GVHD: LÊ TH MINH TÂMỊ Đ ÁN H C PH N Ồ Ọ Ầ
L I NÓI Đ UỜ Ầ
S phát tri n c a khoa h c- công ngh đã làm cho h th ng đi u khi nự ể ủ ọ ệ ệ ố ề ể
trong công nghi p và đ i s ng phát tri n. Do đó đã nâng cao năng su t laoệ ờ ố ể ấ
đ ng và h n ch s c lao đ ng c a con ngộ ạ ế ứ ộ ủ i. Cùng v i nó h th ng t đ ngườ ớ ệ ố ự ộ
hoá quá trình s n xu t ngày càng đả ấ c s d ng, ng d ng r t r ng rãi trongượ ử ụ ứ ụ ấ ộ
các nhà máy xí nghi pệ.
Trong các lo i máy đi n, máy đi n không đ ng b do k t c u đ n gi n, làmạ ệ ệ ồ ộ ế ấ ơ ả
vi c ch c ch n, s d ng và b o qu n thu n ti n , giá thành h nên đ c sệ ắ ắ ử ụ ả ả ậ ệ ạ ượ ử
d ng r ng rãi trong n n kinh t qu c dân. Trong công nghi p th ng dùngụ ộ ề ế ố ệ ườ
máy đi n không đ ng b làm ngu n đ ng l c cho máy cán thép lo i v a vàệ ồ ộ ồ ộ ự ạ ừ
nh , cho các máy công c nhà máy công nghi p nh …Trong h m lò dùngỏ ụ ở ệ ẹ ầ
làm máy t i hay qu t gió. Trong nông nghi p dùng làm máy b m hay máy giaờ ạ ệ ơ
công nông s n...ả
Thi t k ch t o h th ng m máy và hãm đ ng c đi n không đ ngế ế ế ạ ệ ố ở ộ ơ ệ ồ
b xoay chi u ba pha rôto dây qu n là m t đ tài quan tr ng và c n thi t đ iộ ề ấ ộ ề ọ ầ ế ố
v i sinh viên chuyên ngành t đ ng hóa.Vì qua đ án sinh viên đ c tìm hi uớ ự ộ ồ ượ ể
kĩ h n v quá trình tính toán, các thông s , ch tiêu c a lo i đ ng c vô cùngơ ề ố ỉ ủ ạ ộ ơ
thông d ng này. Và em là m t trong s nh ng sinh viên nh n đ tài:“thi t kụ ộ ố ữ ậ ề ế ế
ch t o h th ng đi u khi n m máy đ ng c không đ ng b ba pha roto dâyế ạ ệ ố ề ể ở ộ ơ ồ ộ
qu n “ ấ
N i dung đ án nay g m 4 ch ng:ộ ồ ồ ươ
Ch ng 1:Khái quát v đông c không đ ng b ba phaươ ề ơ ồ ộ
Ch ng 2:Các ph ng pháp đi u khi n quá trình m máy đ ng cươ ươ ề ể ớ ộ ơ
không đ ng ba rôto dây qu nồ ấ
Ch ng 3:ph ng pháp m máy và hãm đ ng c đi n không đ ng bươ ươ ở ộ ơ ệ ồ ọ
ba pha roto dây qu n.ấ
SVTH: VŨ THÀNH TÂM Trang 1 L p: N0210NĐớ
LÊ S THÀNHỸ
TR N VĂN TẦ Ạ
GVHD: LÊ TH MINH TÂMỊ Đ ÁN H C PH N Ồ Ọ Ầ
Ch ng 4: phân tích l a ch n thi t bươ ự ọ ế ị
SVTH: VŨ THÀNH TÂM Trang 2 L p: N0210NĐớ
LÊ S THÀNHỸ
TR N VĂN TẦ Ạ
GVHD: LÊ TH MINH TÂMỊ Đ ÁN H C PH N Ồ Ọ Ầ
Ch¬ng 1
kh¸i qu¸t vÒ ®éng c¬ kh«ng ®ång bé xoay chiÒu ba pha
1.1. Giới thiệu chung về động cơ không đồng bộ
Đ ng c không đ ng b là máy đi n xoay chi u, có t c đ roto khác t cộ ơ ồ ộ ệ ề ố ộ ố
đ stato. T tr ng quay có th là m t pha, hai pha, ho c ba pha, tùy thu cộ ừ ườ ể ộ ặ ộ
vào c u t o dây qu n. stato là m t pha, hai pha, ho c ba pha. Theo c u t oấ ạ ấ Ở ộ ặ ấ ạ
