1
Ph n Aầ
LÒI NÓI Đ UẨ
N c ta đang trong th i kỳ chuy n đ i n n kinh t và đ i m i c ch qu n lý n nướ ờ ể ổ ề ế ổ ớ ơ ế ả ề
kinh t , nhi u v n đ v lu t kinh t ph i đ c xem xét l i. H n n a chúng ta v nế ề ấ ề ề ậ ế ả ượ ạ ơ ữ ẫ
ch a có mô hình đích th c c a pháp lu t đi u ch nh các quan h kinh t th tr ng.ư ự ủ ậ ề ỉ ệ ế ị ườ
N n kinh t th tr ng phát tri n c n có môi tr ng pháp lu t và pháp lu t chính làề ế ị ườ ể ầ ườ ậ ậ
đi u ki n đ các quan h kinh t phát huy đ c u đi m c a mình đ ng th i t o đàề ệ ể ệ ế ượ ư ể ủ ồ ờ ạ
cho n n kinh t phát tri n b n v ng. Vì v y vi c biên so n nh ng tài li u v lu tề ế ể ề ữ ậ ệ ạ ữ ệ ề ậ
kinh t v n còn đang là v n đ nan gi i đ đáp ng đ c nhu c u c a đông đ o nhânế ẫ ấ ề ả ể ứ ượ ầ ủ ả
dân và nh ng ng i nghiên c u.ữ ườ ứ
Nh chúng ta đã bi t t năm 1986 nhà n c đã có ch tr ng phát tri n n n kinhư ế ừ ướ ủ ươ ể ề
t th tr ng. Trong th i gian qua đã th y đ c nh ng thành t u đ t đ c r t to l nế ị ườ ờ ấ ượ ữ ự ạ ượ ấ ớ
t n n kinh t th tr ng mang l i, đi u này ch ng t đ ng l i mà Đ ng và Nhàừ ề ế ị ườ ạ ề ứ ỏ ườ ố ả
n c ta v ch ra và đang đi là r t đúng đ n. Nh ng k t qu này chính là d u hi u vàướ ạ ấ ắ ữ ế ả ấ ệ
nó th hi n đúng s c m nh c a n n kinh t th tr ng mang ti m năng và hi u quể ệ ứ ạ ủ ề ế ị ườ ề ệ ả
đ ng th i ta có th th c hi n công cu c dân giàu, n c m nh xã h i công b ng vănồ ờ ể ự ệ ộ ướ ạ ộ ằ
minh. Vì v y c ch th tr ng đã đ c hi n pháp 1992 c a n c ta ghi nh n thànhậ ơ ế ị ườ ượ ế ủ ướ ậ
m t nguyên t c Hi n đ nh cho đ n ngày nay th c ti n xác đ nh phát tri n n n kinh tộ ắ ế ị ế ự ễ ị ể ề ế
th tr ng trên th gi i hàng trăm năm qua đã ch ng minh cho chúng ta th y nh ng cị ườ ế ớ ứ ấ ữ ơ
s đ nói r ng pháp lu t đã tr thành m t b ph n c u thành c a n n kinh t thở ể ằ ậ ở ộ ộ ậ ấ ủ ề ế ị
tr ng văn minh. M t khác lu t kinh t là t ng h p các quy ph m pháp lu t đi uườ ặ ậ ế ổ ợ ạ ậ ề
ch nh các quan h kinh t phát sinh trong quá trình t ch c và ho t đ ng s n xu t kinhỉ ệ ế ổ ứ ạ ộ ả ấ
doanh gi a các đ n v kinh t v i nhau và gi a chúng v i các c quan qu n lý nhàữ ơ ị ế ớ ữ ớ ơ ả
n c v kinh t b ng cách s d ng và ph i h p các ph ng pháp tác đ ng khác nhauướ ề ế ằ ử ụ ố ợ ươ ộ
nh m đ t đ c các m c tiêu kinh t xã h i c a đ t n c...ằ ạ ượ ụ ế ộ ủ ấ ướ
Trong n n kinh t th tr ng, do s tác đ ng c a quy lu t kinh t trong đó có quyề ế ị ườ ự ộ ủ ậ ế
lu t c nh tranh nên đã làm n y sinh các m i quan h m i mà b n thân kinh t kậ ạ ả ố ệ ớ ả ế ế
ho ch hoá không hàm ch a đ c. Đó là hi n t ng phá s n.ạ ứ ượ ệ ượ ả
Khi m t doanh nghi p b lâm vào tình tr ng phá s n đã làm n y sinh nhi u m iộ ệ ị ạ ả ả ề ố
quan h ph c t p c n đ c gi i quy t. Ch ng nhũng quan h n n n gi a các ch nệ ứ ạ ầ ượ ả ế ẳ ệ ợ ầ ữ ủ ợ
v i doanh nghi p m c n , quan h gi a doanh nghi p m c n v i ng i lao đ ng doớ ệ ắ ợ ệ ữ ệ ắ ợ ớ ườ ộ
tình tr ng m t kh năng thanh toán n gây ra. Vì v y vi c gi i quy t k p th i các v nạ ấ ả ợ ậ ệ ả ế ị ờ ấ
đ đó có ý nghĩa r t quan tr ng nh m thi t l p m t tr t t c n thi t đ thúc đ y sề ấ ọ ằ ế ậ ộ ậ ự ầ ế ể ẩ ự
2
phát tri n kinh t đ ng th i đ m b o quy n l i ch th c a các m i quan h hay cácể ế ồ ờ ả ả ề ợ ủ ể ủ ố ệ
bên liên quan.
