Ti u lu n Tri t ể ậ ế Nguy c sói l và n n ô ơ ở ạ
nhi m...ễ
PH N M ĐUẦ Ở Ầ
Môi tr ng đã và đang là v n đ đc nhi u ng i quan tâm, b o vườ ấ ề ượ ề ườ ả ệ
môi tr ng không chr là ý th c và trách nhi m c a riêng ai mà nó là c a toànườ ứ ệ ủ ủ
xã h i. Xong bên c nh đó đã có không ít nh ng th tr c v n đ b o vộ ạ ữ ờ ơ ướ ấ ề ả ệ
môi tr ng b t ch p t t c đ làm nh ng vi c có l i cho mình k c vi cườ ấ ấ ấ ả ể ữ ệ ợ ể ả ệ
hu ho đn môi tr ng - đi u đó đã gây ra nh ng h u qu vô cùng nghiêmỷ ạ ế ườ ề ữ ậ ả
tr ng. Nói đn môi tr ng thì th c s là m t v n đ l n c n quan tâm, vìọ ế ườ ự ự ộ ấ ề ớ ầ
v y v i t m hi u bi t còn r t h n ch c a m t sinh viên còn đang h c t pậ ớ ầ ể ế ấ ạ ế ủ ộ ọ ậ
và nghiên c u trong tr ng em ch xin đc đ c p t i m t ph n nh c aứ ườ ỉ ượ ề ậ ớ ộ ầ ỏ ủ
v n đ môi tr ng, nói v hi n tr ng nguy c xói l m nh và n n ô nhi mấ ề ườ ề ệ ạ ơ ở ạ ạ ễ
hai con sông: sông Sài Gòn và sông Đông Nai.ở
M c dù đã có r t nhi u c g ng xong vì m i làm quen v i hình th cặ ấ ề ố ắ ớ ớ ứ
vi t ti u lu n cũng nh s hi u bi t còn r t h n ch c a m t sinh viên cònế ể ậ ư ự ể ế ấ ạ ế ủ ộ
đang h c t p và nghiên c u trong nhà tr ng nên bài vi t c a em không thọ ậ ứ ườ ế ủ ể
tánh đc nhi u thi u xót. Em r t mong s giúp đ, góp ý và d y b o c aượ ề ế ấ ự ỡ ạ ả ủ
các th y cô cũng nh nh ng ng i quan tâm t i v n đ này. Qua đây emầ ư ữ ườ ớ ấ ề
cũng xin chân thành c m n th y Võ Minh Tu n giáo viên tr c ti p gi ngả ơ ầ ấ ự ế ả
d y b môn Tri t h c đã h ng d n và giúp đ em hoàn thành bài ti u lu nạ ộ ế ọ ướ ẫ ỡ ể ậ
này.
Em xin chân thành c m n!ả ơ
Sinh viên
Vũ Th H ng Thanhị ươ
L p: K808ớ
1
Ti u lu n Tri t ể ậ ế Nguy c sói l và n n ô ơ ở ạ
nhi m...ễ
N I DUNG CHÍNHỘ
I. Lý lu n chung v c p ph m trù kh năng - hi n th cậ ề ặ ạ ả ệ ự
1. Khái ni mệ
Kh năng là nh ng cái ch a xu t hi n, còn đang t n t i ti m n trongả ữ ư ấ ệ ồ ạ ề ẩ
s v t, hi n t ng nh ng khi có đi u ki n thích h p thì s xu t hi n, s trự ậ ệ ượ ư ề ệ ợ ẽ ấ ệ ẽ ở
thành hi n th c.ệ ự
Hi n th c là nh ng c i đã xu t hi n, đang t n t i th c s trong th cệ ự ữ ả ấ ệ ồ ạ ự ự ự
tế
2. M i quan h bi n ch ng gi a kh năng và hi n th cố ệ ệ ứ ữ ả ệ ự
Kh năng và hi n th c luôn t n t i trong m i quan h ch t ch v iả ệ ự ồ ạ ố ệ ặ ẽ ớ
nhau, không tách r i, luôn luôn chuy n hoá và thúc đy l n nhau. Hi n th chờ ể ẩ ẫ ệ ứ
chu n b cho m t kh năng m i s x y ra, còn kh năng thì có xu h ng trẩ ị ộ ả ớ ẽ ả ả ướ ở
thành hi n th c. Trong th c t cu c s ng c a chúng ta, quá trình phát tri nệ ự ự ế ộ ố ủ ể
chính là quá trình mà trong đó kh năng bi n thành hi n th c, còn hi n th cả ế ệ ự ệ ự
thì vì quá trình phát tri n mà n y sinh nh ng kh năng m i. Kh năng vàể ả ữ ả ớ ả
hi n th c luôn song song và phát tri n cùng nhau theo m t quy lu t nh tệ ự ể ộ ậ ấ
đnh.ị
VD: M t công ty có s n ph m v i ch t l ng t t m u mã đp - đápộ ả ẩ ớ ấ ượ ố ẫ ẹ
ng nhu c u c a ng i tiêu dùng thì s n ph m s đc tiêu th r t nhanhứ ầ ủ ườ ả ẩ ẽ ượ ụ ấ
chóng trên th tr ng.ị ườ
Bên c nh đó, cùng trong nh ng đi u ki n nh t đnh cùng m t s v tạ ữ ề ệ ấ ị ở ộ ự ậ
s có th t n t i m t s kh năng khác nhau ch không ph i ch có m t khẽ ể ồ ạ ộ ố ả ứ ả ỉ ộ ả
năng.
