PHÒNG GIÁO D C VÀ ĐÀO T O ĐNG ĐAỤ Ạ Ố
TR NG TI U H C CÁT LINHƯỜ Ể Ọ
Trao đi kinh nghi mổ ệ
Vài nét v phân môn luy n t và câu trong môn Ti ng vi t ề ệ ừ ế ệ ở
ti u h c.ể ọ
Giáo viên: D ng Thu Ânươ
Giáo viên tr ng ti u h c Cát Linhườ ể ọ
NĂM H C 2004 – 2005Ọ
I. Đt v n đ (Ch ng trình m i)ặ ấ ề ươ ớ
Trong sách giáo khoa Ti ng vi t Ti u h c (ch ng trình c i cách giáo d c), n i dung vế ệ ể ọ ươ ả ụ ộ ề
t và câu đc d y trong hai phân môn t ng và ng pháp. Nh ng hi n nay đ nh m thừ ượ ạ ừ ữ ữ ư ệ ể ằ ể
hi n rõ h n m i quan h b sung ch t ch gi a t và câu trong vi c s d ng t đt câu, mệ ơ ố ệ ổ ặ ẽ ữ ừ ệ ử ụ ừ ặ ở
r ng v n t tích c c nên n i dung t và câu đc tích h p trong m t phân môn m i, có tên làộ ố ừ ự ộ ừ ượ ợ ộ ớ
Luy n t và câu, b t đu có chính th c trong SGK và Ti ng vi t – ch ng trình m i.ệ ừ ắ ầ ứ ế ệ ươ ớ
Phân môn luy n t và câu là m t trong các phân môn t p đc, k chuy n, chính t , luy n tệ ừ ộ ậ ọ ể ệ ả ệ ừ
và câu, t p vi t, t p làm văn trong n i dung d y h c Ti ng vi t Ti u h c – ch ng trìnhậ ế ậ ộ ạ ọ ế ệ ở ể ọ ươ
m i. M c tiêu c th nh sau:ớ ụ ụ ể ư
1. M r ng và h th ng hoá v n t ng theo ch đi m, theo ý nghĩa khái quát; cung c pở ộ ệ ố ố ừ ữ ủ ể ấ
m t s hi u bi t s gi n v t : C u t o c a t (t đn, t ph c, t ghép, t láy), nghĩa tộ ố ể ế ơ ả ề ừ ấ ạ ủ ừ ừ ơ ừ ứ ừ ừ ừ
(t đng nghĩa, trái nghĩa, đng âm, t nhi u nghĩa).ừ ồ ồ ừ ề
2. M r ng v n t và cung c p cho h c sinh m t s hi u bi t v t lo i (t ch s v t – danhở ộ ố ừ ấ ọ ộ ố ể ế ề ừ ạ ừ ỉ ự ậ
t , t ch ho t đng, tr ng thái - đng t ; t ch đc đi m , tính ch t – tính t ; đi t , quanừ ừ ỉ ạ ộ ạ ộ ừ ừ ỉ ặ ể ấ ừ ạ ừ
h t ), câu (các ki u câu tr n thu t đn; danh là danh, danh - đng, danh – tính; câu h i,ệ ừ ể ầ ậ ơ ộ ỏ
k , c u khi n, câu c m), c u t o câu (tr ng ng , b ng , đnh ng , câu đn, câu ghép);ể ầ ế ả ấ ạ ạ ữ ổ ữ ị ữ ơ
d u câu (d u ch m, d u ph y, d u ch m h i, d u ch m than, d u hai ch m, d u ngo cấ ấ ấ ấ ẩ ấ ấ ỏ ấ ấ ấ ấ ấ ặ
đn, d u ngo c kép, d u g ch ngang ), c u t o c a ti ng, bi n pháp tu t (so sánh, nhânơ ấ ặ ấ ạ ấ ạ ủ ế ệ ừ
hoá), các bi n pháp liên k t câu (n i các câu ghép, liên k t các câu b ng phép l p, n i,ệ ế ố ế ằ ặ ố
th , l c).ế ượ
3. Rèn k năng dùng t đt câu theo các ki u câu, kĩ năng s d ng đúng các d u câu, có kĩỹ ừ ặ ể ử ụ ấ
