Tội ác của ‘thần dược” phóng xạ
Đã có thời con người coi phóng xạ như một thần dược chữa bách bệnh -
đó là những năm đầu thế kỷ 20. Khi đó ở Mỹ và châu Âu tràn ngập các
sản phẩm tiêu dùng có bổ sung chất phóng xạ. Cơn sốt tiêu dùng phóng
xạ tưởng như không có điểm dừng cho tới khi những nghi ngờ đầu tiên
về tác hại của nó xuất hiện. Tuy nhiên, đến lúc đó thứ "thần dược" này
đã kịp giết chết hàng nghìn người.
Những cái chết bất thường
Trong những thập kỷ 20-30, tại viện R ở London, nơi sản xuất các thiết bị
chữa bệnh bằng radium đã xuất hiện nhiều cái chết không rõ nguồn gốc.
Người ta phải lấy máu của tất cả công nhân tại đây để xét nghiệm bởi những
dấu hiệu mang bệnh khác thường không thấy xuất hiện trước khi những
người xấu số đột ngột qua đời. Các xét nghiệm trong một thời gian dài cho
thấy có những thay đổi về số lượng hồng cầu trong máu. Những người này
đều được xác định là có tiếp xúc nhiều với phóng xạ. Thế là không chỉ ở
Anh, tại Mỹ, Pháp, Đức... người ta cũng đồng loạt tổ chức các cuộc kiểm tra
sức khỏe tại những nơi có sự hiện diện nhiều của phóng xạ. Song song với
đó, các cuộc điều tra độc lập khác về tác dụng phụ của các sản phẩm có chất
phóng xạ sử dụng trên người cũng được tiến hành. Kết quả các cuộc điều tra
này đều cho thấy có sự thay đổi về tế bào máu ở người có tiếp xúc với phóng
xạ.
Trong thời gian này, người ta cũng bắt đầu ghi nhận cái chết của một số nhà
khoa học có liên quan đến phóng xạ như cái chết vì ung thư da của GS. Dror
Sadeh và 3 đồng nghiệp thuộc Viện Weizmann Insstitute (Israen) chuyên
nghiên cứu về các chất phóng xạ. Hai nhà nghiên cứu radium người Pháp là
Marcel Demalander và Maurice Demitroux cũng đã chết vào năm 1924 sau
nhiều tuần chống chọi với bệnh tật. Tiếp đến là cái chết của Irene Joliot
Curie, con gái hai nhà khoa học Marie và Pierre Curie vì ung thư máu... Đến
lúc này, giới khoa học mới bàng hoàng nhận ra rằng, tác nhân giết người
không phải ai khác chính là các nguyên tố phóng xạ.
Nguy hiểm hơn, các báo cáo pháp y về những cái chết của dân thường trong
thời gian này cũng ngày càng dài thêm, những trường hợp nghi ngờ có liên
quan đến việc tiêu dùng các sản phẩm có bổ sung phóng xạ đang rất được ưa
chuộng lúc bấy giờ. Đáng chú ý là cái chết của một nhà tư bản công nghiệp
lớn ở Mỹ, Eben Byers, người sáng lập công ty thép nổi tiếng thế giới A.M.
Byers. Năm 1928, theo lời khuyên của bác sĩ, Byers đã uống đều đặn 3 chai
Radioth - một loại nước bổ sung phóng xạ radium mỗi ngày để cho vết
thương của ông mau lành. Đến năm 1930, đang từ một người khỏe mạnh,
Byers đã biến thành một bệnh nhân nằm liệt giường với cái đầu trọc lốc, tóc,
râu rụng hết, miệng ứa máu. Các bác sĩ tài giỏi nhất nước Mỹ cùng nền y
học tiên tiến bậc nhất thế giới cũng phải bó tay bất lực. Năm 1932, Byers đi
vào cõi chết với hàm răng trơ lợi và xương sọ có vài lỗ thủng.
Lật lại hồ sơ tại các bệnh viện của Mỹ trước đó, người ta phát hiện thêm hơn
100 người có bệnh án trước khi chết tương tự như của Byers và tất cả bọn bọ
đều "lên đường" đau đớn như Byers. Bản thân William J. Bailey - ông chủ
của một nhà máy sản xuất nước phóng xạ, người thường xuyên sử dụng sản
phẩm do mình làm ra cũng đã chết vì ung thư bàng quang.
Cả châu Âu khi ấy tràn ngập trong lo sợ trước những báo cáo y tế được công
bố. Tất cả đều nhấn mạnh tác hại khủng khiếp của chất phóng xạ - thứ mà
trong suốt mấy thập kỳ qua, người dân châu Âu từng coi là một loại thần
dược. Có lẽ nào, "thần dược" đã trở thành vật gây chết chóc khủng khiếp
nhất?
