày 22-6-2011.
M C L CỤ Ụ
I.NGU N S LI U VÀ S PHÁT TRI N C A NGHÀNH AI C P H C.Ồ Ử Ệ Ự Ể Ủ Ậ Ọ
II.VÀI NÉT V AI C P C Đ I.Ề Ậ Ổ Ạ
1.Đi u ki n t nhiênề ệ ự
2.Các th i kì c a Ai C pờ ủ ậ
II.NH NG THÀNH T U C A VĂN MINH AI C P.Ữ Ự Ủ Ậ
1.Ch vi tữ ế
2.Văn h cọ
3.Tôn giáo
4.Khoa h c t nhiênọ ự
5.Ngh thu tệ ậ
IV.Kim T Tháp Keopự
I.Ngu n s li u và quá trình phát tri n c a nghành Ai C p h c.ồ ử ệ ể ủ ậ ọ
Ai C p là quê h ng c a m t trong nh ng n n văn minh xu t hi n s m nh t l ch sậ ươ ủ ộ ữ ề ấ ệ ớ ấ ị ử
xã h i loài ng i.Vì th Ai C p ngày nay v n còn b o t n nhi u di tích c a n n vănộ ườ ế ậ ẫ ả ồ ề ủ ề
minh v t ch t r c r đó.Qua các cu c khai qu t đã cung c p nhi u tài li u có giá tr đ iậ ấ ự ỡ ộ ậ ấ ề ệ ị ố
v i vi c tìm hi u đ i s ng xã h i ,kinh t ,văn hóa..và tình hình chính tr c a Ai C p cớ ệ ể ờ ố ộ ế ị ủ ậ ổ
đ i. vùng Amarana tìm th y nh ng khu m táng v i nh ng đ n đài,cung đi n trángạ Ở ấ ữ ộ ớ ữ ề ệ
l ,nh ng dinh th ,v n cây,đ ng ph ,công viên…đ c bi t là các xác p. vùngệ ữ ự ườ ườ ố ặ ệ ướ Ở
Me6dinet-Abu tìm th y d u tích khu đ n th và cung đi n c a Ramet III . vùng Geluanaấ ấ ề ờ ệ ủ Ở
phát hi n h n 700 m tang th i c v ng qu c.ệ ơ ộ ờ ổ ươ ố
M t ngu n tài li u khá quan tr ng và r t phong phú đó là văn t c Ai C p.H đãộ ồ ệ ọ ấ ự ổ ậ ọ
bi t vi t ch trên đá,g ,da,v i,thông d ng nh t là gi y papyrut.Nhi u t gi y dán l i v iế ế ữ ỗ ả ụ ấ ấ ề ờ ấ ạ ớ
nhau thành m t cu n sách,có cu n dài t i 40m.Ngoài ra các tài li u còn đ c ghi trênộ ố ố ớ ệ ượ
đá,nh ng b c t ng các đ n th và nhà m ,trên các pho t ng và bia k ni m.ữ ứ ượ ở ề ờ ồ ượ ỷ ệ
Cùng v i nh ng tài li u phát hi n đ c lòng đ t còn có các di tích v t chat khácớ ữ ệ ệ ượ ở ấ ậ
n m r i rác kh p m i mi n đ t n c giúp gi i quy t hang lo t v n đ l ch s vănằ ả ở ắ ọ ề ấ ướ ả ế ạ ấ ề ị ử
hóa.Đó là các kim t tháp ,lá nh ng đ n th ,cung đi n,lăng t m,là nh ng t ng đá hayự ữ ề ờ ệ ẩ ữ ượ
b c ch m n i trên t ng…giúp hi n lên m t quá kh r c r .ứ ạ ổ ườ ệ ộ ứ ự ỡ
Đã có r t nhi u nhà s h c trên th gi i nghiên c u v Ai C p trong đó ph i k t iấ ề ử ọ ế ớ ứ ề ậ ả ể ớ
Hêrodot cùng nhi u tác gi khác nh Điodo(TK I TCN),Xtrabon(TK I-I TCN)…và nhi uề ả ư ể
tác gi khác.Ng i Ai C p cũng có nh ng tác ph m vi t v đ t n c mình nhả ườ ậ ữ ẩ ế ề ấ ướ ư
Manneton(TK IV-III TCN).