Tr c kia (tr c 1993) do ch a có lu t phá s n doanh nghi p nên các doanhướ ướ ư ậ ả ệ
nghi p Nhà n c khi không có kh năng thanh toán n đ n h n cũng đ u đ c gi iệ ướ ả ợ ế ạ ề ượ ả
quy t theo th t c gi i th (theo quy t đ nh 315 c a H i đ ng b tr ng ngàyế ủ ụ ả ể ế ị ủ ộ ồ ộ ưở
01.09.1990) k t qu là không ít nh ng tr ng h p nhà n c ph i khoanh n , xoá nế ả ữ ườ ợ ướ ả ợ ợ
gây nh h ng không t t đ n quy n l i c a m t s ch n khi lu t phá s n đ c banả ưở ố ế ề ợ ủ ộ ố ủ ợ ậ ả ượ
hành và có hi u l c thì v nguyên t c, t t c các doanh nghi p khi kinh doanh thua lệ ự ề ắ ấ ả ệ ỗ
đ n m c m t kh năng thanh toán n đ n h n đ u đ c gi i quy t theo lu t phá s nế ứ ấ ả ợ ế ạ ề ượ ả ế ậ ả
doanh nghi p; Nhìn chung lu t phá s n doanh nghi p đ c Qu c h i thông qua ngàyệ ậ ả ệ ượ ố ộ
30 tháng 12 năm 1993 đã đáp ng đ c đông đ o qu n chúng nhân dân và s ch đ iứ ượ ả ầ ự ờ ợ
c a các nhà doanh nghi p nh m tìm ra m t tr t t chung c n thi t đ đ m b o quy nủ ệ ằ ộ ậ ự ầ ế ể ả ả ề
l i h p pháp c a các ch n , các doanh nghi p m c n và c a ng i lao đ ng, b oợ ọ ủ ủ ợ ệ ắ ợ ủ ườ ộ ả
đ m tr t t k c ng cho xã h i và quy n l i cho các bên liên quan.ả ậ ự ỷ ươ ộ ề ợ
Tuy nhiên phá s n là m t v n đ t lý lu n đ n th c ti n là m t quá trình tìm hi uả ộ ấ ề ừ ậ ế ự ễ ộ ể
và nghiên c u b i khi m t doanh nghi p b tuyên b phá s n nó s nh h ng r t l nứ ở ộ ệ ị ố ả ẽ ả ưở ấ ớ
đ n n n kinh t và đ c bi t là quy n l i c a ng i lao đ ng ít nhi u s b xáo tr nế ề ế ặ ệ ề ợ ủ ườ ộ ề ẽ ị ộ
nh ti n l ng, các ch đ , vi c làm và các v n đ tiêu c c phát sinh.ư ề ươ ế ộ ệ ấ ề ự
Đ i v i n c ta vi c phá s n v n là m t v n đ m i m . Cho nên th c ti n gi iố ớ ướ ệ ả ẫ ộ ấ ề ớ ẻ ự ễ ả
quy t phá s n c a n c ta trong th i gian qua còn g p không ít khó khăn v ng m c.ế ả ủ ướ ờ ặ ướ ắ
Chính vì v y mà vi c n m b t, hi u bi t đ y đ v th t c gi i quy t yêu c u tuyênậ ệ ắ ắ ể ế ầ ủ ề ủ ụ ả ế ầ
b phá s n c a doanh nghi p là s c n thi t và c p bách. Vì nh ng lý do trên tôi -ố ả ủ ệ ự ầ ế ấ ữ
m t h c viên r t tâm đ c tìm hi u v pháp lu t phá s n doanh nghi p và tôi đã đi đ nộ ọ ấ ắ ể ề ậ ả ệ ế
m t quy t đ nh nh là đã ch n đ tài:ộ ế ị ỏ ọ ề
"Tìm hi u th t c gi i quy t yêu c u tuyên bô phá s n doanh nghi p” ể ủ ụ ả ế ầ ả ệ làm
đ tài khoá lu n chính nh m nâng cao t m nhìn sâu - r ng trong lĩnh v c phá s n đ ngề ậ ằ ầ ộ ự ả ồ
cũng là khoá lu n cho khoá h c c a mình.ậ ọ ủ
