TÍNH THẨM MỸ TRONG ĐỒ CHƠI MỸ
THUẬT DÂN GIAN
Từ xa xưa, cùng với sự xuất hiện của nhiều loại hình nghệ thuật dân gian. Đồ chơi
dân gian đã trở thành một trong những nguồn gốc của nghệ thuật tạo hình dân gian.
Nó là sản phẩm của người dân lao động một nắng hai sương, thấm đẫm mồ hôi
nhưng lại chứa đựng phong phú những giá trị của tinh thần nhân văn.
Đất nhà nông ta ngày xưa cấy cày một vụ quanh năm "chiêm khê, mùa thối". ấy là
lúc đẻ ra cái gọi là "nông nhàn". Nhưng " nông nhàn " là nhàn ăn, nhàn làm ruộng
chứ không phải "nhàn cư vi bất thiện". Vì vậy đó lại là cơ hội để tìm ra nghề phụ,
lâu dần hình thành làng nghề để nghệ thuật dân gian được hình thành và thăng hoa.
Nhiều làng xã bây giờ trong đình làng vẫn thờ thành hoàng của mình là ông tổ
nghề: "nghề chạm khắc gỗ, nghề chạm bạc, nghề đúc đồng, nghề sơn, nghề làm
nón, nghề làm giấy dó... và cả những nghề mang lợi ích tinh thần giải trí cao như
nghề làm tranh, nghề làm con rối nước, nghề làm diều, nghề nặn con giống (tò he)
đó chính là những đồ chơi dân gian đã vượt qua nhiều không gian, thời gian của
cuộc sống để còn đến ngày nay.
Đổ chơi dân gian nói chung phong phú lắm. Xin đơn cử đồ bằng tre: Con khăng,
đèn trung thu, diều sáo, rồi các nhạc cụ... đồ chơi bằng đất có tượng đất nung, có
pháo đất... tính chất và kỹ thuật chế tác được triển khai từ đơn giản đến phức tạp,
cầu kỳ. Từ mộc mạc đến phong phú về kiểu dáng, màu sắc, phần lớn đồ chơi dân
gian đều rất đẹp, một vẻ hồn nhiên và ngộ nghĩnh (mặt nạ, ông phỗng) cũng có loại
rất cầu kỳ khéo léo (đèn lồng, đèn kéo quân) chính vì vậy mà rất đáng yêu. Nó đáp
ứng cho mọi thú chơi, cách chơi và người chơi ở mọi lứa tuổi của tầng lớp bình
dân. Chính bởi thế nó đi sâu vào tâm thức dân gian của người Việt.