Thị xã Thái Hoà áp dụng quy trình sản xuất rau, quả tươi an toàn theo
hướng VIETGAP
Với yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng Dịch vụ -
Thương mại và Công nghiệp - Xây dựng, thị xã Thái Hòa đang chuyển dịch dần
sang sản xuất nông nghiệp theo hướng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Song
song với việc đưa các giống cây, giống con mới vào sản xuất để tăng năng suất và
hiệu quả, thị xã đã đồng thời vào sản xuất ứng dụng tiến bộ KH-CN nhằm nâng
cao năng suất, chất lượng và đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Áp
dụng quy trình sản xuất rau, quả tươi theo hướng VietGAP là một mô hình tiêu
biểu.
1. Áp dụng quy trình sản xuất rau, quả tươi theo hướng VietGAP
Năm 2008, Hội đồng KH-CN thị xã Thái Hoà kết hợp với các cấp, các ngành
đưa quy trình sản xuất rau quả tươi an toàn định hướng theo tiêu chuẩn VietGAP
vào địa bàn thị xã với quy mô xây dựng mô hình trình diễn, các đối tượng cụ thể
là cây dưa hấu, dưa leo và bí xanh. Năm 2008, áp dụng quy trình sản xuất này
đối với cây dưa leo tại xã Nghĩa Thuận với diện tích 3ha, năm 2009 và 2010 áp
dụng với cây dưa chuột và dưa hấu tại xã Nghĩa Thuận và phường Quang Phong
với diện tích 30ha, cây vụ xuân năm 2011 áp dụng với cây bí xanh tại xã Nghĩa
Mỹ với diện tích 3ha và 20ha dưa hấu tại phường Quang Phong.
Để áp dụng được quy trình sản xuất rau, quả tươi theo hướng VietGAP và
nhân rộng trên các vùng sản xuất nông nghiệp của thị xã Thái Hoà, Hội đồng
KH-CN thị xã đã tổ chức cho cán bộ trực tiếp đi tham quan, học tập quy trình
sản xuất rau quả tươi theo các tiêu chuẩn của VietGAP tại các địa điểm nghiên
cứu cũng như tại nơi sản xuất. Cụ thể năm 2009, Hội đồng KH-CN thị xã đã tổ
chức cho cán bộ đi tham quan học tập tại Viện nghiên cứu rau quả Trung ương,
Viện Di truyền và một số cánh đồng sản xuất rau, quả tươi theo tiêu chuẩn
VietGAP tại Đông Anh, Hà Nội và tổ chức tập huấn cho nông dân nắm được
các tiêu chuẩn để rau, quả tươi đảm bảo an toàn tại 3 phường xã là: phường
Quang Phong, xã Nghĩa Thuận và xã Nghĩa Mỹ với số lượng 5 lớp, 200 lượt
người tham gia; tập huấn kỹ thuật sản xuất rau an toàn theo hướng VietGAP
cho 114 khuyến nông viên kiêm chi hội trưởng chi hội nông dân ở các phường
xã và một số lớp cho nông dân ở các phường, xã trong 3 năm (2008-2010).
Nông dân trực tiếp tham gia mô hình đã được trang bị những nội dung cơ bản
về lý thuyết tiêu chuẩn rau an toàn theo VietGAP, được hướng dẫn thực hành
theo phương pháp “cầm tay chỉ việc”.
