L I NÓI ĐUỜ Ầ
T đi h i Đng l n th VIII đn nay Đng ta luôn xác đnh công nghi pừ ạ ộ ả ầ ứ ế ả ị ệ
hóa là nhi m v trung tâm c a th i k quá đ. Th c hi n nhi m v đó trongệ ụ ủ ờ ỳ ộ ự ệ ệ ụ
nh ng năm qua, nh t là nh ng năm đi m i chúng ta đã thu đc nhi u thànhữ ấ ữ ổ ớ ượ ề
t u quan tr ng t o ra th và l c m i chuy n sang m t th i k phát tri n caoự ọ ạ ế ự ớ ể ộ ờ ỳ ể
h n đy t i m t b c công nghi p hoá n c nhà. Tuy nhiên trong quá trìnhơ ẩ ớ ộ ướ ệ ướ
công nghi p hóa nh ng năm tr c đây, do nhi u nguyên nhân trong đó cóệ ữ ướ ề
nguyên nhân nóng v i ch quan, đt nóng giai đo n mà chúng ta đã m c ph iộ ủ ố ạ ắ ả
m t s khuy t đi m sai l m mà Ngh quy t Đi h i Đng l n th VI và l nộ ố ế ể ầ ị ế ạ ộ ả ầ ứ ầ
th VII đã v ch ra.ứ ạ
Mu n ti p t c phát huy thành tích, kh c ph c y u kém đy lùi nguy c t tố ế ụ ắ ụ ế ẩ ơ ụ
h u v kinh t ,s m đa đt n c ra kh i tình tr ng m t n c nghèo, c iậ ề ế ớ ư ấ ướ ỏ ạ ộ ướ ả
thi n đi s ng nhân dân, tăng c ng ti m l c qu c phòng an ninh, c ng cệ ờ ố ườ ề ự ố ủ ố
v ng ch c đc lâp dân t c và ch quy n qu c gia, t o điêù ki n cho l cữ ắ ộ ộ ủ ề ố ạ ệ ự
l ng s n xu t ra đi phù h p v i quan h s n xu t m i thì không còn conượ ả ấ ờ ợ ớ ệ ả ấ ớ
đng nào khác là chúng ta ph i đy m nh quá trình công nghi p hóa-hi n điườ ả ẩ ạ ệ ệ ạ
hóa.
V n đ công nghi p hóa-hi n đi hóa là m t v n đ r t r ng g m nhi uấ ề ệ ệ ạ ộ ấ ề ấ ộ ồ ề
n i dung khác nhau, không th nói h t trong ph m vi môt bài vi t. Vì v y, emộ ể ế ạ ế ậ
hy v ng bài vi t này có th giúp b n đc hi u thêm v quá trình công nghi pọ ế ể ạ ọ ể ề ệ
hóa- hi n đi hóa n c ta trong th i k quá đ lên ch nghĩa xã h i.ệ ạ ở ướ ờ ỳ ộ ủ ộ
1
I. N I DUNG, M C TIÊU C A ĐNG L I CÔNG NGHI P HÓA-Ộ Ụ Ủ ƯỜ Ố Ệ
HI N ĐI HÓA VI T NAM TRONG TH I K QUÁ ĐỆ Ạ Ở Ệ Ờ Ỳ Ộ
1. Công nghi p hóa-hi n đi hóa là nhi m v trung tâmệ ệ ạ ệ ụ
a. Th nào là công nghiêp hóa- hi n đi hóaế ệ ạ
Tr c đây, vào th k XVII, XVIII, khi cu c cách m ng công nghi p đcướ ế ỷ ộ ạ ệ ượ
ti n hành Tây Âu, công nghi p hóa đc hi u là quá trình thay th lao đngế ở ệ ượ ể ế ộ
th công b ng lao đng s d ng máy móc. Nh ng theo dòng th i gian, kháiủ ằ ộ ử ụ ư ờ
ni m công nghi p hóa luôn có s thay đi cùng v i s phát tri n c a n n s nệ ệ ự ổ ớ ự ể ủ ề ả
xu t xã h i, c a khoa h c công ngh , t c là khái ni m công nghi p hóa mangấ ộ ủ ọ ệ ứ ệ ệ