năng s d ng các bi n pháp liên k t câu nh m tăng c ng k năng dùng t đt câu,ử ụ ệ ế ằ ườ ỹ ừ ặ
d ng đo n, d ng bài cho h c sinh.ự ạ ự ọ
4. B i d ng thói quen, năng l c dùng t đúng; nói, vi t, thành câu, có ý th c s d ng Ti ngồ ưỡ ự ừ ế ứ ử ụ ế
vi t văn hoá trong giao ti p và thích h c Ti ng vi t.ệ ế ọ ế ệ
II. M t s d ng bài t p d y h c Ti ng vi t yêu thích.ộ ố ạ ậ ạ ọ ế ệ
1. D ng bài t p nh n di n v bi n pháp tu t nhân hoáạ ậ ậ ệ ề ệ ừ
1.1. Các ví dụ
Ví d 1ụ: Bài t p 2 (Ti ng vi t 3 - t p 2 - trang 27).ậ ế ệ ậ
Cho bài th :ơ
Ông tr i b t l aờ ậ ử
Ch mây v a kéo đnị ừ ế
Trăng sao tr n c r iố ả ồ
Đt nóng lòng ch điấ ờ ợ
Xu ng đi nào, m a i!ố ư ơ
M a! M a xu ng th t r i!ư ư ố ậ ồ
Đt h hê u ng n cấ ả ố ướ
Ông s m v tay c i ấ ỗ ườ
Làm bé ch t t nh gi c.ợ ỉ ấ
Ch p b ng loè chói m tớ ỗ ắ
Soi sáng kh p ru ng v nắ ộ ườ
! Ông tr i b t l aƠ ờ ậ ử
Xem lúa v a tr bông.ừ ổ
(Đ Xuân Thanh)ỗ
Trong bài th trên, nh ng s v t nào đc nhân hoá? Chúng đc nhân hoá b ng nh ngơ ữ ự ậ ượ ượ ằ ữ
cách nào?
G i ý:ợ
a. Các s v t đc g i b ng gì?ự ậ ượ ọ ằ
b. Các s v t đc t b ng nh ng t ng nào?ự ậ ượ ả ằ ữ ừ ữ
c. Trong câu Xu ng đi nào, m a i! tác gi nói v i m a thân m t nh th nào?ố ư ơ ả ớ ư ậ ư ế
L i gi iờ ả : Trong bài th trên, nh ng s v t đc nhân hoá là: M t tr i, mây, trăng sao,ơ ữ ự ậ ượ ặ ờ
đt, s m, ch p.ấ ấ ớ
Các s v t đc nhânự ậ ượ
hoá
Các s v t đc g iự ậ ươ ọ
b ngằ
Nh ng t ng miêu t các s v t ữ ừ ữ ả ự ậ
M t tr iặ ờ ông B t l aậ ử
Mây chịkéo đnế
Trăng sao đi tr n c r iố ả ồ
Đtấnóng lòng ch đi, h hê u ng n cờ ợ ả ố ướ
S mấông v tay c iỗ ườ
Ch pớsoi sáng kh p ru ng v nắ ộ ườ
Ví d 2:ụ Bài t p 1 (Ti ng vi t 3, t p 2, trang 44)ậ ế ệ ậ
Đc bài th sau và tr l i câu h i:ọ ơ ả ờ ỏ
Đng h báo th cồ ồ ứ
Bác kim gi th n tr ngờ ậ ọ
Nhích t ng li, t ng li.ứ ừ
Anh kim phút l m kìầ
Đi t ng b c, t ng b c.ừ ướ ừ ướ
Bé kim giây tinh ngh ch ị
Ch y vút lên tr c hàngạ ướ
ba kim cùng t i đíchớ
Rung m t h i chuông vang.ộ ồ
(Hoài Khánh)
a. Trong bài th trên, nh ng s v t nào đc nhân hoá?ơ ữ ự ậ ượ
b. Nh ng v t y đc nhân hoá b ng cách nào?ữ ậ ấ ượ ằ
Em thích hình nh nào? Vì sao?ả
L i gi i:ờ ả
a. Trong bài th trên nh ng v t đc nhân hoá: Kim gi , kim phút, kim giây.ơ ữ ậ ượ ờ
b. Nh ng v t này đc nhân hoá b ng cách:ữ ậ ượ ắ
+ T đ g i cho con ng i đc dùng đ g i tên các s v t:ừ ể ọ ườ ượ ể ọ ự ậ
Kim gi - bác.ờ
Kim phút – anh.
