PH N M ĐUẦ Ở Ầ
T khi xu t hi n con ng i trên hành tinh này, đn ngày nay đã tr i qua 5ừ ấ ệ ườ ế ả
ph ng th c s n xu t: công xã nguyên thu , chi m h u nô l , xã h i phongươ ứ ả ấ ỷ ế ữ ệ ộ
ki n, ch nghĩa t b n, ch nghĩa xã h i. T duy nh n th c c a con ng iế ủ ư ả ủ ộ ư ậ ứ ủ ườ
không d ng l i m t ch mà ngày càng phát tri n hoàn thiên h n. T đó kéoừ ạ ở ộ ỗ ể ơ ừ
theo s thay đi phát tri n l c l ng s n xu t cũng nh quan h s n xu t. Tự ổ ể ự ượ ả ấ ư ệ ả ấ ừ
hái l m săn b t đ duy trì cu c s ng đn trình đ khoa h c kĩ thu t l c h u,ượ ắ ể ộ ố ế ộ ọ ậ ạ ậ
đn ngày nay trình đ khoa h c đã đt t i m c t t đnh. Mà c t lõi c a n n s nế ộ ọ ạ ớ ứ ộ ỉ ố ủ ề ả
xu t xã h i chính là s th ng nh t bi n ch ng gi a quan h s n xu t v i l cấ ộ ự ố ấ ệ ứ ữ ệ ả ấ ớ ự
l ng s n xu t, nh Mác và Ănghen nói, đó là quy lu t v s phù h p gi aượ ả ấ ư ậ ề ự ợ ữ
quan h s n xu t và l c l ng s n xu t.ệ ả ấ ự ượ ả ấ
T quan đi m này c a ch nghĩa Mác xít, Đng và Nhà n c ta đã v nừ ể ủ ủ ả ướ ậ
d ng vào quá trình phát tri n kinh t - xã h i n c ta trong giai đo n t đi m iụ ể ế ộ ướ ạ ừ ổ ớ
đn nay.ế
Bi n ch ng quan h s n xu t v i l c l ng s n xu t t o đi u ki n choệ ứ ệ ả ấ ớ ự ượ ả ấ ạ ề ệ
chúng ta có đc nh n th c v s n xu t xã h i và kĩ thu t. Th y đc ý nghĩaượ ậ ứ ề ả ấ ộ ậ ấ ượ
đó, tôi xin bày t m t vài ý ki n b n thân v v n đ: "ỏ ộ ế ả ề ấ ề V n d ng quan đi mậ ụ ể
tri t h c Mác xit v qui lu t quan h s n xu t ph i phù h p v i trình đ l cế ọ ề ậ ệ ả ấ ả ợ ớ ộ ự
l ng s n xu t đ phát tri n nh ng thành t u, h n ch trong phát tri n kinh tượ ả ấ ể ể ữ ự ạ ế ể ế
- xã h i c a Vi t Nam trong giai đo n t đi m i đn nayộ ủ ệ ạ ừ ổ ớ ế ".
PH N N I DUNGẦ Ộ
I. L c l ng s n xu t - Quan h s n xu t - quy lu t v s phù h p c aự ượ ả ấ ệ ả ấ ậ ề ự ợ ủ
quan h s n xu t v i trình đ phát tri n c a l c l ng s n xu t ệ ả ấ ớ ộ ể ủ ự ượ ả ấ
1. L c l ng s n xu t ự ượ ả ấ
+ L c l ng s n xu t bi u hi n m i quan h gi a con ng i v i t nhiênự ượ ả ấ ể ệ ố ệ ữ ườ ớ ự
trong quá trình s n xu t, đng th i th hi n năng l c th c ti n c a con ng iả ấ ồ ờ ể ệ ự ự ễ ủ ườ
trong quá trình s n xu t ra c a c i v t ch t. L c l ng s n xu t bao g m:ả ấ ủ ả ậ ấ ự ượ ả ấ ồ
ng i lao đng v i kĩ năng lao đng c a h và t li u s n xu t, tr c h t làườ ộ ớ ộ ủ ọ ư ệ ả ấ ướ ế
cong c lao đng. Trong quá trình s n xu t, s c lao đng c a con ng i và tụ ộ ả ấ ứ ộ ủ ườ ư
li u s n xu t, tr c h t là công c lao đng k t h p v i nhau thành l c l ngệ ả ấ ướ ế ụ ộ ế ợ ớ ự ượ
s n xu t.ả ấ
Trong các y u t c u thành l c l ng s n xu t, con ng i lao đng vàế ố ấ ự ượ ả ấ ườ ộ