tính l ch s . D a trên vi c k th a có ch n l c nh ng tri th c văn minh c aị ử ự ệ ế ừ ọ ọ ữ ứ ủ
nhân lo i và rút kinh nghi m trong l ch s ti n hành công nghi p hóa, H iạ ệ ị ử ế ệ ộ
2
ngh Ban ch p hành Trung ng l n th b y khoá VI và Đi h i đi bi u toànị ấ ươ ầ ứ ẩ ạ ộ ạ ể
qu c l n th VII Đng C ng S n Vi t Nam xác đnh: công nghi p hóa là quáố ầ ứ ả ộ ả ệ ị ệ
trình chuy n đi căn b n toàn di n các n n ho t đng s n xu t kinh doanh,ể ổ ả ệ ề ạ ộ ả ấ
d ch v và qu n lý kinh t - xã h i t s d ng s c lao đng th công là chínhị ụ ả ế ộ ừ ử ụ ứ ộ ủ
sang s d ng m t cách ph bi n s c lao đng cùng v i công ngh , ph ngử ụ ộ ổ ế ứ ộ ớ ệ ươ
ti n và ph ng pháp tiên ti n hi n đi d a trên s phát tri n c a công nghi pệ ươ ế ệ ạ ự ự ể ủ ệ
và ti n b khoa h c- công ngh t o ra năng su t lao đng xã h i cao.ế ộ ọ ệ ạ ấ ộ ộ
Nh v y, công nghi p hóa theo t t ng m i là không bó h p trong ph mư ậ ệ ư ưở ớ ẹ ạ
vi trình đ các l c l ng s n xu t đn thu n, k thu t đn thu n đ chuy nộ ự ượ ả ấ ơ ầ ỹ ậ ơ ầ ể ể
lao đng th công thành lao đng c khí nh tr c đây mà bao hàm c v cácộ ủ ộ ơ ư ướ ả ề
ho t đng s n xu t kinh doanh, c v ngành d ch v và qu n lí kinh t - xãạ ộ ả ấ ả ề ị ụ ả ế
h i, đc s d ng b ng các ph ng ti n và các ph ng pháp tiên ti n hi nộ ượ ử ụ ằ ươ ệ ươ ế ệ
đi cùng v i k thu t và công ngh cao.ạ ớ ỹ ậ ệ
Bên c nh đó, quá trình công nghi p hóa còn c n ph i hoàn thi n c c u tạ ệ ầ ả ệ ơ ấ ổ
ch c và v n hành xã h i, nâng cao ch t l ng s ng c a ng i dân trong cứ ậ ộ ấ ượ ố ủ ườ ả
n c, tích c c xoá đói gi m nghèo, ph n đu tăng m c thu nh p bình quânướ ự ả ấ ấ ứ ậ
đu ng i c n c…ầ ườ ả ướ
b. S c n thi t ph i ti n hành công nghi p hóa- hiên đi hóa Vi tự ầ ế ả ế ệ ạ ở ệ
Nam
Trong nh ng năm 1986-1988, cu c kh ng ho ng kinh t - xã h i n c taữ ộ ủ ả ế ộ ở ướ
đã tr nên gay g t nh t, khi l m phát lên t i m c “phi mã”(3 con s ), nh ngở ắ ấ ạ ớ ứ ố ữ
c s s n xu t kinh doanh c a nhà n c b đình đn, thua l , s n xu t c mơ ở ả ấ ủ ướ ị ố ỗ ả ấ ầ
ch ng, th m chí ph i đóng c a; b i chi ngân sách l n; giá c thì tăng v t; ti nừ ậ ả ử ộ ớ ả ọ ề
l ng th c t gi m khi n cho đi s ng nhân dân gi m sút nghiêm tr ng, khóươ ự ế ả ế ờ ố ả ọ
khăn ch ng ch t khó khăn, có lúc t ng ch ng không th v t qua. Trong khiồ ấ ưở ừ ể ượ
đó, công cu c “c i t ” Liên Xô- ng i anh c a ch nghĩa xã h i trên thộ ả ổ ở ườ ủ ủ ộ ế
