BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ
ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
VŨ ĐỨC HUY
ĐÁNH GIÁ CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ
VIÊM THẬN BỂ THẬN SINH KHÍ
TẠI BỆNH VIỆN CHỢ RẪY
Ngành: NGOẠI THẬN VÀ TIẾT NIỆU
Mã số: 62720126
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC
TP. Hồ Chí Minh, năm 2024
Công trình được hoàn thành tại:
Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS.BS. Ngô Xuân Thái
Phản biện 1: ………………………………………………
Phản biện 2 ………………………………………………
Phản biện 3: ………………………………………………
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp trường
họp tại ………………………………………………
vào hồi giờ ngày tháng năm
Có thể tìm hiểu Luận án tại thư viện:
- Thư viện Quốc gia Việt Nam
- Thư viện Khoa học Tổng hợp TP. HCM
- Thư viện Đại học Y Dược TP. HCM
1
GIỚI THIỆU LUẬN ÁN
a. Lý do và tính cần thiết của nghiên cứu
Vim thận bể thận sinh khí (VTBTSK) được đnh ngha là
tình trạng nhim khun đường tit niệu phc tạp, cấp tính nng,
hoại t nhu mô thận và mô quanh thận, đc trưng bi việc sinh
ra khí trong nhu mô thận, hệ thống thu thập, mô quanh thận. Kể
từ trường hợp đu tin được mô tả bi Kelly và MacCullum vào
năm 1898, cho đn nay, c hơn 1300 trường hợp đ được báo
cáo trn y văn. Tác nhn gy bệnh phổ bin là nhng vi khun
Gram (-) đường ruột, trong đ Escherichia coli chim tỉ lệ từ 60
– 70% các trường hợp.
VTBTSK c triệu chng khi đu tương đối mơ hồ, tuy
nhin din bin lm sàng của bệnh c thể tr nn đột ngột nghim
trọng và đe dọa tính mạng người bệnh với bin chng như: nhim
khun huyt, choáng nhim khun, suy đa cơ quan nu không
được chn đoán sớm và điu tr tích cc kp thời.
Chn đoán VTBTSK da trn triệu chng lm sàng và các
xt nghiệm cận lm sàng. Theo Schainuck hu ht các trường
hợp đu c tam chng kinh điển: sốt, nôn i, đau hông lưng. Các
phương tiện chn đoán hình ảnh học như siu m bng, chp X-
quang hệ niệu là nhng xt nghiệm đu tin trong chn đoán. Tuy
nhin, chp ct lớp vi tính (CLVT) hệ niệu mới là tiu chun
vàng để chn đoán cũng như đánh giá được mc độ khí lan rộng,
mc độ hủy hoại thận b tổn thương.
Mc dù là bệnh lí luôn c nguy cơ t vong cao, nhưng v
điu tr VTBTSK vẫn chưa c s đồng thuận, cn c nhiu kin
2
khác nhau. Trong quá kh, thập niên 70 của th kỉ trước điu
tr nội khoa đơn thun đưa đn tỉ lệ t vong từ 50 – 78%. Một số
tác giả khuyn cáo nn ct b thận ngay sau khi hồi sc tích cc
và điu tr kháng sinh thích hợp, tuy nhiên tỉ lệ t vong vẫn còn
cao từ 25 – 42%. Trải qua hơn 3 thập nin phương pháp điu tr
VTBTSK dn có s thay đổi tích cc từ ct b thận là chính sang
các phương pháp điu tr bảo tồn thận với kháng sinh và dẫn lưu
qua da nhằm làm giảm tỉ lệ t vong, việc chọn la ct b thận chỉ
trong một số trường hợp cn thit. Tuy nhiên, tỉ lệ t vong hiện
nay vẫn còn từ 6,6 – 18%.
Bên cạnh đ, trong các trường hợp VTBTSK, c đn 80 –
90% bệnh nhân có kèm theo bệnh đái tháo đường hoc có km
theo tc nghẽn đường tit niệu. Việt Nam là một quốc gia đang
phát triển nhanh chng v kinh t x hội, cng với s thay đổi v
lối sống, đ gp phn làm gia tăng tỉ lệ mc bệnh đái tháo đường,
từ đ làm gia tăng nguy cơ mc VTBTSK. Tại Việt Nam cũng
đ c nhng báo cáo v VTBTSK nhưng chủ yu vẫn là các báo
cáo trường hợp riêng lẻ hoc hàng loạt trường hợp. Hiện tại vẫn
chưa c nhng nghiên cu với cỡ mẫu lớn v bệnh lí này.
Bệnh viện Chợ Rẫy là một bệnh viện tuyn cuối các tỉnh
phía nam, là cơ s đào tạo uy tín trong cả nước, c đy đủ trang
thit b hiện đại và lc lượng y bác s c trình độ chuyên môn
cao, thường xuyên tip nhận điu tr nhng trường hợp bệnh nng,
phc tạp từ các chuyên khoa tuyn trước chuyển đn. Thc t,
tại bệnh viện Chợ Rẫy đ c nhiu trường hợp VTBTSK nhập
viện muộn với các bin chng như: choáng nhim khun, suy đa
3
cơ quan, đ gp phn làm gia tăng nguy cơ t vong. Vì vậy,
chúng tôi thc hiện đ tài nghiên cu “Đánh giá chẩn đoán và
điều trị viêm thận bể thận sinh khí tại bệnh viện Chợ Rẫy”
nhằm cung cấp d liệu v đc điểm lâm sàng, kt quả điu tr và
phân tích một số yu tố lin quan đn t vong của bệnh VTBTSK.
Từ đ, giúp bác s lm sàng c thm thông tin để chn đoán bệnh
sớm và điu tr kp thời, góp phn cải thiện tỉ lệ t vong.
b. Mục tiêu nghiên cứu
1. Mô tả đc điểm lm sàng của bệnh viêm thận bể thận sinh khí.
2. Đánh giá kt quả điu tr bệnh viêm thận bể thận sinh khí.
3. Xác đnh một số yu tố lin quan đn t vong của bệnh viêm
thận bể thận sinh khí.
c. Những đóng góp mới của nghiên cứu về mặt lý luận và
thực tiễn
Dù nghiên cu được tin hành theo phương pháp hồi cu,
nhưng số lượng bệnh nhân VTBTSK được ghi nhận là lớn nhất
tại Việt Nam hiện nay. Đy là d liệu c ngha khoa học, có
tính thời s, đáp ng yêu cu thc tin tại Việt Nam.
Nghiên cu cũng thống k được nhng đc điểm lâm sàng
và cận lâm sàng trong chn đoán VTBTSK.
Ghi nhận được các tác nhân vi sinh gây bệnh trong
VTBTSK qua đ rút ra một số kt luận v la chọn kháng sinh
kinh nghiệm để điu tr VTBTSK.
Phn tích được một số yu tố liên quan t vong trong
VTBTSK. Trong đ ghi nhận s khác biệt v đc điểm lâm sàng
và điu tr của VTBTSK nhóm 1 – 2 so với nhóm 3 – 4. Qua đ,