công c lao đng là y u t quan tr ng nh t. Ng i lao đng là ch th c a quáụ ộ ế ố ọ ấ ườ ộ ủ ể ủ
trình lao đng s n xu t, v i s c m nh và kĩ năng lao đng c a mình, s d ng tộ ả ấ ớ ứ ạ ộ ủ ử ụ ư
li u lao đng (công c lao đng) tác đng vào đi t ng lao đng đ s n xu tệ ộ ụ ộ ộ ố ượ ộ ể ả ấ
ra c a c i v t ch t. Công c lao đng do con ng i t o ra v i m c đích "nhân"ủ ả ậ ấ ụ ộ ườ ạ ớ ụ
s c m nh b n thân lên trong quá trình lao đng s n xu t. S c i ti n và hoànứ ạ ả ộ ả ấ ự ả ế
thi n không ng ng c a công c lao đng đã làm bi n đi toàn b t li u s nệ ừ ủ ụ ộ ế ổ ộ ư ệ ả
xu t.ấ
2. Quan h s n xu t ệ ả ấ
Quan h s n xu t là quan h gi a ng i v i ng i trong quá trình s nệ ả ấ ệ ữ ườ ớ ườ ả
xu t (s n xu t và tái s n xu t xã h i). Do con ng i không th tách kh i c ngấ ả ấ ả ấ ộ ườ ể ỏ ộ
đng nên trong quá trình s n xu t ph i có nh ng m i quan h v i nhau. V yồ ả ấ ả ữ ố ệ ớ ậ
vi c ph i thi t l p các m i quan h trong s n xu t t nó đã là m t v n đ cóệ ả ế ậ ố ệ ả ấ ự ộ ấ ề
tính quy lu t. Nhìn t ng th quan h s n xu t g m 3 m t:ậ ổ ể ệ ả ấ ồ ặ
- Quan h s h u đi v i t li u s n xu t, t c là quan h gi a ng i v iệ ở ữ ố ớ ư ệ ả ấ ứ ệ ữ ườ ớ
t li u s n xu t, nói cách khác là t li u s n xu t thu c v ai.ư ệ ả ấ ư ệ ả ấ ộ ề
- Quan h trong t ch c và qu n lý s n xu t, t c là quan h gi a ng iệ ổ ứ ả ả ấ ứ ệ ữ ườ
v i ng i trong s n xu t và trao đi c a c i v t ch t nh : phân công chuyênớ ườ ả ấ ổ ủ ả ậ ấ ư
môn hoá và h p tác hoá lao đng, quan h gi a ng i qu n lý và công nhân…ợ ộ ệ ữ ườ ả
- Quan h trong phân ph i s n ph m s n xu t ra, t c là quan h ch t chệ ố ả ẩ ả ấ ứ ệ ặ ẽ
gi a s n xu t và s n ph m v i cùng m t m c tiêu chung là s d ng h p lí và cóữ ả ấ ả ẩ ớ ộ ụ ử ụ ợ
hi u qu t li u s n xu t.ệ ả ư ệ ả ấ
3. Qui lu t quan h s n xu t ph i phù h p v i trình đ phát tri n c aậ ệ ả ấ ả ợ ớ ộ ể ủ
l c l ng s n xu t ự ượ ả ấ
L c l ng s n xu t và quan h s n xu t là hai m t c a ph ng th c s nự ượ ả ấ ệ ả ấ ặ ủ ươ ứ ả
xu t, chúng t n t i không tách r i nhau, tác đng qua l i l n nhau m t cách bi nấ ồ ạ ờ ộ ạ ẫ ộ ệ
ch ng, t o thành qui lu t v s phù h p c a quan h s n xu t v i trình đ phátứ ạ ậ ề ự ợ ủ ệ ả ấ ớ ộ
tri n c a l c l ng s n xu t. T đó t o nên qui lu t c b n nh t c a s v nể ủ ự ượ ả ấ ừ ạ ậ ơ ả ấ ủ ự ậ
đng, phát tri n xã h i.ộ ể ộ
Khuynh h ng chung c a s n xu t v t ch t là không ng ng phát tri n. Sướ ủ ả ấ ậ ấ ừ ể ự
phát tri n đó xét đn cùng là b t ngu n t s bi n đi và phát tri n c a l cể ế ắ ồ ừ ự ế ổ ể ủ ự
l ng s n xu t, tr c h t là công c lao đng. S phát tri n c a l c l ng s nượ ả ấ ướ ế ụ ộ ự ể ủ ự ượ ả
