TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
KHOA QUẢN LÝ VĂN HÓA - NGHỆ THUẬT
------------------------
®Æng thÞ lý
Èm thùc vØa hÌ
mét nÐt v¨n hãa ®éc ®¸o ë
thμnh phè vinh, tØnh nghÖ an
CHUYÊN NGÀNH: CHÍNH SÁCH VĂN HÓA
MÃ SỐ:
KHÓA LUẬN ĐẠI HỌC NGÀNH QUẢN LÝ VĂN HÓA
GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: TS. TRẦN QUỐC BẢNG
Hà Nội – 2014
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô giáo trường Đại học
Văn hóa Hà Nội nói chung và thầy cô giáo trong Khoa quản lý văn hóa nghệ
thuật nói riêng đã giảng dạy, truyền đạt cho tôi những kiến thức, kinh nghiệm
quý báu trong thời gian học tập.
Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến thầy Trần Quốc Bảng đã
tận tình giúp đỡ, trực tiếp chỉ bảo, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình làm
khóa luận tốt nghiệp. Trong thời gian làm việc với thầy, tôi không ngừng tiếp
thu thêm nhiều kiến thức bổ ích mà còn học tập được tinh thần làm việc, thái
độ nghiên cứu khoa học nghiêm túc, hiệu quả, đây là những điều rất cần thiết
cho tôi trong quá trình học tập và công tác sau này.
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến sở Văn hóa Thể thao và Du
lịch thành phố Vinh đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thu thập tài liệu và khảo
sát thực tế tại địa phương.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng để thực hiện đề tài một cách hoàn chỉnh
nhất. Song do buổi đầu làm quen với công tác nghiên cứu, tiếp cận văn hóa
ẩm thực vỉa hè cũng như hạn chế về kiến thức và kinh nghiệm nên không thể
tránh những thiếu sót nhất định. Tôi rất mong được sự góp ý của thầy cô và
các bạn để bài khóa luận hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn
Hà Nội, ngày tháng năm 2014
Sinh viên
Đặng Thị Lý
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ........................................................................................................ 1
1. Lý do chọn đề tài ......................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ................................................................................... 4
3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu ............................................ 4
4. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................. 4
5. Đóng góp của đề tài ..................................................................................... 5
6. Bố cục đề tài ................................................................................................ 5
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA VÀ VĂN HÓA
ẨM THỰC, ĐẶC TRƯNG CỦA ẨM THỰC VỈA HÈ .............................. 6
1.1 Khái niệm văn hóa .................................................................................... 6
1.2 Khái niệm văn hóa ẩm thực ...................................................................... 9
1.3 Vai trò của văn hóa ẩm thực trong đời sống văn hóa ................................ 11
1.3.1 Gắn kết cộng đồng tạo nên bản sắc văn hóa ......................................... 11
1.3.2 Góp phần tạo điều kiện phát triển kinh tế, du lịch ................................ 13
1.4 Đặc trưng của ẩm thực vỉa hè ................................................................... 14
1.5 Phong cách ăn uống ở vỉa hè ..................................................................... 16
Chương 2: TÌM HIỂU MỘT SỐ MÓN ĂN VỈA HÈ ĐỘC ĐÁO
XỨ NGHỆ TẠI THÀNH PHỐ VINH, TỈNH NGHỆ AN ......................... 19
2.1 Khái quát về thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An ............................................. 19
2.1.1 Vị trí địa lý, lịch sử hình thành thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An ............. 19
2.1.2 Điều kiện kinh tế .................................................................................... 22
2.1.3 Truyền thống văn hóa của nhân dân thành phố Vinh ............................. 23