Kim giây – bé.
+ Nh ng v t y đc t b ng các t ng sau:ữ ậ ấ ượ ả ằ ừ ữ
Bác kim gi - th n tr ng, nhích t ng li.ờ ậ ọ ừ
Anh kim phút - l m lì, đi t ng b c.ầ ừ ướ
Bé lim giây – tinh ngh ch, ch y lên tr c hàng.ị ạ ướ
Ba kim – cùng t i đích, rung m t h i chuông.ớ ộ ồ
c. Em thích hình nh: Bác kim gi th n tr ng/ Nhích t ng li, t ng li.ả ờ ậ ọ ừ ừ
Vì: Kim gi , đc g i b ng bác - m t cách g i rât thân m t; bác kim gi r t c n th n.ờ ượ ọ ằ ộ ọ ậ ờ ấ ẩ ậ
1.2. Đây là nh ng d ng bài t p m i, có trong ch ng trình SGK Ti ng vi t 3 - t p 2, nh mữ ạ ậ ớ ươ ế ệ ậ ằ
giúp h c sinh làm quen v i bi n pháp tu t nhân hoá: tên g i bi n pháp, các cách nhân hoáọ ớ ệ ừ ọ ệ
và tác d ng c a nhân hoá; hi u v bi n pháp tu t nhân hoá, t đó giúp h c sinh s d ngụ ủ ể ề ệ ừ ừ ọ ử ụ
bi n pháp này khi vi t đo n văn, vi t các bài t p làm văn miêu t các l p sau, t o hi u quệ ế ạ ế ậ ả ở ớ ạ ệ ả
tu t cao khi giao ti p.ừ ế
Trong các bài t p trên, ng li u đc ch n l c, hay phù h p v i tâm lý l a tu i h c sinh ti uậ ữ ệ ượ ọ ọ ợ ớ ứ ổ ọ ể
h c. Ng li u có n i dung miêu t s v t r t g n gũi v i các em, t o cho các em s thích thúọ ữ ệ ộ ả ự ậ ấ ầ ớ ạ ự
khi h c. Các em s th y các s v t xung quanh tr nên ng nghĩnh đáng yêu h n. Nh đó,ọ ẽ ấ ự ậ ở ộ ơ ờ
h c sinh s ti p nh n bi n pháp tu t này m t cách d hi u h n.ọ ẽ ế ậ ệ ừ ộ ễ ể ơ
C s c a d ng bài t p này là lý thuy t v bi n pháp tu t nhân hoá (khái ni m, tác d ng,ơ ở ủ ạ ậ ế ề ệ ừ ệ ụ
các cách nhân hoá).
V i bài t p ví d 1, giáo viên có th t ch c d y h c nh sau:ớ ậ ở ụ ể ổ ứ ạ ọ ư
-Đi v i h c sinh bình th ng, khá, gi i, giáo viên có th g i h c sinh lên b ng g ch chânố ớ ọ ườ ỏ ể ọ ọ ả ạ
các t ch s v t đc nhân hoá và nh ng t ng miêu t s v t đó.ừ ỉ ự ậ ượ ữ ừ ữ ả ự ậ
-Đi v i h c sinh trung bình và y u h n giáo viên có th t ch c cho h c sinh th o lu n vàố ớ ọ ế ơ ể ổ ứ ọ ả ậ
thay đi hình th c bài t p:ổ ứ ậ
+ Đi n vào ch ch m. Ch ng h n: Hãy đi n ti p vào ch ch m các t ch s v t đcề ỗ ấ ẳ ạ ề ế ỗ ấ ừ ỉ ự ậ ượ
nhân hoá và các t miêu t các s v t đó đ tr l i câu h i.ừ ả ự ậ ể ả ờ ỏ