xu t đc đánh d u b ng trình đ c a l c l ng s n xu t. Trình đ l c l ngấ ượ ấ ằ ộ ủ ự ượ ả ấ ộ ự ượ
s n xu t trong t ng giai đo n l ch s th hi n trình đ chinh ph c t nhiên c aả ấ ừ ạ ị ử ể ệ ộ ụ ự ủ
con ng i trong giai đo n l ch s đó. Trình đ l c l ng s n xu t bi u hi n ườ ạ ị ử ộ ự ượ ả ấ ể ệ ở
trình đ công c lao đng, trình đ, kinh nghi m và kĩ năng lao đng c a conộ ụ ộ ộ ệ ộ ủ
ng i, trình đ t ch c và phân công lao đng xã h i, trình đ ng d ng khoaườ ộ ổ ứ ộ ộ ộ ứ ụ
h c vào s n xu t.ọ ả ấ
S v n đng và phát tri n c a l c l ng s n xu t quy t đnh và làm thayự ậ ộ ể ủ ự ượ ả ấ ế ị
đi quan h s n xu t cho phù h p v i nó. Khi m t ph ng th c s n xu t m i raổ ệ ả ấ ợ ớ ộ ươ ứ ả ấ ớ
đi thì yêu c u quan h s n xu t ph i phù h p v i trình đ phát tri n c a l cờ ầ ệ ả ấ ả ợ ớ ộ ể ủ ự
l ng s n xu t. S phù h p này t o đi u ki n s d ng và k t h p m t cách t iượ ả ấ ự ợ ạ ề ệ ử ụ ế ợ ộ ố
u gi a ng i lao đng v i t li u s n xu t đ l c l ng s n xu t có c s đư ữ ườ ộ ớ ư ệ ả ấ ể ự ượ ả ấ ơ ở ể
phát tri n hoàn thi n. S phát tri n c a l c l ng s n xu t đn m t m c nh tể ệ ự ể ủ ự ượ ả ấ ế ộ ứ ấ
đnh s làm cho quan h s n xu t t ch phù h p tr thành không phù h p v iị ẽ ệ ả ấ ừ ỗ ợ ở ợ ớ
s phát tri n c a l c l ng s n xu t. Đi u này d n đn quan h s n xu t kìmự ể ủ ự ượ ả ấ ề ẫ ế ệ ả ấ
hãm l c l ng s n xu t phát tri n và yêu c u khách quan t t y u là ph i thayự ượ ả ấ ể ầ ấ ế ả
th quan h s n xu t. Nh Các Mác đã vi t: "T i m t giai đo n phát tri n nàoế ệ ả ấ ư ế ớ ộ ạ ể
đó, các l c l ng s n xu t v t ch t c a xã h i mâu thu n v i nh ng quan hự ượ ả ấ ậ ấ ủ ộ ẫ ớ ữ ệ
s n xu t hi n có.. trong khi đó t tr c đn gi các l c l ng s n xu t v nả ấ ệ ừ ướ ế ờ ự ượ ả ấ ẫ
phát tri n. T ch là nh ng hình th c c a l c l ng s n xu t, nh ng quan hể ừ ỗ ữ ứ ủ ự ượ ả ấ ữ ệ
y tr thành nh ng xi ng xích c a các l c l ng s n xu t. Khi đó b t đu th iấ ở ữ ề ủ ự ượ ả ấ ắ ầ ờ
đi m t cu c cách m ng xã h i.ạ ộ ộ ạ ộ
L c l ng s n xu t quy t đnh quan h s n xu t, nh ng quan h s nự ượ ả ấ ế ị ệ ả ấ ư ệ ả
xu t cũng có tính đc l p t ng đi và tác đng tr o l i s phát tri n c a l cấ ộ ậ ươ ố ộ ử ạ ự ể ủ ự
l ng s n xu t. Quan h s n xu t quy t đnh m c đích c a s n xu t, tác đngượ ả ấ ệ ả ấ ế ị ụ ủ ả ấ ộ
đn thái đ c a con ng i trong lao đng s n xu t, đn t ch c phân công laoế ộ ủ ườ ộ ả ấ ế ổ ứ
đng xã h i, đn phát tri n và ng d ng khoa h c công ngh … do đó tác đngộ ộ ế ể ứ ụ ọ ệ ộ
đn s phát tri n c a l c l ng s n xu t. Quan h s n xu t phù h p s thúcế ự ể ủ ự ượ ả ấ ệ ả ấ ợ ẽ
đy s phát tri n c a l c l ng s n xu t, ng c l i s kìm hãm. Và khi quanẩ ự ể ủ ự ượ ả ấ ượ ạ ẽ
