1
Tiểu luận
Các giai đoạn phát triển của
triết học Mác – Lênin
2
MỤC LỤC
MỤC LỤC
Trang ................................................................................................................... 1
LỜI MỞ ĐẦU ..................................................................................................... 3
CHƯƠNG 1 ........................................................................................................ 5
1.1. Điều kiện kinh tế - xã hội .......................................................................... 5
1.1.1. Sự củng cố và phát triển của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa
trong điều kiện cách mạng công nghiệp ........................................................ 5
1.1.2. Sự xuất hiện của giai cấp vô sản trên vũ đài lịch sử ............................ 6
1.2. Tiền đề lí luận ........................................................................................... 7
1.3. Tiền đề khoa học tự nhiên ......................................................................... 8
CHƯƠNG 2 ...................................................................................................... 10
2.1. Giai đoạn C.Mác - Ph.Ăngghen............................................................... 10
2.1.1. Giai đoạn C.Mác - Ph.Ăngghen chuyển từ lập trường của chủ nghĩa
duy tâm sang chủ nghĩa duy vật, từ lập trường dân chủ cách mạng sang chủ
nghĩa cộng sản (1842-1844)........................................................................ 10
2.1.2. Giai đoạn C.Mác và Ph.Ăngghen đề xuất những nguyên lý triết học
duy vật biện chứng vàquan niệm duy vật về lịch sử (1844-1848).............. 13
2.1.3. Giai đoạn Các Mác và Ph.Ăngghen bổ sung và phát triển những quan
điểm triết học duy vật biện chứng (từ năm 1848 đến năm 1895) ................. 15
2.2. Thực chất và ý nghĩa của cuộc cách mạng trong triết học do Các Mác và
Ph.Ăngghen thực hiện .................................................................................... 16
2.2.1. Thực chất .......................................................................................... 16
2.2.2. Ý nghĩa của cuộc cách mạng trong triết học do Các Mác và
Ph.Ăngghen thực hiện ................................................................................ 18
2.3. Giai đoạn Lênin bảo vệ và phát triển triết học Mác ................................. 19
2.4. Vận dụng và phát triển triết học Mác - Lênin trong điều kiện thế giới hiện
nay ................................................................................................................. 22
3
LỜI MỞ ĐẦU
Triết học là một trong những khoa học ra đời sớm nhất trong lịch sử văn
minh, trí tuệ của nhân loại. Từ thời cổ đại sơ khai, con người đã bắt đầu có
những ham muốn khám phá thế giới, tìm hiểu nguồn gốc thế giới và biến đổi thế
giới ấy. Triết học ra đời không nhằm điều gì khác bởi những lý do ấy, vì vậy triết
học đã trở thành một bộ môn khoa học được đánh giá cao về tính uyên bác và
chiều sâu trí tuệ. Những tư tưởng triết học trong suốt lịch sử hình thành và phát
triển qua bao thế kỷ vẫn còn nguyên giá trị và luôn thôi thúc sự khám phá tìm tòi
cũng như đam mê hiểu biết của con người.
Nằm trong mạch nguồn ấy, triết học Mác – Lênin đã kế thừa những tinh
hoa xuyên suốt lịch sử triết học từ triết học thời kỳ cổ đai, trung cổ, triết học cổ
điển Đức Đồng thời, triết học Mác – Lênin còn là sự thấm nhuần những giá trị từ
các tiền đề tư tưởng, khoa học kỹ thuật; dưới sự tác động của hoàn cảnh xã hội
thời kỳ đó để cho ra đời một học thuyết bao gồm những hệ tư tưởng mang tính
Cách mạng sâu sắc, hướng con người tới một xã hội tốt đẹp hơn. Không những
thế, triết học Mác – Lênin còn cung cấp thế giới quan và phương pháp luận đúng
đắn cho loài người tiến bộ. Chính vì vậy, những giá trị của triết học Mác - Lênin
vẫn như những chân lý sáng mãi cho tới tận thời đại hôm nay.
Để có thể nhận thức rõ giá trị của triết học Mác – Lênin thì trước tiên cần
phải biết được các giai đoạn phát triển của triết học Mác – Lênin.
Bài viết gồm hai chương:
Chương 1. Điều kiện ra đời của triết học Mác
Chương 2. Các giai đoạn phát triển của triết học Mác – Lênin
4
Do điều kiện về thời gian và năng lực còn hạn chế nên bài viết còn nhiều
thiếu xót. Vì vậy tôi mong muốn nhận được nhiều ý kiến đónh góp của thầy
hướng dẫn và bạn bè để bài viết được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn.
5
CHƯƠNG 1
ĐIỀU KIỆN RA ĐỜI CỦA TRIẾT HỌC MÁC
Triết học Mác - Lênin là một hệ thống triết học do C.Mác và Ph.Ăngghen
sáng lập và những năm 40 của thế kỷ XIX và được Lênin bảo vệ và phát triển
vào những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX. Triết học Mác – Lênin ra đời
không phải là sự ngẫu nhiên mà là kết quả của tiến trình phát triển của lịch sử tư
tưởng nhân loại trong những điều kiện kinh tế - xã hội nhất định. Là một trong
ba thành phần của chủ nghĩa Mác, triết học Mác ra đời do điều kiện kinh tế - xã
hội quy định; dựa trên những thành tựu của khoa học tự nhiên; kế thừa kế thừa
và phát triển những tinh hoa trong lịch sử tư tưởng nhân loại để giải đáp về lý
luận những vấn đề do thời đại đặt ra.
1.1. Điều kiện kinh tế - xã hội
1.1.1. Sự củng cố và phát triển của phương thức sản xuất tư bản chủ
nghĩa trong điều kiện cách mạng công nghiệp
Vào những năm 40 của thế kỷ XIX do tác động của cuộc cách mạng trong
công nghiệp làm cho lực lượng sản xuất phát triển mạnh mẽ. Phương thức sản
xuất tư bản chủ nghĩa được củng cố vững chắc và trở thành xu thế phát triển của
nền sản xuất xã hội. Nước Anh đã hoàn thành cuộc cách mạng công nghiệp và
trở thành cường quốc công nghiệp. Ở Pháp, cuộc cách mạng công nghiệp đang đi
vào giai đoạn hoàn thành.
Sự phát triển của lực lượng sản xuất làm cho quan hệ sản xuất tư bản được
củng cố tạo ra cơ sở kinh tế để cho xã hội tư bản phát triển kèm theo đó mâu
thuẫn xã hội càng thêm gay gắt và bộc lộ ngày càng rõ rệt; sự phân hóa giàu