Hiện nay phần lớn nông dân đã biết thực hành sản xuất rau, quả an toàn trên
đồng ruộng, họ đã hiểu được muốn có rau quả an toàn, ít sâu bệnh, ít sử dụng
thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) lại cho năng suất cao, chất lượng tốt và sạch thì
cần phải thực hiện đúng tất cả các khâu: Chọn giống sạch bệnh và chất lượng
tốt; Triển khai đúng với thời vụ của cây trồng; Đất phải được cày phơi ải trước
khi trồng, chọn đất phù hợp với cây, đất không bị nhiễm bệnh và nhiễm bẩn; Sử
dụng phân chuồng hoai mục, bón phân cân đối; Xử lý tốt hạt giống trước khi
đưa ra ruộng; Sử dụng nước sạch, nước không bị nhiễm bẩn để tưới; Chăm sóc
tốt cây trồng bằng phương pháp truyền thống, tránh sử dụng thuốc trừ cỏ trên
vườn rau; Trồng với mật độ vừa phải để tránh sâu bệnh; Hạn chế tối đa sử dụng
thuốc BVTV bằng phương pháp: phát hiện sâu bệnh hại sớm và phòng trừ kịp
thời theo phương pháp 4 đúng; Tăng cường các biện pháp truyền thống trong
phòng trừ sâu bệnh như dùng bẫy đèn, dùng bẫy mùi, tăng cường biện pháp bắt
sâu thủ công; Tăng cường bảo vệ thiên địch trên đồng ruộng và sử dụng thiên
địch để chống sâu bệnh trên cây trồng; Khi phun thuốc BVTV phải tính toán
thời gian an toàn cho các lứa thu hoạch sản phẩm; làm tốt công tác thu hoạch
và bảo quản sản phẩm; Làm tốt công tác phân loại sản phẩm, đóng gói và xây
dựng thương hiệu sản phẩm. Bà con nông dân đã biết ghi chép hồ sơ đồng
ruộng, ghi lại ngày gieo, ngày trồng, các loại sâu bệnh có trên đồng ruộng và
thời gian phun thuốc cũng như loại thuốc được sử dụng để phun; Ghi chép các
diễn biến từ đầu đến cuối quá trình sản xuất, từ giống, phân, thời vụ … và công
tác lưu giữ hồ sơ để phục vụ cho việc truy nguyên nguồn gốc và quá trình thực
hiện trên đồng ruộng.
2. Kết quả thu được
Từ khi đưa quy trình sản xuất rau quả tươi theo tiêu chuẩn VietGAP áp dụng
trên địa bàn thị xã Thái Hoà, năng suất bình quân của rau, quả tươi cũng như
chất lượng được nâng cao. Năng suất dưa hấu đạt 30 tấn/ha; năng suất dưa leo
đạt 30 tấn/ha, năng suất bí xanh đạt 60 tấn/ha. Các loại rau, quả tươi được áp
dụng quy trình sản xuất theo hướng VietGAP được đánh giá là tươi, ngon hơn
các loại sản phẩm khác. Vì vậy giá bán các loại sản phẩm này cao hơn các loại
rau quả thông thường: Dưa hấu có giá cao hơn từ 15-20%; Bí xanh cao hơn 20-
25%; Đặc biệt dưa leo có giá bán cao gấp 1,4 lần dưa leo thường trong vụ xuân
2011. Các sản phẩm này không những tiêu thụ trên địa bàn mà còn được đưa đi
tiêu thụ tại các địa phương khác như: Dưa hấu Quang Phong đã được tiêu thụ ở
Hà Nội, Hải Phòng và cửa khẩu Trung Quốc; Bí xanh Nghĩa Thuận, Nghĩa Mỹ
được tiêu thụ ở thị trường Vinh; Dưa leo Nghĩa Thuận được tiêu thụ ở thị
trường Vinh và các huyện Quỳ Châu, Quỳ Hợp… Lợi nhuận thu được khi áp
dụng quy trình sản xuất rau, quả tươi theo hướng VietGAP từ các đối tượng này
đạt trên 50 triệu đồng/ha/3tháng.
Áp dụng quy trình sản xuất rau, quả tươi theo VietGAP đã giúp người nông
dân biết cách sử dụng giống hợp lý, sử dụng phân bón cân đối và đặc biệt sử
dụng thuốc BVTV có hiệu quả, không lạm dụng từ đó giảm chi phí đầu vào,
tăng năng suất sản phẩm, hiệu quả kinh tế được tăng cao. Ngoài ra khi áp dụng
quy trình sản xuất rau, quả tươi theo VietGAP còn đảm bảo an toàn vệ sinh
thực phẩm cho người tiêu dùng và đặc biệt giúp bảo vệ môi trường sống cũng
như môi trường đất, môi trường nước và không khí, hạn chế sự ảnh hưởng dư
lượng thuốc BVTV tác động đến số lượng thiên địch trên đồng ruộng.
Việc áp dụng công nghệ sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP đã
giúp nông dân quan tâm hơn đến mẫu mã sản phẩm và có ý thức xây dựng
thương hiệu, giữ gìn chất lượng sản phẩm. Người tiêu dùng an tâm hơn đối
với sản phẩm mà mình đang sử dụng.