3
gi i- đang ngày càng đi vào con đng b t c. Đi u này có nh h ng khôngớ ườ ế ắ ề ả ưở
nh t i công cu c xây d ng ch nghĩa xã h i c a n c ta. Bên c nh đó, n cỏ ớ ộ ự ủ ộ ủ ướ ạ ướ
ta ti n lên ch nghĩa xã h i t m t n c nông nghi p l c h u, c s v t ch t-ế ủ ộ ừ ộ ướ ệ ạ ậ ơ ở ậ ấ
k thu t th p kém, trình đ c a l c l ng s n xu t ch a phát tri n, ch aỹ ậ ấ ộ ủ ự ượ ả ấ ư ể ư
đc hoàn thi n, s n xu t nh l , lao đng th công là ch y u. Vì v y, quáượ ệ ả ấ ỏ ẻ ộ ủ ủ ế ậ
trình công nghi p hoá chính là con đng duy nh t đ đt n c ta có th thoátệ ườ ấ ể ấ ướ ể
ra kh i c nh đói nghèo, xây d ng c s v t ch t- k thu t cho n n s n xu tỏ ả ự ơ ở ậ ấ ỹ ậ ề ả ấ
l n hi n đi. Có ti n hành công nghi p hóa thì chúng ta m i: xây d ng đcớ ệ ạ ế ệ ớ ự ượ
c s v t- ch t k thu t cho ch nghĩa xã h i n c ta; ti n hành tái s nơ ở ậ ấ ỹ ậ ủ ộ ở ướ ế ả
xu t m r ng nâng cao đi s ng v t ch t tinh th n c a nhân dân; tăng c ngấ ở ộ ờ ố ậ ấ ầ ủ ườ
phát tri n l c l ng giai c p công nhân; c ng c qu c phòng gi v ng anể ự ượ ấ ủ ố ố ữ ữ
ninh chính tr , tr t t xã h i; góp ph n xây d ng và phát tri n n n văn hoá dânị ậ ự ộ ầ ự ể ề
t c, xây d ng con ng i m i Vi t Nam. M i b c ti n c a quá trình côngộ ự ườ ớ ở ệ ỗ ướ ế ủ
nghi p hóa- hi n đi hóa là m t b c tăng c ng c s v t ch t- k thu tệ ệ ạ ộ ướ ườ ơ ở ậ ấ ỹ ậ
cho ch nghĩa xã h i, phát tri n m nh m l c l ng s n xu t và góp ph nủ ộ ể ạ ẽ ự ượ ả ấ ầ
hoàn thi n quan h s n xu t xã h i ch nghĩa đ n c ta có th ti n lên chệ ệ ả ấ ộ ủ ể ướ ể ế ủ
nghĩa xã h i m t cách nhanh chóng và thành công.ộ ộ
2. N i dung đng l i công nghi p hoá-hi n đi hoá Vi t Nam trongộ ườ ố ệ ệ ạ ở ệ
th i k quá đ lên ch nghĩa xã h i ờ ỳ ộ ủ ộ
a. N i dung c b nộ ơ ả
Phát tri n l c l ng s n xu t-c s v t ch t k thu t c a ch nghĩa xãể ự ượ ả ấ ơ ở ậ ấ ỹ ậ ủ ủ
h i- trên c s th c hi n c khí hoá n n s n xu t xã h i và áp d ng nh ngộ ơ ở ự ệ ơ ề ả ấ ộ ụ ữ
thành t u khoa h c- công ngh hi n điự ọ ệ ệ ạ
Mu n cho dân giàu, n c m nh, xã h i công b ng văn minh, đt n c t ngố ướ ạ ộ ằ ấ ướ ừ
b c đi lên ch nghĩa xã h i, đi đôi v i vi c c ng c hoàn thi n quan h s nướ ủ ộ ớ ệ ủ ố ệ ệ ả
4
xu t tiên ti n, chúng ta ph i phát tri n l c l ng s n xu t v i năng su t laoấ ế ả ể ự ượ ả ấ ớ ấ
đng ngày càng cao. Không có l c l ng s n xu t hùng h u thì không th nóiộ ự ượ ả ấ ậ ể