VD: M t sinh viên chăm ch h c t p thì đi thi s đt k t qu cao nh ngộ ỉ ọ ậ ẽ ạ ế ả ư
có th vì m t lí do nào đó mà l i b k t qu th p - đi u đó có th x y ra.ể ộ ạ ị ế ả ấ ề ể ả
2
Ti u lu n Tri t ể ậ ế Nguy c sói l và n n ô ơ ở ạ
nhi m...ễ
Ngoài m t s kh năng v n s n có s v t trong nh ng đi u ki n đã cóộ ố ả ố ẵ ự ậ ữ ề ệ
nào đó, khi có thêm nh ng đi u ki n m i b sung thì s v t s xu t hi nữ ề ệ ớ ổ ự ậ ẽ ấ ệ
thêm nh ng kh năng m i. V i nh ng s b sung đi u ki n m i v th cữ ả ớ ớ ữ ự ổ ề ệ ớ ề ự
ch t, m t hi n th c m i ph c t p h n xu t hi n đc s tác đng qua l iấ ộ ệ ự ớ ứ ạ ơ ấ ệ ượ ự ộ ạ
c a hi n th c cũ v i đi u ki n v a m i đc b sung. Bên c nh đó th củ ệ ự ớ ề ệ ừ ớ ượ ổ ạ ự
ch t ngay b n thân m i kh năng cũng không ph i là không thay đi nh ngấ ả ỗ ả ả ổ ư
tăng ho c gi m đi là tu thu c vào s bi n đi c a s v t trong nh ng đi uặ ả ỳ ộ ự ế ổ ủ ự ậ ữ ề
ki n cu th . Đ m t kh năng nào đó bi n thành hi n th c thì không ch c nệ ể ể ộ ả ế ệ ự ỉ ầ
m t đi u ki n mà cũng c n có t p h p nh ng đi u ki n nh t đnh và c nộ ề ệ ầ ậ ợ ữ ề ệ ấ ị ầ
thi t.ế
3. Vai trò c a các đi u ki n khách quan, ch quan c a s chuy nủ ề ệ ủ ủ ự ể
bi n kh năng - hi n th c.ế ả ệ ự
Trong gi i t nhiên, quan h kh năng - hi n th c ch y u là quá trìnhớ ự ệ ả ệ ự ủ ế
khách quan. Ta có th phân ra thành 3 tr ng h p c th .ể ườ ợ ụ ể
Th nh t: Lo i kh năng mà đi u ki n đ bi n chúng thành hi n th cứ ấ ạ ả ề ệ ể ế ệ ự
ch có th là b ng con đng t nhiên.ỉ ể ằ ườ ự
Th hai: Lo i kh năng có th bi n thành hi n th c b ng con đngứ ạ ả ể ế ệ ự ằ ườ
t nhiên nh ng nh s tác đng c a con ng i.ự ư ờ ự ộ ủ ườ
Th ba: Lo i kh năng mà trong đi u ki n này n u không có s thamứ ạ ả ề ệ ế ự
gia tác đng c a con ng i thì không th tr thành hi n th c.ộ ủ ườ ể ở ệ ự
Trong các lĩnh v c xã h i, bên c nh các đi u ki n khách quan, khự ộ ạ ề ệ ả
năng - hi n th c cũng c n có nh ng đi u ki n ch quan đó là ho t đngệ ự ầ ữ ề ệ ủ ạ ộ
th c ti n c a con ng i. Kh năng không th t nó tr thành hi n th c n uự ễ ủ ườ ả ể ự ở ệ ự ế
không có s tác đng c a ngo i c nh - con ng i. Trong đi s ng xã h i,ự ộ ủ ạ ả ườ ờ ố ộ
ho t đng có ý th c c a con ng i đóng vai trò vô cùng to l n và quan tr ngạ ộ ứ ủ ườ ớ ọ
trong vi c bi n kh năng thành hi n th c. Nó có th đy nhanh, không làmệ ế ả ệ ự ể ẩ