Đ làm sáng t đ tài nghiên c u c a mình tôi đi sâu nghiên c u nh ng ph n chínhể ỏ ề ứ ủ ứ ữ ầ
sau đây:
M c I: ụNh n th c chung v phá s nậ ứ ề ả
M c ụII: Gi i quy t vi c phá s n theo pháp lu t hi n hành (th t c gi i quy t yêuả ế ệ ả ậ ệ ủ ụ ả ế
c u tuyên b phá s n doanh nghi p).ầ ố ả ệ
3
M c ụIII: Th c ti n gi i quy t phá s n doanh nghi p n c ta và m t s ki nự ễ ả ế ả ệ ở ướ ộ ố ế
ngh nh góp ph n hoàn thi n pháp lu t phá s n doanh nghi p.ị ỏ ầ ệ ậ ả ệ
Trong quá trình nghiên c u và tìm hi u đ hoàn thi n b n khoá lu n này, tôi đãứ ể ể ệ ả ậ
nh n đ c s giúp đ t n tình c a các th y giáo, cô giáo cùng các b n bè trong vàậ ượ ự ỡ ậ ủ ầ ạ
ngoài l p h c đ ng th i cùng v i l ng thông tin ki n th c t thông tin đ i chúngớ ọ ồ ờ ớ ượ ế ứ ừ ạ
nh đài, báo chí, tivi đ n các ngu n khác nh s giao l u gi a các sinh viên v i nhauư ế ồ ư ự ư ữ ớ
cùng m t đ tài đã cung c p cho tôi nh ng l ng thông tin r t b ích đ làm cho bàiộ ề ấ ữ ượ ấ ổ ể
khoá lu n thêm phong phú. Tôi xin c m n và trân tr ng lòng bi t n sâu s c c a đ iậ ả ơ ọ ế ơ ắ ủ ố
v i s giúp đ quý báu đó.ớ ự ỡ
Do còn nhi u h n ch v th i gian cũng nh nh n th c c a b n thân vì th mà bàiề ạ ế ề ờ ư ậ ứ ủ ả ế
khoá lu n này c a tôi s không tránh kh i nh ng thi u sót, khi m khuy t tôi r t l yậ ủ ẽ ỏ ữ ế ế ế ấ ấ
làm vinh d khi đ c đón nh n s tham gia đóng góp ý ki n cho bài khoá lu n nàyự ượ ậ ự ế ậ
c a tôi nh m nâng cao hi u bi t đ i v i pháp lu t phá s n đ ph c v công vi c m tủ ằ ể ế ố ớ ậ ả ể ụ ụ ệ ộ
cách hi u qu nh t.ệ ả ấ
X n chân thành c m n!ỉ ả ơ
Ph n Bầ
TH C TR NG - V N Đ GI I QUY T VI C PHÁ S N THEOỰ Ạ Ấ Ể Ả Ế Ệ Ả
PHÁP LU T.Ậ
M C I: NH N TH C CHUNG V PHÁ S NỤ Ậ Ứ Ể Ả
1. Vi t Nam t khi phát tri n n n kinh t hàng hoá nhi u thành ph nỞ ệ ừ ể ề ế ề ầ
theo c ch th tr ng thì đã hình thành nhi u lo i hình doanh nghi p khácư ế ị ườ ề ạ ệ
nhau mà các doanh nghi p này thu c đ i t ng áp d ng lu t phá s n doanhệ ộ ố ượ ụ ậ ả
nghi p ngày 30 - 12 - 1993. G m:ệ ồ
a) Doanh nghi p Nhà n cệ ướ
b) Doanh nghi p c a các t ch c chính tr - xã h iệ ủ ổ ứ ị ộ
c) Doanh nghi p t nhân.ệ ư
d) Công ty trách nhi m h u h n.ệ ữ ạ
đ) Công ty c ph nổ ầ
e) Doanh nghi p có m t ph n v n đ u t n c ngoài.ệ ộ ầ ố ầ ư ướ
g) Doanh nghi p có 100% v n đ u t n c ngoài.ệ ố ầ ư ướ
h) Và h p tác xã.ọ
4
Các doanh nghi p c a các thành ph n kinh t khác nhau đ u đ c pháp lu t choệ ủ ầ ế ề ượ ậ