2.2 Ẩm thực vỉa hè thành phố Vinh ................................................................ 25
2.2.1 Nét văn hóa của ẩm thực vỉa hè ở thành phố Vinh ................................ 25
2.2.2 Một số món ăn vỉa hè độc đáo ở thành phố Vinh .................................. 27
2.2.2.1 Món lươn ............................................................................................. 27
2.2.2.2 Bánh bèo .............................................................................................. 33
2.2.2.3 Ốc xào ................................................................................................. 35
2.2.2.4 Ngô nướng ........................................................................................... 36
2.2.2.5 Kẹo cu đơ ............................................................................................ 37
2.2.2.6 Nước chè xanh..................................................................................... 41
Chương 3: GIẢI PHÁP BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA
ẨM THỰC VỈA HÈ THÀNH PHỐ VINH, TỈNH NGHỆ AN .................. 47
3.1 Giá trị văn hóa của ẩm thực vỉa hè ở thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An ....... 47
3.2 Nhận thức về văn hóa ẩm thực vỉa hè ở thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An .. 49
3.3 Một số giải pháp nhằm bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa ẩm
thực vỉa hè ở thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An ................................................... 51
3.3.1 Tăng cường công tác quản quản lý vỉa hè thành phố ............................. 51
3.3.2 Quản lý về vệ sinh an toàn thực phẩm ................................................... 52
3.3.3 Xây không gian ẩm thực vỉa hè ............................................................. 53
3.3.4 Xúc tiến, quảng bá các món ăn vỉa hè ở thành phố Vinh ....................... 54
3.3.5 Khai thác văn hóa ẩm thực vỉa hè nhằm phát triển du lịch .................... 55
3.3.6 Giáo dục ý thức kinh doanh vỉa hè ẩm thực của người dân ................... 56
KẾT LUẬN .................................................................................................... 58
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 60
PHỤ LỤC
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đất Nước Việt Nam trải dài từ Mục Nam Quan cho đến Mũi Cà Mau,
mỗi một vùng miền đều có bản sắc riêng trong sản xuất, sinh hoạt và những
phong tục tập quán độc đáo tạo nên nét văn hóa riêng của cộng đồng các dân
tộc. Trong sinh hoạt người Việt rất chú ý đến văn hóa ẩm thực và nâng lên
thành nghệ thuật. Từ những món ăn dân dã ngày thường cho đến những món
ăn cầu kỳ phục vụ trong các ngày lễ, ngày hội, đến những món ăn ngoài
đường phố đều mang những nét đẹp rất riêng. Từ xa xưa ông bà ta rất coi
trong việc ăn uống nên có những câu tục ngữ: “Học ăn học nói học gói học
mở”, “ăn cho nên đọi nói cho nên lời”… Nhưng ở mỗi thời đại khác nhau thì
sự quan tâm về ăn uống cũng khác nhau. Ngày nay khi cuộc sống phát triển,
nhu cầu cuộc sống của con người ngày càng cao hơn, ẩm thực nhờ đó cũng đi
vào hoàn thiện và đa dạng hơn, vượt ra khỏi ăn no mặc ấm để đạt đến ăn ngon
mặc đẹp, ẩm thực không chỉ đơn giản mang giá trị vật chất, mà xa hơn chính
là mang yếu tố văn hóa, một thành tố văn hóa đậm đà cốt cách tinh thần người
Việt. Mỗi vùng miền trên đất nước có những món ăn khác nhau gắn chặt với
tâm thức của từng cộng đồng. Ăn uống phản ánh truyền thống tập tục ở từng
gia đình, cộng đồng và tập trung ở các phiên chợ quê, các thương cảng, trung
tâm kinh tế, nơi giao lưu trao đổi hàng hóa của xã hội nông nghiệp.
Người Việt Nam xưa quan niệm, món càng ngon càng phải lê la đầu
làng, dưới gốc cây đa và các phiên chợ, ở đó không chỉ là ăn mà còn là nơi
giao lưu chia sẻ của con người vô cùng bình dị. Có lẽ không nơi đâu có được
sự tương tác thân thiện như vậy, nơi đó người bán không khe khắt, người ăn