Tiểu luận luật Kinh tế - GVHD : ThS Lữ Lâm Uyên
CHƯƠNG I : Những lí luận cơ bản về giải quyết tranh chấp kinh doanh ,
thương mại tại toà án
1. Các khái niệm cơ bản :
1.1. Tranh chấp kinh doanh , thương mại là gì ?
Tranh chấp kinh doanh, thương mại là những bất đồng , xung đột chủ yếu về lợi
ích kinh tế giữa các chủ thể có liên quan đến lĩnh vực hợp đồng thương mại hoặc
các hoạt động kinh tế khác được pháp luật quuy định là tranh chấp kinh tế , thuộc
thẩm quyền giải quyết của cơ quan tài phán kinh tế .
1.2. Phân loại trong kinh trong tranh chấp doanh ,thương mại :
9 Tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh , thương mại giữa cá
nhân , tổ chức có đăng kí kinh doanh với nhau và đều có mục đích lợi
nhuận .
9 Tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ , chuyển giao công nghệ giữa cá nhân ,
tổ chức với nhau và đều có mục đích lợi nhuận .
9 Tranh chấp giữa công ty với các thành viên của công ty , giữa các thành
viên của công ty với nhau liên quan đến việc thành lập , sáp nhập , giải thể
, chuyển đổi hình thức tổ chức …
9 Các tranh chấp khác về kinh doanh , thương mại mà pháp luật có quy định .
1.3. Đặc trưng của tranh chấp kinh doanh , thương mại :
9 Tranh chấp về kinh doanh , thương mại nảy sinh trực tiếp từ các quan hệ
kinh doanh và luôn gắn liền với hoạt động kinh doanh . Đó là hệ quả phát
sinh từ quan hệ giữa các chủ thể kinh doanh với nhau hoặc giữa các bên
lien quan với chủ thể kinh doanh trong quá trình tiến hành các mục đích
nhằm mục đ1ich sinh lợi .
1 SVTH : Nguyễn Thế Hùng KHDT3
Tiểu luận luật Kinh tế - GVHD : ThS Lữ Lâm Uyên
9 Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh , thương mại là các vấn đề do các
bên tranh chấp tự định đoạt .
9 Các bên tranh chấp thương mại thường là chủ thể kinh doanh có tư cách
thương nhân hợac tư cách nhà kinh doanh .
9 Tranh chấp kinh doanh thương mại là những tranh chấp mang yếu tố vật
chất và thường có giá trị lớn .
1.4. Giải quyết tranh chấp kinh doanh , thương mại :
9 Giải quyết tranh chấp kinh doanh , thương mại là việc các bên tranh chấp
thong qua hình thức , thủ tục thích hợp tiến hành các giải pháp nhằm loại
bỏ những mâu thuẫn , xung đột , bất đồng về lợi ích kinh tế nhằm bảo vệ
quyền và lợi ích chính đáng của mình .
9 Giải quyết tranh chấp kinh doanh , thương mại tại toà án là hình thức giải
quyết thong qua hoạt động của cơ quan tài phán nhà nước , nhân danh
quyền lực nhà nước để đưa ra phán quyết buộc các bên phải chấp hành , kể
cả bằng sức mạnh cưỡng chế . Đặc điểm của phương thức giải quyết tranh
chấp này là :
Phán quyết của toà án được bảo đảm thi hành bằnh sức mạnh cưỡng
chế của nhà nước .
Việc giải quyết tranh chấp của toà án phải tuân thủ nghiêm ngặt các
quy định mang tính hình thức của pháp luật tố tụng .
Toà án xét xử theo nguyên tắc công khai .
9 Việc giải quyết tranh chấp thong qua quyết định của toà án có thể qua
nhiều cấp độ xét xử . Nguyên tắc này đảm bảo cho quyết định của toà án
được chính xác , công khai , khách quan và đúng pháp luật .
2 SVTH : Nguyễn Thế Hùng KHDT3
Tiểu luận luật Kinh tế - GVHD : ThS Lữ Lâm Uyên
9 Toà án giải quyết các tranh chấp theo nguyên tắc xét xử tập thể và theo
nguyên tắc đa số .
2. Khái quát về các toà án có thẩm quyền giải quyết tranh chấp kinh doanh,
thương mại ở nước ta .
2.1. Toà án nhân dân các cấp gồm có :
9 Toà án nhân dân cấp huyện
9 Toà án nhận dân cấp tỉnh
9 Toà án nhân dân tối cao .
2.2. Sơ lược về toà kinh tế :
Toà kinh tế là một toà chuyên trách của toà án nhân dân , được thành lập theo
Luật sửa đổi , bổ sung một số điều của Luật Tổ chức toà án nhân dân ngày
28/12/1993 . Toà kinh tế chỉ được tổ chức ở 2 cấp :
9 Ở trung ương : Toà kinh tế được thành lập trong toà án nhân dân tối cao .
