Ti u lu n Tri t h cể ậ ế ọ
L I M ĐU Ờ Ở Ầ
Chúng ta đang s ng trong k nguyên c a kinh t tri th c, đòi h iố ỷ ủ ế ứ ỏ
m i con ng i ph i đc đào t o trình đ h c v n, năng l c ; tu d ngỗ ườ ả ượ ạ ộ ọ ấ ự ưỡ
rèn luy n ph m ch t đo đc, ý th c lao đng t t h n đ có th đáp ngệ ẩ ấ ạ ứ ứ ộ ố ơ ể ể ứ
nh ng yêu c u c a s bi n đi khoa h c công ngh h t s c nhanh chóng.ữ ầ ủ ự ế ổ ọ ệ ế ứ
Trong s nghi p đi m i CNH, HĐH đt n c v i nh ng m c tiêuự ệ ổ ớ ấ ướ ớ ữ ụ
dân giàu, n c m nh, xã h i công b ng, dân ch , văn minh, hi n nay, conướ ạ ộ ằ ủ ệ
ng i và ngu n nhân l c đc coi là nhân t quan tr ng hàng đu, quy tườ ồ ự ượ ố ọ ầ ế
đnh s phát tri n nhanh, hi u qu và b n v ng n n kinh t n c ta. Đó làị ự ể ệ ả ề ữ ề ế ướ
y u t h t s c b c thi t và c n có tính c p nh t, đáp ng đc yêu c uế ố ế ứ ứ ế ầ ậ ậ ứ ượ ầ
v con ng i và ngu n nhân l c xét trong n c ta nói riêng và qu c t nóiề ườ ồ ự ướ ố ế
chung. Chúng ta kh ng đnh con ng i v a là m c tiêu v a là đng l cẳ ị ườ ừ ụ ừ ộ ự
c a phát tri n kinh t xã h i đng th i ph i là nh ng con ng i có triủ ể ế ộ ồ ờ ả ữ ườ
th c và đo đc. T đây m i con ng i d n d n v đúng v trí là m t chứ ạ ứ ừ ỗ ườ ầ ầ ề ị ộ ủ
th sáng t o ra các giá tr , bao g m các giá tr tinh th n và giá tr v t ch t,ể ạ ị ồ ị ầ ị ậ ấ
cho b n thân và cho xã h i. Vì v y, v n đ c t lõi là, ta ph i th c hi nả ộ ậ ấ ề ố ả ự ệ
chi n l c GDĐT ngu n nhân l c, phát tri n con ng i m t cách toànế ượ ồ ự ể ườ ộ
di n c th l c l n trí l c. Nhi m v c a GDĐT là đa con ng i đtệ ả ể ự ẫ ự ệ ụ ủ ư ườ ạ
đn nh ng giá tr phù h p v i đc đi m văn hoá và nh ng yêu c u m iế ữ ị ợ ớ ặ ể ữ ầ ớ
đt ra đi v i con ng i Vi t Nam đ th c hi n s nghi p CNH, HĐHặ ố ớ ườ ệ ể ự ệ ự ệ
trong th i k quá đ c a n c ta cũng nh xu h ng phát tri n kinh tờ ỳ ộ ủ ướ ư ướ ể ế
nói chung trên th gi i.ế ớ
Đ tài: nhân t con ng i trong l c l ng s n xu tề ố ườ ự ượ ả ấ
v i chi n l c phát tri n giáo d c đào t o ngu nớ ế ượ ể ụ ạ ồ
1
Ti u lu n Tri t h cể ậ ế ọ
nhân l c theo h ng công nghi p hoá, hi n đi hoáự ướ ệ ệ ạ
vi t nam trong th i k quá đở ệ ờ ỳ ộ
I. KHÁI NI M LLSX VÀ VAI TRÒ NHÂN T CON NG I TRONGỆ Ố ƯỜ
LLSX.
