
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH
VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT QUỐC GIA VIỆT NAM
Bùi Thị Thanh Hoa
NGHỆ THUẬT TRANG TRÍ
TRÊN CÁC CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC
CỦA ERNEST HEBRARD TẠI HÀ NỘI
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ
LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ MỸ THUẬT
Hà Nội - 2024


1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ernest Hebrard (1875-1933) là kiến trúc sư, nhà khảo cổ học,
nhà quy hoạch người Pháp. Hebrard được coi là kiến trúc sư khởi
nguồn cho phong cách kiến trúc Đông Dương. Sự xuất hiện của các
công trình kiến trúc Đông Dương dẫn theo sự ra đời của nghệ thuật
trang trí trên các công trình này đã tạo ra một dấu ấn mạnh mẽ và
khác biệt, bởi sự đặc biệt từ ý tưởng thiết kế cho đến hình thái nghệ
thuật, vật liệu thi công cho đến sự kết hợp các yếu tố văn hóa.
Từ những điều nêu trên đã thúc đẩy NCS tìm hiểu và đặt ra các
câu hỏi: Điều gì đã thúc đẩy Ernest Hebrard có sự tiếp cận về ý tưởng
thiết kế khác biệt với các kiến trúc sư trước đó, ông muốn truyền tải
nội dung gì trong công trình kiến trúc và nghệ thuật trang trí kiến trúc
mà ông chủ trì thiết kế. Các đồ án, motip trang trí trên kiến trúc của
ông liệu có tạo ra sự cách tân nhưng đồng thời có được sự thân thiện
gần gũi hay không, các giải pháp về kiến trúc và nghệ thuật trang trí,
vật liệu thi công có phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu nóng ẩm của xứ
nhiệt đới không?
Vì vậy đề tài Nghệ thuật trang trí trên các công trình kiến trúc
của Ernest Hebrard tại Hà Nội là một vấn đề khoa học cấp thiết mà
NCS lựa chọn để làm sáng rõ những vấn đề chính sau:
Từ góc độ lý luận, đề tài góp phần làm sáng rõ thêm triết lý thiết
kế và giá trị thẩm mỹ của nghệ thuật trang trí trên các công trình kiến
trúc của Ernest Hebrard, tính phù hợp, sự hiệu quả của nghệ thuật này
trong môi trường tự nhiên và văn hóa của người Việt ở Hà Nội. Đề tài
kế thừa những thành tựu của các nhà khoa học đi trước, đồng thời hệ
thống và giải mã những tri thức mỹ thuật sử dụng trong trang trí trên
các công trình kiến trúc của Ernest Hebrard chưa được phát hiện.
Từ góc nhìn ứng dụng đề tài cung cấp bổ sung thêm những tư
liệu hữu ích cho việc trùng tu tôn tạo, phục chế những phần trang trí

2
kiến trúc bị hư hại do các yếu tố thiên nhiên và con người gây ra, đặc
biệt là những công trình kiến trúc phong cách Đông Dương hiện nay trên
địa bàn thành phố Hà Nội.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu nghệ thuật trang trí trên kiến trúc của Ernest
Hebrard tại Hà Nội để làm rõ các giá trị nghệ thuật, giá trị triết học,
văn hóa, tính đặc trưng, đặc biệt của hệ thống các motip trang trí.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Làm rõ tổng quan tình hình nghiên cứu cơ sở lý luận và khái
quát về các công trình kiến trúc của Ernest Hebrard tại Hà Nội. Vận
dụng cơ sở lý luận để nghiên cứu, phân tích các đặc trưng nghệ thuật
trang trí thông qua các hình thức trang trí và các motip trang trí. Phân
tích đặc điểm và sự hiệu quả trong việc sử dụng các yếu tố tạo hình
như: bố cục, không gian, màu sắc và vật liệu trang trí. Nhận diện các
giá trị nghệ thuật đặc trưng của trang trí các công trình kiến trúc của
Ernest Hebrard ở Hà Nội, khác gì với trang trí kiến trúc phong cách
Đông Dương tại các địa phương khác.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận án là nghệ thuật trang trí trên các
công trình kiến trúc của Ernest Hebrard tại Hà Nội.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi không gian: nghiên cứu các công trình kiến trúc của
Ernest Hebrard tại Hà Nội.
- Phạm vi thời gian: các công trình kiến trúc từ 1924 -1933.
4. Câu hỏi nghiên cứu
Câu hỏi 1: Biểu hiện của nghệ thuật trang trí trên các công trình
kiến trúc của Ernest Hebrard ở Hà Nội là gì? Câu hỏi 2: Trang trí trên
các công trình kiến trúc của Ernest Hebrard tại Hà Nội khác gì với trang

3
trí kiến trúc Đông Dương ở các địa phương khác? Câu hỏi 3: Những
đóng góp của Ernest Hebrard với nghệ thuật trang trí trên các công
trình kiến trúc đầu thế kỷ XX như thế nào?
5. Giả thuyết nghiên cứu
- Giả thuyết 1: Các công trình của Ernest Hebrard ở Hà Nội có
hình thức biểu hiện phong phú về loại hình, kết hợp với những nét
đặc sắc của các motip trang trí mang ý nghĩa biểu tượng của khoa học
kỹ thuật và văn minh phương Tây với những motip trang trí mang ý
nghĩa triết học phương Đông.
- Giả thuyết 2: Các hình thức trang trí trên các công trình kiến
trúc của Ernest Hebrard tại Hà Nội là sự giao lưu tiếp biến từ nhiều
quốc gia thể hiện trên hình thức trang trí bộ mái và sự hợp dung văn
hóa nghệ thuật trên các đồ án trang trí, sử dụng thủ pháp phương Tây
để thể hiện họa tiết truyền thống.
- Giả thuyết 3: Nghệ thuật trang trí trên các công trình kiến trúc
của Ernest Hebrard tại Hà Nội có ngôn ngữ tạo hình, đặc điểm trang
trí với những giá trị về thẩm mỹ, văn hóa và lịch sử, là nền tảng cho
các phong cách nghệ thuật ở thời kỳ sau tiếp thu, kế thừa và phát huy,
có vị trí nhất định trong dòng chảy phát triển của các phong cách kiến
trúc và trang trí trên kiến trúc mang tính bản địa Việt Nam.
6. Hướng tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
6.1. Hướng tiếp cận
Tiếp cận theo hướng liên ngành như: Dân tộc học - nghệ thuật,
kí hiệu học, nhân học nghệ thuật và biểu tượng, văn hóa dân gian, sử
học. Lấy Nghệ thuật học là hướng tiếp cận chính, tập trung vào mối
quan hệ giữa đối tượng và hiện tượng được nghiên cứu.
6.2. Phương pháp nghiên cứu
Các phương pháp nghiên cứu được thực hiện là: Phương pháp
điền dã, Phương pháp so sánh, Phương pháp phân tích, Phương pháp
tổng hợp.