Ngoài ra việc áp dụng quy trình sản xuất rau, quả tươi còn tạo điều kiện cho
người sản xuất có cơ hội để học hỏi, được tiếp xúc với các thị trường tiêu dùng
mới. Người nông dân phấn khởi và an tâm hơn trong sản xuất nông nghiệp, đặc
biệt đối với ngành sản xuất rau, quả tươi là một lĩnh vực khá nhạy cảm về thời
tiết cũng như thị trường tiêu thụ.
3. Những hạn chế khi áp dụng quy trình sản xuất rau, quả tươi theo
hướng VietGAP trên địa bàn thị xã Thái Hoà
Tuy áp dụng quy trình sản xuất theo VietGAP trên rau, quả tươi đã mang lại
hiệu quả cao cho người sản xuất cũng như lợi ích cao cho người tiêu dùng
nhưng còn có những hạn chế như điều kiện để tổ chức thực hiện phân tích đánh
giá chất lượng sản phẩm, cấp giấy chứng nhận rau, quả an toàn theo VietGAP
còn chưa thực hiện được dẫn đến sản phẩm rau, quả an toàn chưa cung cấp
được trong các thị trường lớn như các siêu thị hay cửa hàng rau sạch mà chỉ
mới bán tại các chợ nhỏ. Người tiêu dùng chưa phân biệt được giữa rau quả sản
xuất an toàn và các loại rau, quả khác. Chính vì thế cho nên giá bán của các sản
phẩm được sản xuất an toàn chưa cao hơn nhiều so với các loại sản phẩm khác,
điều đó làm giảm lợi ích của người sản xuất.
Công việc ghi chép hồ sơ đồng ruộng của người nông dân gặp khó khăn, vì
người nông dân từ trước đã quen với cách sản xuất trồng và chăm sóc thông
thường, đa số nông dân không quen với việc ghi chép. Cán bộ chuyên môn cần
thường xuyên, nhắc nhở để bà con biết cách ghi đúng và đầy đủ nội dung yêu
cầu.
Việc áp dụng quy trình sản xuất rau an toàn theo hướng VietGAP chưa được
phổ biến rộng rãi và chưa trở thành kỹ năng của người nông dân. Nếu thiếu sự
quan tâm, chỉ đạo, hướng dẫn thì phong trào sẽ ngày một giảm dần. Vì vậy, đòi
hỏi sự cố gắng nỗ lực của lực lượng cán bộ, các cấp các ngành và sự cố gắng
của bà con nông dân.
4. Định hướng sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP trong những năm tới
Những kết quả ban đầu tuy khiêm tốn nhưng đã tạo nên sự phấn khởi cho
nông dân và người tiêu dùng, định hướng cho nông dân có ý thức với sản phẩm
do chính mình làm ra. Hướng sản xuất nông nghiệp của thị xã Thái Hoà trong
những năm tới là tiếp tục xây dựng các quy trình sản xuất theo hướng VietGAP
để áp dụng vào sản xuất trên các loại cây trồng khác nhau, trong đó tập trung
nhân rộng áp dụng trên đối tượng là rau, quả tươi. Tổ chức đánh giá để chứng
nhận tiêu chuẩn VietGAP cho một số rau, quả nổi tiếng trong vùng như dưa hấu,
bí xanh, cam, bưởi, thanh long.
Triển khai thêm nhiều cánh đồng sản xuất rau an toàn trên địa bàn; tăng
cường tập huấn cho nông dân về rau an toàn; tổ chức hội thảo và tham quan
cách làm tiên tiến của các địa phương khác để cán bộ và nông dân học hỏi và
làm theo.
Kêu gọi nhà đầu tư xây dựng các mô hình sản xuất rau sạch để nhân rộng
trên địa bàn thị xã và xây dựng vùng chuyên canh sản xuất rau an toàn tại các
phường, xã: Nghĩa Thuận, Nghĩa Mỹ, phường Quang Phong, phường Long Sơn
để cung cấp rau an toàn cho địa bàn thị xã và các địa phương khác. Tiến tới áp
dụng công nghệ cao trong sản xuất rau an toàn, đưa nông nghiệp thị xã tiến
nhanh nhằm nâng cao đời sống của nông dân, góp phần vào với sự phát triển
kinh tế xã hội của thị xã Thái Hòa./.