hãm quá trình bi n kh năng thành hi n th c, có th đi u khi n kh năngế ả ệ ự ể ề ể ả
3
Ti u lu n Tri t ể ậ ế Nguy c sói l và n n ô ơ ở ạ
nhi m...ễ
phát tri n theo chi u h ng nh t đnh b ng cách t o ra nh ng đi u ki nể ề ướ ấ ị ằ ạ ữ ề ệ
t ng ng.ươ ứ
Trong cu c s ng c a chúng ta, hi n th c và kh năng luôn luôn đi đôi,ộ ố ủ ệ ự ả
song hành và t n t i cùng nhau. M c dù th các đi u ki n khách quan, chồ ạ ặ ế ề ệ ủ
quan cũng đóng vai trò quan tr ng và tác đng tr c ti p t i s bi n đi c aọ ộ ự ế ớ ự ế ổ ủ
kh năng và hi n th c. Vai trò c a đi u ki n khách quan, ch quan là khôngả ệ ự ủ ề ệ ủ
th thi u n u nh mu n thúc đy và t n t i c a kh năng và hi n th c.ể ế ế ư ố ẩ ồ ạ ủ ả ệ ự
II. V n d ng c p ph m trù kh năng hi n th c đ phân tích v nguyậ ụ ặ ạ ả ệ ự ể ề
c xói l và n n ô nhi m sông Sài Gòn và sông Đng Nai.ơ ở ạ ễ ở ồ
1. Hi n tr ng c a 2 con sôngệ ạ ủ
Sông Sài Gòn và sông Đng Nai đang đng tr c nguy c xói l m nh.ồ ứ ướ ơ ở ạ
Nh chúng ta đã bi t, trên t t c các con sông t B c vào Nam n cư ế ấ ả ừ ắ ở ướ
ta hi n nay đang có nguy c b khai thác b a bãi gây ra hi n tr ng c a 2 conệ ơ ị ừ ệ ạ ủ
sông Sài Gòn và sông Đng Nai ngo i thành thành ph H Chí Minh .ồ ở ạ ố ồ
Chính vì b khai thác m nh m v ngu n n c, ngu n cát nên hai con sôngị ạ ẽ ề ồ ướ ồ
đã b s t l và ô nhi m nghiêm tr ng. Nh chúng ta đã bi t ngu n n c đã bị ụ ở ễ ọ ư ế ồ ướ ị
ô nhi m thì khó lòng c u ch a đc vì n c là tài s n vô giá.ễ ứ ữ ượ ướ ả
Trên h l u c a sông Sài Gòn hi n đã có kha ng 33km b xói l m nhạ ư ủ ệ ỏ ị ở ạ
kéo dài xã Vĩnh Phú (huy n Thu n An t nh Bình D ng) đn mũi Đèn Đệ ậ ỉ ươ ế ỏ
thu c huy n Nhà Bè thành ph H Chí Minh. Trong đó đo n t t nh Vĩnhộ ệ ố ồ ạ ừ ỉ
Phú đn chân c u Sài Gòn dài kho ng 20km đang b xói l r t nghiêm tr ngế ầ ả ị ở ấ ọ
kéo dài liên t c trong 3 năm t 2000 - 2002. Nh ng đi m nóng v xói l trênụ ừ ữ ể ề ở
đo n này là đa ph n huy n Thu n An (Bình D ng), khu bán đo Bìnhạ ị ậ ệ ậ ươ ả
Qu i - Thanh Đa qu n Th Đc, qu n 2 và qu n 12. Theo kh o sát c a ti nớ ậ ủ ứ ậ ậ ả ủ ế
sĩ Nguy n Bá Ho ng thu c Liên đoàn đa ch t thu văn - đa ch t công trìnhễ ằ ộ ị ấ ỷ ị ấ
Vi t Nam thì cách c u Bình Ph c 1,5km v phía th ng l u b trái, t nămệ ầ ướ ề ượ ư ờ ừ
2000 đn nay đã xói l dài kho ng 300m, sâu vào b 15m. Ng i dân đâyế ở ả ờ ườ ở