Nh vi c tìm ra chìa khóa c a ch t ng hình là c s c a vi c m ra m t nghànhờ ệ ủ ữ ượ ơ ở ủ ệ ở ộ
khoa h c m i đó là nghành Ai c p h c .T gi a th k 19 các nhà kh o c đã ti n hànhọ ớ ậ ọ ừ ữ ế ỷ ả ổ ế
nghiên c u các kim t tháp thu c các v ng tri u V-VI Xaccara,các h m m và các xácứ ự ộ ươ ề ở ầ ộ
p c a th i tân v ng qu c.Nh nh ng ngu n s li u đã đ c tích lũy t cu i th k 19ướ ỉ ờ ươ ố ờ ữ ồ ử ệ ượ ừ ố ế ỷ
b t đ u nh ng công trình nghiên c u v l ch s ,văn hóa,…M t trong nh ng công trìnhắ ầ ữ ứ ế ị ử ộ ữ
đ u tiên là cu n chuyên kh o “L ch s c đ i các dân t c ph ng đông”,cu n “L ch sầ ố ả ị ử ổ ạ ộ ươ ố ị ử
ph ng đông c đ i”…m t lo t công trình v ch đ s h u ru ng đ t và các hình th cươ ổ ạ ộ ạ ề ế ộ ở ữ ộ ấ ứ
kinh t đ n mi u th i c v ng qu c…ế ề ế ờ ổ ươ ố
II.VÀI NÉT V AI C P C Đ IỀ Ậ Ổ Ạ
1.Đi u kiên t nhiên và dân cề ự ư
Ai C p n m Đông B c Châu Phi là m t thung lũng h p và dài n m trên l u v cậ ằ ở ắ ộ ẹ ằ ư ự
song Nin.Bi bao b c b i nh ng dãy đá t ng đ ng b i H ng H i phía đông và sa m cọ ơ ữ ẳ ứ ở ổ ả ở ạ
Libi khô khan ,đông b c có môt vùng đát h p –đ t Xinai-n i li n Ai C p v i Tây Áắ ẹ ấ ố ề ậ ớ
.Cũng t đây,quân đ i n c ngoài và nh ng đoàn l c đà c a các th ng nhân ch hangừ ộ ướ ữ ạ ủ ươ ở
hóa đã đ n Ai C p.ế ậ
Cũng gi ng nh các n n văn minh ph ng đông khác,Ai C p g n li n v i songố ư ề ươ ậ ắ ề ớ
Nin.nó không ch t o nên m t vùng đ t màu m ,là đ ng giao thông huyêt m ch c a đ tỉ ạ ộ ấ ỡ ườ ạ ủ ấ
n c .Sông Nin không ch nh h ng đ n quá trình phát tri n l ch s mà còn nh h ngướ ỉ ả ưở ế ể ị ử ả ưở
đ n đ i s ng chính tr ,xã h i , và c dân cũ n c này.ế ờ ố ị ộ ư ướ
2.Các th i kỳ l ch s c a Ai C pờ ị ử ủ ậ
Th i kỳ T o Kỳ V ng Qu c(3200-3000 TCN)ờ ả ươ ố
Th i kỳ C V ng Qu c(3000-2200 TCN)ờ ổ ươ ố
Th i kỳ Trung Kỳ V ng Qu c(2200-1570 TCN)ờ ươ ố
Th i kỳ Tân V ng Qu c(1570-1100 TCN)ờ ươ ố
III.NH NG THÀNH T U CH Y U C A AI C P C Đ I.Ữ Ự Ủ Ế Ủ Ậ Ổ Ạ
Ai C p đ c xem là cái nôi c a n n văn minh nhân lo i .Là m t trong nh ngậ ượ ủ ề ạ ộ ữ
n n văn minh c nh t và phát tri n r c r nh t trên th gi i .D a trên c s c a vi cề ổ ấ ể ự ỡ ấ ế ớ ụ ơ ở ủ ệ
phát hi n đ ng và n n nông nghi p lúa n c ,h đã t ng b c sang t o ra n n văn minhệ ồ ề ệ ướ ọ ừ ướ ạ ề
tinh hoa vô cùng r c r ,trong đó ph i k đ n là ch vi t ,văn h c, ki n trúc và khoa h cự ỡ ả ể ế ữ ế ọ ế ọ
t nhiên.ự
1.Ch vi tữ ế
Văn t c c a ng i Ai C p đ c hình thành t nh ng hình v và các ki u hoaự ổ ủ ườ ậ ượ ừ ữ ẽ ể
văn có t th i nguyên th y.V hình d ng,ban đ u r t gi ng v i hình các s v t mu nừ ờ ủ ề ạ ầ ấ ố ớ ự ậ ố
mô t ,vì th d c g i là ch t ng hình.Ch đ c kh c trên đá đ c x p theo trình tả ế ượ ọ ữ ượ ữ ượ ắ ượ ế ự
nh t đ nh .ấ ị
Vd:mu n nói đ n m t tr i ,h v m t vòng tròn nh gi a thêm m t d u ch mố ế ặ ờ ọ ẽ ộ ỏ ở ử ộ ấ ấ
Đ ch nh ng khái ni m ph c t p h dùng ph ng pháp t ng tr ng .ể ỉ ữ ệ ứ ạ ọ ươ ượ ư
Vd:mu n ch s khát n c,h v ba làn sóng và thêm m t con trâu.ố ỉ ự ướ ọ ẽ ộ
Trong quá trình s d ng đ vi t cho nhanh h đã c i bi n ch theo h ng đ n gi nư ụ ể ế ọ ả ế ữ ướ ơ ả
hóa,lo i ch đó g i là ch th o.T nh ng ký hi u t ng hình bi u đ t m t t ,m t kháiạ ữ ọ ữ ả ừ ữ ệ ượ ể ạ ộ ừ ộ
ni m,d n d n đ c bi u hi n b ng âm ti t.Do có ch t ng hình h có th ghi chép cácệ ầ ầ ượ ể ệ ằ ế ữ ượ ọ ể
tài li u kinh t ,văn hóa…ệ ế