đn công nghi p hóa- hi n đi hóa n n kinh t .Tr c h t, quá trình côngế ệ ệ ạ ề ế ướ ế
nghi p hóa- hi n đi hóa là m t quá trình c i bi n lao đng th công, l c h uệ ệ ạ ộ ả ế ộ ủ ạ ậ
thành lao đng s d ng máy móc, t c là ph i c khí hóaộ ử ụ ứ ả ơ n n kinh t qu c dân.ề ế ố
Đó là b c chuy n đi r t căn b n t n n kinh t nông nghi p sang n n kinhướ ể ổ ấ ả ừ ề ế ệ ề
t công nghi p. Đi li n v i c khí hóa là đi n khí hóa và t đng hóa s n xu tế ệ ề ớ ơ ệ ự ộ ả ấ
t ng b c và trong toàn b n n kinh t qu c dân. S nghi p công nghi p hóa-ừ ướ ộ ề ế ố ự ệ ệ
hi n điệ ạ hóa đòi h i ph i xây d ng và phát tri n m nh m các nghành côngỏ ả ự ể ạ ẽ
nghi p, then ch t là nghành ch t o t li u s n xu t b i vì theo quan đi mệ ố ế ạ ư ệ ả ấ ở ể
c a ch nghĩa Mác-Lênin, tái s n xu t m r ng c a khu v c s n xu t t li uủ ủ ả ấ ở ộ ủ ự ả ấ ư ệ
s n xu t,ả ấ đc bi t là c a nghành s n xu t t li u s n xu t đ s n xu t tặ ệ ủ ả ấ ư ệ ả ấ ể ả ấ ư
li u s n xu t, quy t đnh qui mô tái s n xu t m r ng c a toàn b n n kinhệ ả ấ ế ị ả ấ ở ộ ủ ộ ề
t . S phát tri n c a các nghành ch t o t li u s n xu t là c s đ c i t o,ế ự ể ủ ế ạ ư ệ ả ấ ơ ở ể ả ạ
phát tri n n n kinh t quôc dân, phát tri n khu v c nông-lâm-ng nghi p.ể ề ế ể ự ư ệ
Đng th i, m c tiêu c a công nghi p hóa-hi n đi hóa còn là s d ng kồ ờ ụ ủ ệ ệ ạ ử ụ ỹ
thu t, công ngh ngày càng tiên ti n hi n đi nh m đt đc năng su t laoậ ệ ế ệ ạ ằ ạ ượ ấ
đng xã h i cao. Khi mà n n khoa h c c a th gi i đang có s phát tri n nhộ ộ ề ọ ủ ế ớ ự ể ư
vũ bão, khoa h c đang tr thành l c l ng s n xu t tr c ti p t c là tr thànhọ ở ự ượ ả ấ ự ế ứ ở
nhân t quy t đnh đn kh năng c nh tranh c a hàng hoá, hi u qu c a s nố ế ị ế ả ạ ủ ệ ả ủ ả
xu t, kinh doanh thì khoa h c- công ngh ph i là đng l c c a công nghi pấ ọ ệ ả ộ ự ủ ệ
hóa- hi n đi hóa. Vì th , phát tri n khoa h c- công ngh có ý nghĩa đcệ ạ ế ể ọ ệ ặ
bi t quan tr ng trong s nghi p công nghi p hóa- hi n đi hóa đt n c. Đệ ọ ự ệ ệ ệ ạ ấ ướ ể
có th phát tri n khoa h c- công ngh trong đi u ki n Vi t Nam hi n nay c nể ể ọ ệ ề ệ ệ ệ ầ
ph I xác đnh đc nh ng ph ng h ng đúng đn cho s phát tri n c aả ị ượ ữ ươ ướ ắ ự ể ủ
khoa h c- công ngh , ví d nh phát huy nh ng l i th c a đt n c, t nọ ệ ụ ư ữ ợ ế ủ ấ ướ ậ
d ng m i kh năng đ đt đc trình đ tiên ti n, tranh th ng d ng nhi uụ ọ ả ể ạ ượ ộ ế ủ ứ ụ ề
5