phép ho t đ ng bình đ ng trên th tr ng, cho phép c nh tranh m t cách bình đ ngạ ộ ẳ ị ườ ạ ộ ẳ
l n nhau. Nh v y khi các doanh nghi p b c vào ho t đ ng s n xu t kinh doanh thìẫ ư ậ ệ ướ ạ ộ ả ấ
s c nh tranh cũng b t đ u xu t hi n. Trong quá trình c nh tranh các lo i hình doanhự ạ ắ ầ ấ ệ ạ ạ
nghi p s t kh ng đ nh mình đ ng th i s có xu h ng t t y u x y ra mà trong kinhệ ẽ ự ẳ ị ồ ờ ẽ ướ ấ ế ả
doanh "m nh đ c y u thua"ạ ượ ế
Nhi u doanh nghi p ho t đ ng s n xu t kinh doanh có hi u qu là m t ngu n thuề ệ ạ ộ ả ấ ệ ả ộ ồ
quan tr ng c a ngân sách nhà n c. Nh ng không ít các doanh nghi p b thua l , m tọ ủ ướ ư ệ ị ỗ ấ
kh năng thanh toán n đ n h n d n đ n tình tr ng phá s n ho c gi i th .ả ợ ế ạ ẫ ế ạ ả ặ ả ể
Danh t phá s n đ c b t ngu n t ti ng Latinh "RUIN" có nghĩa là là "s khánhừ ả ượ ắ ồ ừ ế ự
t n" khái ni m này dùng đ ch tình tr ng m t cân đ i gi a thu và chi c a m t chậ ệ ể ỉ ạ ấ ố ữ ủ ộ ủ
doanh nghi p mà bi u hi n tr c ti p và rõ nh t c a s m t cân đ i gi a thu và chi làệ ể ệ ự ế ấ ủ ự ấ ố ữ
tình tr ng m t kh năng thanh toán n đ n h n ph i tr .ạ ấ ả ợ ế ạ ả ả
Hi n t ng phá s n trong n n kinh t th tr ng c a các doanh nghi p là hi nệ ượ ả ề ế ị ườ ủ ệ ệ
t ng bình th ng và là t t y u c a quy lu t c nh tranh trong s n xu t kinh doanh.ượ ườ ấ ế ủ ậ ạ ả ấ
Quy lu t này di n ra b t c qu c gia nào b t c doanh nghi p nào có c chậ ễ ở ấ ứ ố ấ ứ ệ ơ ế
qu n lý không phù h p và không theo k p n n kinh t th tr ng.ả ợ ị ề ế ị ườ
Hi n t ng phá s n chính là quy lu t t t y u c a s c nh tranh nh m t o ra cácệ ượ ả ậ ấ ế ủ ự ạ ằ ạ
doanh nghi p kinh doanh có hi u qu , thúc đ y s phát tri n kinh t c a toàn xã h i,ệ ệ ả ẩ ự ể ế ủ ộ
t o thêm không khí m i trong s n xu t kinh doanh.ạ ớ ả ấ
Pháp lu t c a nhà n c trên th gi i có nhi u ch đ nh khác nhau v pháp lu tậ ủ ướ ế ớ ề ế ị ề ậ
phá s n đ i v i các lo i hình doanh nghi p. Th m chí có nhi u quan đi m khác nhauả ố ớ ạ ệ ậ ề ể
v đ nh l ng và đ nh tính trong vi c xác đ nh m t doanh nghi p lâm vào tình tr ngề ị ượ ị ệ ị ộ ệ ạ
phá s n doanh nghi p hay m t kh năng thanh toán n đ n h n nh lu t phá s n c aả ệ ấ ả ợ ế ạ ư ậ ả ủ
Malayxia, Hunggari, Trung Qu c... Song cho dù có các ch đ nh khác nhau nh v yố ế ị ư ậ
nh ng pháp lu t các n c đ u có khái ni m th ng nh t là m t doanh nghi p lâm vàoư ậ ướ ề ệ ố ấ ộ ệ
tình tr ng phá s n khi doanh nghi p đó không còn kh năng thanh toán n đ n h n.ạ ả ệ ả ợ ế ạ
