Thực trạng mắc bệnh bụi phổi silic nghề nghiệp của người lao động và nồng độ bụi silic tự do tại Nhà máy Luyện thép Lưu Xá, Thái Nguyên năm 2020

Bệnh bụi phổi silic nghề nghiệp (BPSiNN) vẫn là một thách thức y tế công cộng đáng kể đối với người lao động trên toàn cầu, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển. Tại Việt Nam, bệnh này chiếm tỷ lệ cao nhất trong các bệnh nghề nghiệp, gây xơ hóa phổi không hồi phục và tăng nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp. Ngành luyện kim, với đặc thù công nghệ cũ và môi trường làm việc chứa nhiều bụi silic, tiềm ẩn nguy cơ cao cho sức khỏe người lao động. Nhằm cung cấp bức tranh toàn diện về tình hình này, nghiên cứu được thực hiện tại Nhà máy Luyện thép Lưu Xá, Thái Nguyên, nhằm mô tả thực trạng mắc BPSiNN và đánh giá nồng độ bụi silic tự do tại các phân xưởng sản xuất, góp phần nâng cao nhận thức và đề xuất giải pháp phòng ngừa hiệu quả.

Các nhà nghiên cứu, chuyên gia y tế nghề nghiệp, cán bộ quản lý an toàn vệ sinh lao động và ban lãnh đạo các nhà máy luyện kim.

Nghiên cứu này nhằm khảo sát thực trạng bệnh bụi phổi silic nghề nghiệp (BPSiNN) và mức độ ô nhiễm nồng độ bụi silic tự do tại Nhà máy Luyện thép Lưu Xá, Thái Nguyên. Sử dụng thiết kế nghiên cứu cắt ngang, nhóm nghiên cứu đã hồi cứu dữ liệu khám sức khỏe định kỳ của 409 người lao động và kết quả quan trắc môi trường lao động từ tháng 6/2020 đến tháng 4/2021. Phương pháp này cho phép đánh giá đồng thời tỷ lệ mắc bệnh và nồng độ chất gây ô nhiễm trong môi trường làm việc. Kết quả cho thấy tỷ lệ người lao động mắc BPSiNN là 12,5%, với phân xưởng công nghệ có tỷ lệ cao nhất lên tới 39,2%. Đáng báo động, nồng độ bụi silic tự do trong bụi toàn phần và bụi hô hấp tại các phân xưởng đều vượt ngưỡng tiêu chuẩn cho phép từ 1,7 đến 4 lần. Đặc biệt, bụi silic là nguyên nhân chính gây xơ hóa phổi không hồi phục, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng hô hấp và khả năng lao động của người công nhân, đồng thời tăng nguy cơ mắc các bệnh phổi khác. Những phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng cấp bách của việc tăng cường các biện pháp an toàn vệ sinh lao động tại nhà máy. Cụ thể, cần triển khai các giải pháp kiểm soát nồng độ bụi silic, cải tiến quy trình sản xuất và ứng dụng kỹ thuật vệ sinh công nghiệp hiện đại để bảo vệ sức khỏe người lao động. Nghiên cứu cũng khuyến nghị tiếp tục theo dõi, phát hiện sớm và quản lý bệnh BPSiNN, cung cấp dữ liệu thiết yếu cho các nhà quản lý và cơ quan y tế để hoạch định chính sách phòng ngừa hiệu quả, không chỉ tại Nhà máy Luyện thép Lưu Xá mà còn cho các ngành công nghiệp tương tự.