h s n xu t kìm hãm s phát tri n c a l c l ng s n xu t thì theo quy lu tệ ả ấ ự ể ủ ự ượ ả ấ ậ
chung, quan h s n xu t cũ s đc thay th b ng quan h s n xu t m i phùệ ả ấ ẽ ượ ế ằ ệ ả ấ ớ
h p đ thúc đy l c l ng s n xu t phát tri n.ợ ể ẩ ự ượ ả ấ ể
Quan h s n xu t và l c l ng s n xu t v a có tác đng cho nhau l i v aệ ả ấ ự ượ ả ấ ừ ộ ạ ừ
mâu thu n v i nhau. Vi c ph n ánh mâu thu n này là yêu c u c n có. Nó ph iẫ ớ ệ ả ẫ ầ ầ ả
thông qua nh n th c và c i t o xã h i c a con ng i. Trong xã h i có giai c pậ ứ ả ạ ộ ủ ườ ộ ấ
ph i thông qua đu tranh giai c p, qua cách m ng xã h i.ả ấ ấ ạ ộ
II. S v n d ng c a Đng ta trong đng l i phát tri n kinh t - xã h iự ậ ụ ủ ả ườ ố ể ế ộ
n c ta t đi m i đn nayướ ừ ổ ớ ế
1. S hình thành và phát tri n n n kinh t hàng hoá nhi u thành ph nự ể ề ế ề ầ
Sau đc l p, n n kinh t n c ta còn g p vô vàn khó khăn do thói quen laoộ ậ ề ế ướ ặ
đng t cung t c p, n n s n xu t nh l , trình đ khoa h c kém phát tri n, điộ ự ự ấ ề ả ấ ỏ ẻ ộ ọ ể ờ
s ng xã h i vô cùng khó khăn… V i hoàn c nh m i, đt n c ti n lên CNXH,ố ộ ớ ả ớ ấ ướ ế
đòi h i n c ta ph i có m t ch đ kinh t phù h p, đó là n n kinh t hàng hoáỏ ướ ả ộ ế ộ ế ợ ề ế
nhi u thành ph n.ề ầ
Th i gian qua, chúng ta quá coi tr ng vai trò c a quan h s n xu t, choờ ọ ủ ệ ả ấ
r ng có th đa quan h s n xu t đi tr c đ m đng san đt, thúc đy l cằ ể ư ệ ả ấ ướ ể ở ườ ấ ẩ ự
l ng s n xu t phát tri n. Quan ni m y là sai l m, s phát tri n c a l c l ngượ ả ấ ể ệ ấ ầ ự ể ủ ự ượ
s n xu t trong th i gian qua là minh ch ng cho đi u y và do đó gây ra s mâuả ấ ờ ứ ề ấ ự
thu n gi a yêu c u phát tri n l c l ng s n xu t v i hình th c kinh t - xã h iẫ ữ ầ ể ự ượ ả ấ ớ ứ ế ộ
đc áp đt m t cách ch quan trên đt n c ta. M i mâu thu n y đã đem theoượ ặ ộ ủ ấ ướ ố ẫ ấ
nhi u h u qu ngoài ý mu n: Kinh t kém phát tri n, xã h i n y sinh nhi u tiêuề ậ ả ố ế ể ộ ả ề
c c, t n n, trình đ qu n lý y u kém… yêu c u c p thi t là ph i gi i quy tự ệ ạ ộ ả ế ầ ấ ế ả ả ế
đúng đn mâu thu n gi a l c l ng s n xu t - quan h s n xu t, t đó kh cắ ẫ ữ ự ượ ả ấ ệ ả ấ ừ ắ
ph c khó khăn và tiêu c c c a n n kinh t - xã h i. Thi t l p quan h s n xu tụ ự ủ ề ế ộ ế ậ ệ ả ấ
m i v i nh ng b c đi phù h p v i trình đ phát tri n c a l c l ng s n xu tớ ớ ữ ướ ợ ớ ộ ể ủ ự ượ ả ấ
đ thúc đy s n xu t phát tri n v i hi u qu kinh t cao. Đó là s cho phépể ẩ ả ấ ể ớ ệ ả ế ự
ph c h i và phát tri n ch nghĩa t b n, buôn bán t do r ng rãi, nâng cao điụ ồ ể ủ ư ả ự ộ ờ
s ng xã h i,… Nh l i c a đng chí Lê Kh Phiêu nói: "… không ch t nh nố ộ ư ờ ủ ồ ả ấ ậ