Lu t phá s n doanh nghi p Vi t Nam đ c Qu c h i khoá IX kỳ h p th 4 thôngậ ả ệ ệ ượ ố ộ ọ ứ
5
qua ngày 30 - 12 - 1993 t i Đi u 2 quy đ nh:ạ ề ị
"Doanh nghi p lâm vào tình tr ng phá s n là doanh nghi p g p khó khăn ho c bệ ạ ả ệ ặ ặ ị
thua l trong ho t đ ng kinh doanh, sau khi đã áp d ng các bi n pháp tài chính c nỗ ạ ộ ụ ệ ầ
thi t mà v n m t kh năng thanh toán n đ n h n".ế ẫ ấ ả ợ ế ạ
Đi u đó có nghĩa là doanh nghi p n m trong tình tr ng khó khăn v tài chính, m tề ệ ằ ạ ề ấ
kh năng thanh toán n đ n h n c a doanh nghi p không là tình tr ng nh t th i n a,ả ợ ế ạ ủ ệ ạ ấ ờ ữ
sau khi đã áp d ng các bi n pháp tài chính c n thi t nh ng v n không c u vãn đ cụ ệ ầ ế ư ẫ ứ ượ
nguy c b phá s n. Các bi n pháp c n thi t mà doanh nghi p c n áp d ng đ kh cơ ị ả ệ ầ ế ệ ầ ụ ể ắ
ph c tình tr ng m t kh năng thanh toán n đ n h n là:ụ ạ ấ ả ợ ế ạ
a) Các ph ng án t ch c l i s n xu t kinh doanh, qu n lý ch t ch các kho nươ ổ ứ ạ ả ấ ả ặ ẽ ả
chi phí, tìm ki m th tr ng tiêu th s n ph m.ế ị ườ ụ ả ẩ
b) Có bi n pháp x lý hàng hoá, s n ph m v t t t n đ ng.ệ ử ả ẩ ậ ư ồ ọ
c) Thu h i các kho n n và tài s n b chi m d ngồ ả ợ ả ị ế ụ
d) Th ng l ng v i các ch n đ hoãn n , mua n , b o lãnh n , gi m, xoáươ ượ ớ ủ ợ ể ợ ợ ả ợ ả
n .ợ
đ) Tìm ki m các kho n tài tr và các kho n vay đ trang tr i các kho n n đ nế ả ợ ả ể ả ả ợ ế
h n và đ u t đ i m i công ngh .ạ ầ ư ổ ớ ệ
Nh v y t i Đi u 2 lu t phá s n doanh nghi p v n ch a đ a ra m t khái ni mư ậ ạ ề ậ ả ệ ẫ ư ư ộ ệ
t ng quát v phá s n là gì? mà ch đ a ra khái ni m doanh nghi p lâm vào tình tr ngổ ề ả ỉ ư ệ ệ ạ
phá s n doanh nghi p b lâm vào phá s n s là đ i t ng đ toà án xem xét gi i quy tả ệ ị ả ẽ ố ượ ể ả ế
theo th t c phá s n (Th t c t pháp đ c bi t). Khi có đ n yêu c u gi i quy t tuyênủ ụ ả ủ ụ ư ặ ệ ơ ầ ả ế
b phá s n vì v y giác đ t t ng chúng ta có th xem xét "phá s n là m t th t cố ả ậ ở ộ ố ụ ể ả ộ ủ ụ
đòi n đ c bi t khi doanh nghi p lâm vào tình tr ng phá s n có th li t kê tính ch tợ ặ ệ ệ ạ ả ể ệ ấ
đ c bi t c a th t c phá s n th hi n nh ng đi m sau c th sau đây:ặ ệ ủ ủ ụ ả ể ệ ở ữ ể ụ ể
Th nh t:ứ ấ th t c phá s n, các ch n không đ c quy n xé l quy n đòi nở ủ ụ ả ủ ợ ượ ề ẻ ề ợ
c a mình mà ph i đ ng lo t g i gi y đòi n đ n toà án trong m t th i gian nh t đ nhủ ả ồ ạ ử ấ ợ ế ộ ờ ấ ị
(th i h n là 60 ngày k t ngày đ u tiên đăng báo m th t c tuyên b phá s n doanhờ ạ ể ừ ầ ở ủ ụ ố ả
nghi p".ệ