9 Ở địa phương : Toà kinh tế chỉ được tổ chức ở cấp tỉnh .
2.3. Chức năng của toà án :
Toà kinh tế nói riêng và toà án nhân dân nói chung đều là cơ quan xét xử của nhà
nước , nằm trong hệ thống cấu trúc cơ quan nhà nước , hoạt động bằng nguồn
kinh phí được cấp từ ngân sách nhà nước . Toà án nhân danh nhà nước để giải
quyết các vụ án và các việc khác do pháp luật quy định , có vai trò bảo vệ trật tự
công cộng , bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể kinh doanh và bảo
vệ pháp chế XHCN.
2.4. Thẩm quyền của toà án :
3 SVTH : Nguyễn Thế Hùng KHDT3
Tiểu luận luật Kinh tế - GVHD : ThS Lữ Lâm Uyên
9 Toà án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền sơ thẩm các vụ án theo quy
định của pháp luật tố tụng .
9 Toà kinh tế toà án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền :
Sơ thẩm các vụ án kinh tế theo quy định của pháp luật tố tụng
Phúc thẩm những vụ án kinh tế mà bản án , quyết định sơ thẩm chưa
có hiệu lực phpá luật của toà án cấp dưới bị kháng cáo , kháng nghị
theo quy định của pháp luật tố tụng .
9 Uỷ ban thẩm phán toà ánn cấp tỉnh có thẩm quyền giám đốc thẩm , tái
thẩm những vụ án kinh tế mà bản án đã có hiệu lực pháp luật của toà án
cấp dưới bị kháng ngfhị .
9 Toà phúc thẩm toà án nhân dân tối cao có thẩm quyền phúc thẩm những vụ
án kinh tế mà bản án sơ thẩm của toà án cấp dưới trực tiếp bị kháng cáo ,
kháng nghị theo quy định của pháp luật tố tụng .
9 Toà kinh tế toà án nhân dân tối cao có thẩm quyền giám đốc thẩm , tái
thẩm những vụ án mà bản án quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị hkáng
nghị theo quy định của pháp luật tố tụng .
9 Hội đồng thẩm phán toà án nhân dân tối cao là cơ quan xét xử cao nhất
theo thủ tục giám đốc thẩm , tái thẩm , có thẩm quyền giám đốc thẩm , tái
thẩm những vụ án mà bản án đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị theo
quy định của pháp luật tố tụng .
3. Các chủ thể trong tố tụng kinh doanh thương mại :
3.1. Chủ thể tiến hành tố tụng :
9 Cơ quan tiến hành tố tụng : toà án nhân dân , viện kiểm sát nhân dân .
4 SVTH : Nguyễn Thế Hùng KHDT3
Tiểu luận luật Kinh tế - GVHD : ThS Lữ Lâm Uyên
9 Người tiến hành tố tụng : chánh án toà án , thẩm phán , hội thẩm nhân dân ,
thư kí toà án , Viện trưởng viện kiểm sát , kiểm sát vên .
3.2. Chủ thể tham gia tố tụng gồm :
9 Các đương sự như nguyên đơn , bị đơn ,người có quyền lợi và nghĩa vụ
lien quan .
9 Những người tham gia tố tụng khác như người bảo vệ quyền và lợi ích hợp
pháp của đương sự , người làm chứng , người giám định , người phiên
dịch, người đại diện .
4. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp kinh doanh , thương mại của toà án :
4.1. Thẩm quyền theo nội dung tranh chấp
9 Tranh chấp phát sinh trong ohạt động kinh doanh , thương mại giữa cá
nhân , tổ chức có đăng kí kinh doanh với nhau và đều có mục đích lợi
nhuận bao gồm : mua bán hang hoá , cung ứng dịch vụ phân phối , vận
chuyển hàng hoá , hành khách mua bán cổ phiếu , trái phiếu , đầu tư , tài
chính , ngân hàng , bảo hiểm , thăm dò khai thác .
9 Tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ , chuyển giao công nghệ giữa các cá
nhân , tổ chức với nhau và đều có mục đích lợi nhuận .
9 Tranh chấp giữa các công ty với các thành viên của công ty , giữa các
thành viên của công ty với nhay lien quan đến việc thành lập , hoạt động ,
giải thể, sáp nhập , hợp nhất , chia tách , chuyển đổi hình thức tổ chức của
công ty .
9 Các tranh chấp hkác về kinh doanh , thương mại mà pháp luật có quy định
chẳng hạn tranh chấp hợp đồng uỷ thác , giám định , đấu thầu , đấu giá …
4.2. Thẩm quyền theo cấp toà án :
5 SVTH : Nguyễn Thế Hùng KHDT3