Lật lại lịch sử hoàng kim của phóng xạ
Từ hàng nghìn năm trước, con người ta đã biết đến tác dụng tích cực của
những suối nước nóng đối với sức khỏe nhưng không ai giải thích được
chính xác điều gì đã mang lại công năng kỳ diệu đó. Chỉ đến khi tìm ra
nguyên tố phóng xạ (năm 1896) người ta mới biết rằng chính phóng xạ đã
khiến cho nước trong các dòng suối có nhiệt độ cao và có khả năng chữa
bệnh.
Khoảng những năm 1900 - 1903, giới y học ở Pháp, Đức, Anh, Áo, Canada,
đặc biệt là những bác sĩ hàng đầu trong quân đội Mỹ đã đưa ra hàng loạt kết
quả nghiên cứu chứng tỏ rằng, nguyên tố phóng xạ có thể giúp làm giảm,
thậm chí chữa khỏi các chứng bệnh như gút, thấp khớp, đau dây thần kinh,
ngộ độc, sốt rét, bệnh về đường tiêu hóa, bệnh ngoài da... Những nghiên cứu
này đã khơi mào cho trào lưu "người người dùng phóng xạ, nhà nhà dùng
phóng xạ" kéo dài mấy chục năm sau đó tại các nước châu Âu.
Bình lọc nước Radium Vitalizer.
Tại các bệnh viện lớn, liệu pháp phóng xạ bắt đầu được sử dụng và ngày
càng trở nên phổ biến để chữa các bệnh da liễu, thậm chí cả ung thư da. Kết
quả thu được đều rất khả quan. Trong những năm 1920-1930, cơn lốc sản
xuất, sáng chế và áp dụng công nghệ phóng xạ lan tràn khắp châu Âu. Người
ta cho ra đời các loại máy hít khí phóng xạ, súng bắn tia phóng xạ... và rất
nhiều loại thuốc uống có sự tham gia của chất phóng xạ như tuberadine để
chữa bệnh viêm phế quản, digéraldine giúp nhuận tràng, virogadine chống
lại mệt mỏi, radiovie chữa các bệnh liên quan tới thần kinh và tâm thần...
trong đó loại thuốc radiumcure còn rất nổi tiếng nhờ công dụng giảm đau và
chống viêm.
Bên ngoài phòng thí nghiệm và bệnh viện, các nhà tư bản châu Âu cũng đặc
biệt quan tâm tới phóng xạ. Họ tung ra thị trường đủ các loại sản phẩm có
liên quan đến phóng xạ. Đầu tiên là nước suối nhiễm xạ đóng chai với tên
gọi phổ biến là nước radon; rồi các loại bình lọc và các thanh quặng phóng
xạ nén dùng để nhúng vào nước uống, có tác dụng biến nước trắng thành
nước nhiễm xạ... Người ta quảng cáo rầm rộ rằng nước uống có bổ sung
phóng xạ "có tác dụng chữa 18 loại bệnh, làm tan biến hoàn toàn các chứng
đau nhức, tăng hồng cầu trong máu, khử độc và giúp tiêu hóa tốt".
Lúc bấy giờ, sức quyến rũ mà nguyên tố phóng xạ phát ra kỳ diệu đến mức
bất kỳ sản phẩm nào có chứa chất phóng xạ, đặc biệt là radium - chất phóng
xạ mạnh nhất, thì sản phẩm đó sẽ bán rất chạy. Đó có thể là những chiếc hộp
thần kỳ (hộp hình ống làm bằng vàng, bạc hoặc bạch kim trong có chứa các
muối radium) để chữa các bệnh liên quan tới da và ung thư; những món
trang sức bằng vàng, bạc hay kim loại trộn radium dùng để đeo quanh cổ và
tay có tác dụng để chữa bệnh thấp khớp; chăn bông, gối bông nhồi quặng
uranium để điều trị viêm khớp toàn thân; thuốc chứa radium điều trị các
chứng tiêu hóa, cung cấp năng lượng; kem đánh răng chứa radium phòng
ngừa bệnh răng miệng, làm trắng răng và nhiều loại sản phẩm khác như kem
thoa mặt, xà phòng, cao dán cũng có bổ sung radium.
Có lẽ con người vẫn sẽ cứ tiếp tục mê mải tận hưởng "hương vị" của "thần
dược" phóng xạ nếu như không có những cái chết kinh hoàng kia. Hóa ra,
thứ thần dược ấy có tác dụng chữa bệnh thì ít nhưng tác dụng đầu độc chết