dây qu n roto đ ng c không đ ng b đ c chia làm hai lo i: roto l ng sóc vàấ ộ ơ ồ ộ ượ ạ ồ
rôt dây qu n. Đ ng c không đ ng b l ng sóc có c u t o đ n gi n, v nấ ộ ơ ồ ộ ồ ấ ạ ơ ả ậ
hành và b o qu n d dàng, đ tin c y cao, giá thành r , nên đ c áp d ngả ả ễ ộ ậ ẻ ượ ụ
r ng rãi trong th c t . Đ ng c không đ ng b roto dây qu n có c u t o ph cộ ự ế ộ ơ ồ ộ ấ ấ ạ ứ
t p v n hành và b o qu n khó h n, đ tin c y kém h n, giá thành cao nh ngạ ậ ả ả ơ ộ ậ ơ ư
có u đi m là có th đ a đi n tr ph ngoài vào đ c i thi n tính năng mư ể ể ư ệ ở ụ ở ể ả ệ ở
máy và đi u ch nh t c đ . Do đó nó không đ c s d ng cho nh ng n i nàoề ỉ ố ộ ượ ử ụ ữ ơ
có c u dao v m máy và đi u ch nh t c đ mà đ ng c l ng sóc không đápầ ề ở ề ỉ ố ộ ộ ơ ồ
ng đ c.ứ ượ
Tuy nhiên đ ng c không đ ng b có nh c đi m là đi u ch nh t c độ ơ ồ ộ ượ ể ề ỉ ố ộ
và kh ng ch các quá trình quá đ khó khăn riêng v i đ ng c roto l ng sócố ế ộ ớ ộ ơ ồ
các ch tiêu không đ ng b .ỉ ồ ộ
1.2. CÊu t¹o
a) CÊu t¹o phÇn tÜnh (stato): Gåm cã vá m¸y,lâi thÐp vµ d©y
quÊn.
Vá m¸y: Thêng lµm b»ng gang. §èi víi m¸y cã c«ng suÊt lín (1000
kw), thêng dïng thÐp tÊm hµn l¹i lµm vá. Vá m¸y cã t¸c dông cè ®Þnh vµ
kh«ng dïng ®Ó dÉn tõ. Hai ®Çu vá cã l¾p m¸y æ trôc ®ì. Vá vµ l¾p cßn
dïng ®Ó b¶o vÖ m¸y.
Lâi thÐp: §îc lµm b»ng c¸c l¸ thÐp kü thËt ®iÖn dÇy 0,35 mm ®Õn
0,5 mm ghÐp l¹i t¹o thµnh khèi h×nh trô rçng. Lâi thÐp lµ phÇn dÉn tõ.
V× tõ trêng ®i qua lâi thÐp lµ tõ trêng xoay chiÒu , nh»m gi¶m tæn hao
do dßng ®iÖn xo¸y g©y lªn mçi l¸ thÐp kü thuËt ®iÖn ®Òu cã phñ líp s¬n
c¸ch ®iÖn. MÆt trong cña lâi thÐp cã xÎ r·nh ®Ó ®Æt d©y quÊn. Lâi
thÐp ®îc Ðp vµo trong vá m¸y.
SVTH: VŨ THÀNH TÂM Trang 3 L p: N0210NĐớ
LÊ S THÀNHỸ
TR N VĂN TẦ Ạ
GVHD: LÊ TH MINH TÂMỊ Đ ÁN H C PH N Ồ Ọ Ầ
H×nh1.1: CÊu t¹o stato
D©y quÊn: D©y quÊn stato lµm b»ng d©y dÉn bäc c¸ch ®iÖn(d©y
®iÖn tõ). Thêng lµm b»ng d©y ®ång ®îc ®Æt trong c¸c r·nh cña lâi thÐp
stato vµ c¸ch ®iÖn tèt víi lâi thÐp. D©y quÊn stato cã 3 cuén d©y ®Æt
lÖch nhau 1200 ®iÖn dßng ®iÖn xoay chiÒu 3 pha ch¹y trong 3 pha d©y
quÊn stato sÏ t¹o ra tõ trêng quay.
b) CÊu t¹o phÇn quay(r«to): Gåm trôc, lâi thÐp vµ d©y quÊn.
Trôc: Lµm b»ng thÐp h×nh trô trßn cè ®Þnh ®Ó ®ì lâi thÐp r«to.
Lâi thÐp: Gåm c¸c l¸ thÐp kü thuËt ®iÖn ghÐp l¹i gièng nh ë lâi
thÐp stato.Lâi thÐp ®îc Ðp trùc tiÕp trªn trôc bªn ngoµi lâi thÐp cã xÎ r·nh
däc theo híng trôc ®Ó ®Æt d©y quÊn.
D©y quÊn r«to: Gåm hai lo¹i: R«to d©y quÊn vµ r«to kiÓu lång
sãc.