1. Khái ni m LLSX.ệ
a. Đnh nghĩa và tính ch t LLSX.ị ấ
LLSX là t ng th các nhân t v t ch t k thu t đc s d ngổ ể ố ậ ấ ỹ ậ ựơ ử ụ
trong các quá trình s n xu t c a xã h i t c là trong quá trình con ng i c iả ấ ủ ộ ứ ườ ả
t o, c i bi n gi i t nhiên cho phù h p v i nhu c u t n t i và phát tri nạ ả ế ớ ự ợ ớ ầ ồ ạ ể
c a mình.ủ
Nh v y, xét v m t tính ch t thì khái ni m LLSX, nó ph n ánhư ậ ề ặ ấ ệ ả
m t s tính ch t căn b n sau:ộ ố ấ ả
Tr c h t, nó ph n ánh quan h gi a con ng i v i t nhiên trongướ ế ả ệ ữ ườ ớ ự
quá trình s n xu t. Là đng v t cao c p nh t, là tinh hoa c a muôn loài,ả ấ ộ ậ ấ ấ ủ
con ng i là s n ph m c a quá trình phát tri n h t s c lâu dài c a gi i tườ ả ẩ ủ ể ế ứ ủ ớ ự
nhiên. Con ng òi ph i tìm ki m m i đi u ki n c n thi t cho s t n t iư ả ế ọ ề ệ ầ ế ự ồ ạ
trong đi s ng t nhiên nh th c ăn, th c u ng, nhà đ . Theo m t sờ ố ự ư ứ ứ ố ể ở ộ ố
nhà nhân h c kh ng đnh nhánh ng i b t đu hình thành rõ cách đâyọ ẳ ị ườ ắ ầ
kho ng 10 tri u năm b t đu t “v n ng i ”. Khi đó v n ng i đãả ệ ắ ầ ừ ượ ườ ượ ườ
bi t s d ng g y g c, đá, x ng đng v t làm công c và b t đàu bi tế ử ụ ậ ộ ươ ộ ậ ụ ắ ế
ch t o công c lao đng thô s cũng nh dùng l a. Nh ng cu c s ngế ạ ụ ộ ơ ư ử ư ộ ố
c a loài v n v n theo quy lu t sinh v t : s ng hoà l n vào thiên nhiên,ủ ượ ẫ ậ ậ ố ẫ
sinh s ng hoàn toàn tu theo b n năng v n có trong c th và nh ng thố ỳ ả ố ơ ể ữ ứ
2
Ti u lu n Tri t h cể ậ ế ọ
s n có trong t nhiên, có th nói là hoàn toàn ph thu c vào t nhiên.Theoẵ ự ể ụ ộ ự
th i gian v n ng i ti n hoá thành ng i khéo, ng i đng th ng,ờ ượ ườ ế ườ ườ ứ ẳ
ng i khôn và con ng i hi n đi ngày nay. Nh ng s ti n hoá y khôngườ ườ ệ ạ ư ự ế ấ
làm thay đi m i quan h m t thi t gi a con ng i v i t nhiên. Ngàyổ ố ệ ậ ế ữ ườ ớ ự
nay, con ng i v n đang chinh ph c t nhiên b ng nhi u hình th c vàườ ẫ ụ ự ằ ề ứ
ph ng pháp khác nhau. Nh v y, ngay t th i k s khai nh t, conươ ư ậ ừ ờ ỳ ơ ấ
ng i đã bi t d a vào nh ng th v n có trong t nhiên đ c i bi n nóườ ế ự ữ ứ ố ự ể ả ế
theo nhu c u sinh t n và ph c v nhu c u s ng c a mình. Do đó ta th y rõầ ồ ụ ụ ầ ố ủ ấ
m t s th t t t y u khách quan là con ng i không th t n t i n u khôngộ ự ậ ấ ế ườ ể ồ ạ ế
có m i quan h m t thi t, g n k t ch t ch v i t nhiên.ố ệ ậ ế ắ ế ặ ẽ ớ ự
Đng th i nó cũng th hi n trình đ chinh ph c t nhiên c a conồ ờ ể ệ ộ ụ ự ủ
ng i c th h n là bi u hi n m c đ, kh năng chinh ph c t nhiên c aườ ụ ể ơ ể ệ ứ ộ ả ụ ự ủ
con ng i.ườ
