Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14574:2025

Trong bối cảnh toàn cầu ngày càng chú trọng đến phát triển bền vững, ngành đường sắt không chỉ ưu tiên an toàn và hiệu quả vận hành mà còn đặc biệt quan tâm đến giảm thiểu tác động môi trường của phương tiện giao thông đường sắt trong suốt vòng đời sản phẩm. Việc quản lý hiệu quả giai đoạn cuối vòng đời, đặc biệt là khả năng tái chế và thu hồi vật liệu, đóng vai trò then chốt trong việc đạt được mục tiêu này. Tuy nhiên, để so sánh và đánh giá một cách minh bạch, cần có một phương pháp tính toán thống nhất. Tiêu chuẩn này ra đời nhằm cung cấp một khung khổ chuẩn hóa để đánh giá khả năng tái chế và thu hồi, thúc đẩy thiết kế bền vững và quản lý vật liệu hiệu quả trong lĩnh vực đường sắt.

Các nhà sản xuất phương tiện giao thông đường sắt, nhà khai thác đường sắt, cơ quan quản lý nhà nước về giao thông vận tải, các chuyên gia môi trường và nghiên cứu sinh trong lĩnh vực kỹ thuật đường sắt và phát triển bền vững.

Tiêu chuẩn TCVN 14574:2025, hoàn toàn tương đương ISO 21106:2019, thiết lập một phương pháp tính toán toàn diện để xác định khả năng tái chế và thu hồi đối với phương tiện giao thông đường sắt. Phương pháp này được xây dựng dựa trên cách tiếp cận vòng đời sản phẩm, bao gồm các giai đoạn xử lý cuối vòng đời như tiền xử lý, tháo dỡ và nghiền vụn. Nó cung cấp các quy tắc tính toán thống nhất, xuất phát từ các công trình đánh giá vòng đời (Life Cycle Assessment) trong ngành, nhằm đảm bảo tính minh bạch và tránh mâu thuẫn dữ liệu. Tiêu chuẩn xem xét các kịch bản cuối vòng đời khác nhau như tái sử dụng, tái chế, thu hồi năng lượng và thải bỏ, đồng thời áp dụng các hệ số hiệu suất cho từng loại vật liệu. Mục tiêu chính là đánh giá hiệu quả của các công nghệ tái chế và thu hồi áp dụng cho các vật liệu cấu thành phương tiện giao thông đường sắt, thể hiện dưới dạng tỷ lệ phần trăm khối lượng. Phương pháp này áp dụng cho phương tiện giao thông đường sắt thiết kế mới và có thể linh hoạt điều chỉnh cho các phương tiện hiện có, với điều kiện có đủ thông tin vật liệu cần thiết. Giá trị ứng dụng của tiêu chuẩn nằm ở việc cung cấp một khung khổ rõ ràng để các nhà sản xuất, vận hành và cơ quan quản lý có thể đánh giá và cải thiện tính bền vững của phương tiện đường sắt từ khía cạnh quản lý vật liệu sau khi kết thúc vòng đời khai thác, góp phần quan trọng vào việc bảo vệ môi trường và tối ưu hóa tài nguyên trong ngành.