- R«to kiÓu d©y quÊn: D©y quÊn r«to gièng nh d©y quÊn stato
vµ sè cùc b»ng sè cùc stato .C¸c ®éng c¬ c«ng suÊt trung b×nh trë lªn
thêng dïng d©y quÊn sãng kiÓu hai líp ®Ó gi¶m ®îc nh÷ng ®Çu nèi vµ
kÕt cÊu d©y quÊn r«to chÆt chÏ h¬n. C¸c ®éng c¬ c«ng suÊt nhá thêng
dïng d©y quÊn ®ång t©m mét líp .D©y quÊn ba pha cña roto thêng
®Êu h×nh Y, ba ®Çu kia nèi vµo ba vµnh trît b»ng ®ång cè ®Þnh ë
®Çu trôc th«ng qua chæi than vµ vµnh trît, ®a ®iÖn trë phô vµo m¹ch
r«to nh»m c¶i thiÖn tÝnh n¨ng më m¸y vµ ®iÒu chØnh tèc ®é.
- R«to kiÓu lång sãc: Lo¹i d©y quÊn nµy kh¸c víi lo¹i d©y quÊn
stato. Mçi r·nh cña lâi thÐp ®îc ®Æt mét thanh dÉn b»ng ®ång hoÆc
nh«m vµ ®îc nèi t¾t l¹i ë hai ®Çu b»ng hai vßng ng¾n m¹ch ®ång hoÆc
SVTH: VŨ THÀNH TÂM Trang 4 L p: N0210NĐớ
LÊ S THÀNHỸ
TR N VĂN TẦ Ạ
GVHD: LÊ TH MINH TÂMỊ Đ ÁN H C PH N Ồ Ọ Ầ
nh«m lµm thµnh mét c¸i lång, ngêi ta gäi ®ã lµ lång sãc. D©y quÊn kiÓu
r«to lång sãc kh«ng cÇn c¸ch ®iÖn víi lâi thÐp.
Víi lo¹i r«to kiÓu lång sãc th× ®éng c¬ kh«ng ®ång bé ba pha kiÓu
lång sãc ®îc kÝ hiÖu :
H×nh 1.2: CÊu t¹o r«to
c) Khe hë :
Khe hë trong ®éng c¬ kh«ng ®éng bé rÊt nhá tõ 0.2mm ®Õn 1
mm do ®ã d©y quÊn r«to lµ mét khèi trßn ®Òu.
1.3. Các lượng định mức
Máy đi n không đ ng b có các tr s đ nh m c đ c tr ng cho đi u ki nệ ồ ộ ị ố ị ứ ặ ư ề ệ
k thu t m máy. Các ch s này do nhà máy thi t k , ché t o quy đ nh vàỹ ậ ở ỉ ố ế ế ạ ị
đ c ghi trên nhã máy. Vì máy đi n không đ ng b ch y u làm vi c chượ ệ ồ ộ ủ ế ệ ở ế
đ đ ng c đi n nên trên nhãn máy ghi các tr s đ nh m c c a đ ng c đi n.ộ ộ ơ ệ ị ố ị ứ ủ ộ ơ ệ
Khi t i đ nh m c các tr s đó th ng bao g m: công su t đ nh m c trênả ị ứ ị ố ườ ồ ấ ị ứ ở
đ u tr c ầ ụ Pđm (kW hay W), dòng đi n dây đ nh m c Iệ ị ứ dm (A), đi n áp dây đ nhệ ị
m c ứUdm (V), cách đ u dây (Y hay ấΔ) t c đ quay đ nh m c nđm ( vg/ph ),ố ộ ị ứ
hi u su t đ nh m c ệ ấ ị ứ ηđm và h s công su t đ nh m c ệ ố ấ ị ứ cosϕđm,…
1.4. Công dụng của máy điện không đồng bộ
Máy đi n không đ ng b là lo i máy đi n xoay chi u ch y u làm đ ngệ ồ ộ ạ ệ ề ủ ế ộ
c đi n. Do k t c u đ n gi n, làm vi c ch c ch n, hi u qu cao, giá thành hơ ệ ế ấ ơ ả ệ ắ ắ ệ ả ạ
nên đ ng c không đ ng b là lo i máy đ c dùng r ng rai nh t trong cácộ ơ ồ ộ ạ ượ ộ ấ
ngành kinh t qu c dân v i công su t t vài ch c đ n hàng nghìn kW. Trongế ố ớ ấ ừ ụ ế
SVTH: VŨ THÀNH TÂM Trang 5 L p: N0210NĐớ
LÊ S THÀNHỸ
TR N VĂN TẦ Ạ