Trong th i nguyên thu con ng i ch m i s d ng nh ng công cờ ỷ ườ ỉ ớ ử ụ ữ ụ
h t s c thô s , h u h t là nh ng công c th công vào quá trình lao đngế ứ ơ ầ ế ữ ụ ủ ộ
s n xu t. Do đó năng su t lao đng th p kém, con ng i ch a t o raả ấ ấ ộ ấ ườ ư ạ
nhi u c a c i d th a có kh năng trao đi v i nhau ph c v nhu c uề ủ ả ư ừ ả ổ ớ ụ ụ ầ
s ng h t s c sinh đng, phong phú c a mình. Đi u đó ph n ánh trình đố ế ứ ộ ủ ề ả ộ
chinh ph c t nhiên v n còn non th p kém. Cho đn khi chuy n sang chụ ự ẫ ấ ế ể ế
đ chi m h u nô l , ch đ phong ki n, con ng i đã d n sáng t o ra cácộ ế ữ ệ ế ộ ế ườ ầ ạ
công c lao đng ti n b h n song v b n ch t nó v n mang tính thụ ộ ế ộ ơ ề ả ấ ẫ ủ
công. Do v y, m c dù s n ph m lao đng làm ra ngày m t phong phú h nậ ặ ả ẩ ộ ộ ơ
song trong quá trình lao đng s n xu t v n còn d a vào s c ng i - m tộ ả ấ ẫ ự ứ ườ ặ
th l c là chính, c n nhi u th i gian và quan tr ng h n v n ch a đáp ngể ự ầ ề ờ ọ ơ ẫ ư ứ
đc nhu c u ngày càng đa d ng c a con ng i. Sang ch đ t b n chượ ầ ạ ủ ườ ế ộ ư ả ủ
3
Ti u lu n Tri t h cể ậ ế ọ
nghĩa, con ng i đã t o ra hàng lo t nh ng máy móc h t s c hi n đi đườ ạ ạ ữ ế ứ ệ ạ ể
ph c v vào quá trình lao đng s n xu t, khai thác tài nguyên thiên nhiên,ụ ụ ộ ả ấ
c i bi n nó thành nh ng v t d ng và s n ph m có giá tr , ch t l ng cao,ả ế ữ ậ ụ ả ẩ ị ấ ượ
phong phú v hình th c, đa d ng v ch ng lo i, m u mã. Đc bi t cu cề ứ ạ ề ủ ạ ẫ ặ ệ ộ
cách m ng công nghi p di n ra b t đu t th k XVII su t cho đn ngàyạ ệ ễ ắ ầ ừ ế ỷ ố ế
nay đã nhanh chóng làm bi n đi b m t kinh t xã h i c a th gi i. Theoế ổ ộ ặ ế ộ ủ ế ớ
đánh giá c a C.Mác và Ph.Ăngghen: “ch sau h n hai th k t n t i, chủ ỉ ơ ế ỷ ồ ạ ủ
nghĩa t b n đã t o ra m t kh i k ng c a c i v t ch t nhi u h n t t cư ả ạ ộ ố ượ ủ ả ậ ấ ề ơ ấ ả
các th i đi tr c g p l i”. Nh th trình đ chinh ph c t nhiên c a conờ ạ ướ ộ ạ ư ế ộ ụ ự ủ
ng i đã b c lên m t m c son m i, đánh d u m t b c phát tri n caoườ ướ ộ ố ớ ấ ộ ướ ể
c a ti n b loài ng i. Cũng chính trong giai đo n này con ng i đã d nủ ế ộ ườ ạ ườ ầ
d n chi m th ch đng trong quá trình lao đng s n xu t.ầ ế ế ủ ộ ộ ả ấ
M t khác, LLSX có tính khách quan trong quá trình s n xu t. Th tặ ả ấ ậ
v y không có m t quá trình s n xu t nào mà l i không c n đn s c laoậ ộ ả ấ ạ ầ ế ứ
đng c a con ng i hay nh ng y u t s n có trong t nhiên. Nói cáchộ ủ ườ ữ ế ố ẵ ự
khác trong quá trình s n xu t v t ch t không th không c n đn LLSX.ả ấ ậ ấ ể ầ ế