4
Ti u lu n Tri t ể ậ ế Nguy c sói l và n n ô ơ ở ạ
nhi m...ễ
h t s c bàng ho ng khi m t đo n b dài 100m, sâu vào b 15m t i Hi pế ứ ả ộ ạ ờ ờ ạ ệ
Ph c (qu n 12) b ng nhiên s p xu ng sông mang theo m t dãy nhà khoướ ậ ỗ ụ ố ộ
ch a vôi T n Phát h i tháng 5-2001. Hay v xói l làm m t khu đt r ngứ ấ ồ ụ ở ấ ấ ộ
g n 200mầ2 cùng dãy nhà c a nhà hàng Hoàng Ty Thanh Đa qu n Bìnhủ ở ậ
Th nh h i tháng 7-2001. Và g n h n n a là 7-2002, v s t l m t đo n bạ ồ ầ ơ ữ ụ ụ ở ộ ạ ờ
sông dài trên 200m t i ph ng 25, qu n Bình Th nhkhi n công ty than Mi nạ ườ ậ ạ ế ề
Nam thi t h i m t trên 4000 t n than… Ch trong vòng có h n 1 năm mà đãệ ạ ấ ấ ỉ ơ
có 3 v s t l nghiêm tr ng, làm thi t h i r t nhi u v c a c i v t ch t. Đóụ ụ ở ọ ệ ạ ấ ề ề ủ ả ậ ấ
là ch a k t i nh ng đo n s t l nh .ư ể ớ ữ ạ ụ ở ỏ
Trong khi đó, hi n tr ng s t l sông Đng Nai cũng đang trong tìnhệ ạ ụ ở ở ồ
tr ng báo đng. Đo n t c u Đng Nai t i mũi Nhà Bè nh ng năm g n đâyạ ộ ạ ừ ầ ồ ớ ữ ầ
theo báo cáo c a Ti n sĩ Ho ng - b b l m i năm trên 2m. Đo n t đp Trủ ế ằ ờ ị ở ỗ ạ ừ ậ ị
An đn c u Đng Nai có nhi u công trình xây d ng và ho t đng kinh tế ầ ồ ề ự ạ ộ ế
di n ra khá m nh, đc bi t là n n khai thác cát b a bãi khi n quá trình xói lễ ạ ặ ệ ạ ừ ế ở
trong th i gian qua ngày càng tr nên ph c t p và nghiêm tr ng. Khu v c cùờ ở ứ ạ ọ ự
Lao Rùa Hi p Hoà, Bà Xê, Bà Xang, Thi n Tân, Hoà An, Biên Hoà, Tây Uyênệ ệ
cũng đang b xói l v i t c đ r t l n - trên 10m/năm.ị ở ớ ố ộ ấ ớ
Ngoài v n đ s t l m nh 2 con sông trên thì v n đ ô nhi m ngu nấ ề ụ ở ạ ở ấ ề ễ ồ
n c hi n cũng đang là m i đe do l n đi v i 2 con sông. Trong m t sướ ệ ố ạ ớ ố ớ ộ ố
năm tr l i đây, ngu n n c c a con sông đã không còn s ch nh x a mà nóở ạ ồ ướ ủ ạ ư ư
đang ngày m t ô nhi m n ng. Vi c s t l b đã nh h ng khá m nh t iộ ễ ặ ệ ụ ở ờ ả ưở ạ ớ
v n đ ô nhi m c a ngu n n c nh thêm vào đó con ng i đã không có ýấ ề ễ ủ ồ ướ ư ườ
th c b o v mà còn làm cho v n đ ô nhi m ngày càng tr m tr ng. L ngứ ả ệ ấ ề ễ ầ ọ ượ
n c th i và ph th i c a nh ng nhà dân đã l y c a 2 con sông này làm n iướ ả ế ả ủ ữ ấ ủ ơ
ch a, c ng thêm ngu n n c th i c a m t s nhà máy, m t s công trìnhứ ộ ồ ướ ả ủ ộ ố ộ ố
l n đã d n t i vi c làm ô nhi m ngu n n c. V n đ này c n đc các c pớ ẫ ớ ệ ễ ồ ướ ấ ề ầ ượ ấ
5