b. C u trúc LLSX.ấ
LLSX bao g m ng i lao đng và t li u s n xu t.ồ ườ ộ ư ệ ả ấ
Ho t đng lao đng s n xu t v a là đi u ki n cho s t n t i c aạ ộ ộ ả ấ ừ ề ệ ự ồ ạ ủ
con ng i v a là ph ng th c đ làm bi n đi đi s ng và b m t xãườ ừ ươ ứ ể ế ổ ờ ố ộ ặ
h i. ộ
Chính nh ng ng i lao đng là ch th c a quá trình lao đng s nữ ườ ộ ủ ể ủ ộ ả
xu t, v i s c m nh và kĩ năng lao đng c a mình, s d ng t li u laoấ ớ ứ ạ ộ ủ ử ụ ư ệ
đng tr c h t là công c lao đng, tác đng vào đi t ng lao đng độ ướ ế ụ ộ ộ ố ượ ộ ể
s n xu t ra c a c i v t ch t.ả ấ ủ ả ậ ấ
4
Ti u lu n Tri t h cể ậ ế ọ
B c kinh t tri th c, s phát tri n c a LLSX bi u hi n hai m t :ướ ế ứ ự ể ủ ể ệ ở ặ
. Trí l c đóng vai trò ch đo, t c là s xu t hi n m t t ng l p lao đngự ủ ạ ứ ẽ ấ ệ ộ ầ ớ ộ
trí óc đông đo h p thành ch th trong đi ngũ nh ng ng i lao đng.ả ợ ủ ể ộ ữ ườ ộ
. Nh ng nhân t m i thúc đy LLSX s đc phát tri n r ng kh p.ữ ố ớ ẩ ẽ ượ ể ộ ắ
T li u s n xu t bao g m t li u lao đng và đi t ng lao đng.ư ệ ả ấ ồ ư ệ ộ ố ượ ộ
Con ng i không th SXVC mà không c n đn nh ng y u t s n có trongườ ể ầ ế ữ ế ố ẵ
t nhiên nh đt, n c, khoáng s n, không khí, … Đó chính là nh ng điự ư ấ ướ ả ữ ố
t ng lao đng. Đc tr ng n i b t c a công c s n xu t và đi t ng laoượ ộ ặ ư ổ ậ ủ ụ ả ấ ố ượ
đng bi u hi n ch y u s gia tăng hàm l ng khoa h c và công ngh ,ộ ể ệ ủ ế ở ự ượ ọ ệ
cu i cùng là hàm l ng tri th c đc k t tinh trong s n ph m ngày càngố ượ ứ ượ ế ả ẩ
nhi u.ề
Còn t li u lao đng là nh ng ph ng ti n, công c lao đng màư ệ ộ ữ ươ ệ ụ ộ
con ng i s d ng đ tác đng vào đi t ng lao đng, s n xu t ra c aườ ử ụ ể ộ ố ượ ộ ả ấ ủ
c i v t ch t. Thông qua các công c c a h đã ch ng t h có ho t đngả ậ ấ ụ ủ ọ ứ ỏ ọ ạ ộ
lao đng và đây cũng chính là ranh gi i tách ng i ra kh i gi i sinh v tộ ớ ườ ỏ ớ ậ
nói chung, th gi i đng v t nói riêng. ế ớ ộ ậ
c. Tính ch t đc bi t c a LLSX hi n đi.ấ ặ ệ ủ ệ ạ
Trong s phát tri n c a LLSX, khoa h c đóng vai trò ngày càng toự ể ủ ọ
l n. S phát tri n c a khoa h c g n li n v i s n xu t là đng l c m nhớ ự ể ủ ọ ắ ề ớ ả ấ ộ ự ạ
m thúc đy s n xu t phát tri n. Ngày nay, khoa h c đã phát tri n đnẽ ẩ ả ấ ể ọ ể ế
m c tr thành nguyên nhân tr c ti p c a nhi u bi n đi to l n trong s nứ ở ự ế ủ ề ế ổ ớ ả
xu t, trong đi s ng và tr thành LLSX tr c ti p. ấ ờ ố ở ự ế
Nh ng phát minh khoa h c tr thành thang đi m xu t phát ra điữ ọ ở ể ấ ờ
nh ng ngành s n xu t m i, nh ng máy móc thi t b m i, công ngh m iữ ả ấ ớ ữ ế ị ớ ệ ớ
5
