Ứng dụng Công nghệ thông tin vào dạy bμi “§μn ghi ta cña Lor-ca”cu¶ Thanh Th¶o
NguyÔn ThÞ Hång Tr−êng THPT sè I B¶o Yªn
Trang 1
PHẦN MỞ ĐẦU
I. Tính cấp thiết của đề tài:
Ngữ văn là một trong những môn học có giờ học cao nhất trong trường
THPT. Ngoài tính chất là môn học công cụ góp phần hình thành những kĩ năng
cơ bản, thiết yếu cho học sinh, môn học còn có những đặc thù riêng biệt. Nó giữ
một vai trò quan trọng trong việc thực hiện những mục tiêu giáo dục chung của
của trường THPT trang bị cho học sinh công cụ để giao tiếp trong học tập và
sinh hoạt nhận thức về xã hội và con người, bồi dưỡng tư tưởng tình cảm đặc
biệt góp phần hình thành những con người có trình độ học vấn phổ thông để họ
ra đời tham gia vào lực lượng lao động hoặc tiếp tục ở những lĩnh vực cao hơn.
Hơn nữa, việc dạy văn ở trường phổ thông còn giúp cho học sinh có được những
tình cảm, những tư tưởng tốt đẹp: biết yêu quý các giá trị chân-thiện-mĩ, căm
ghét cái độc ác, cái xấu xa, giả dối, biết yêu thương, quý trọng gia đình, bè bạn,
có tình yêu thiên nhiên, có lòng yêu nước, tinh thần tôn trọng và phát huy các giá
trị văn hoá của dân tộc và nhân loại, ham muốn đem tài trí của mình cống hiến
cho đất nước cho nhân loại.
Học văn là học làm người bởi văn học là nhân học. Nhưng thực tế hiện
nay học sinh đang dần rời xa môn học nhiều ý nghĩa này. Thực tế trên khiến bản
thân tôi- giáo viên dạy văn có nhiều trăn trở suy tư để làm sao mỗi giờ học sẽ
truyền tải được nhiều kiến thức cho học sinh, sẽ giúp học sinh ngày càng yêu
quý môn văn, hứng thú trong các giờ học, say mê học tập. Từ thực tế đó, tôi
nhận thầy rằng đổi mới phương pháp dạy học Ngữ văn là rất cần thiết.
Nghị quyết TW2 của Đảng, khóa VIII đã nhấn mạnh: " Đổi mới mạnh mẽ
phương pháp giáo dục-đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện
thành nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương tiện
tiên tiến và phương tiện vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự
học, tự nghiên cứu của học sinh"
Xuất phát từ định hướng đó, hiện nay nhà trường đã trang bị phòng máy,
phòng trình chiếu đa năng, nối mạng Internet và mở các lớp bồi dưỡng Tin học
cho GV, nhà trường rất chú trọng đến yêu cầu đổi mới và ứng dụng CNTT trong
dạy học. Đó là những điều kiện cần thiết giúp GV và HS tiếp cận với PP dạy học
mới, áp dụng tốt các phương tiện dạy học mới, phù hợp với xu thế phát triển
chung của xã hội. Bên cạnh đó, một bộ phận lớn học sinh có điều kiện làm quen
tiếp xúc với máy tính và Internet từ khá sớm. Các em thực sự say mê với những
ứng dụng công nghệ thông tin. Như vậy, nếu biết ứng dụng Công nghệ thông tin
(CNTT ) hợp lý sẽ thúc đẩy sự hứng thú, yêu thích môn Ngữ Văn trong hoïc sinh.
CNTT mở ra các triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phương pháp và
hình thức dạy học. Tất cả điều kiện đó tác động đến việc dạy và học môn Ngữ
Ứng dụng Công nghệ thông tin vào dạy bμi “§μn ghi ta cña Lor-ca”cu¶ Thanh Th¶o
NguyÔn ThÞ Hång Tr−êng THPT sè I B¶o Yªn
Trang 2
Văn. Người giáo viên ngày nay không thể tiếp tục giảng dạy chỉ bằng phương
pháp dạy học truyền thống trong khi yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học đặt
cho giáo viên những nhiệm vụ mới phù hợp với sự phát triển nhanh chóng của xã
hội.
II. Tình hình nghiên cứu:
Ngày nay công nghệ thông tin (CNTT) chiếm vị trí quan trọng trong đời
sống xã hội. Sự phát triển mạnh mẽ của CNTT đã và đang làm thay đổi cuộc
sống con người. Với máy vi tính, CNTT đã trở nên ngày càng phổ biến trong
giáo dục. CNTT được ứng dụng để giải quyết hầu hết các nhiệm vụ quản lí, điều
hành và giảng dạy trong nhà trường. ứng dụng CNTT vào dạy- học nói chung và
dạy học Ngữ văn nói riêng là một xu thế tất yếu. Tuy nhiên, việc dạy học môn
Ngữ văn với sự hỗ trợ của máy tính vẫn chưa đạt hiệu quả như những gì chúng ta
mong muốn. Tuy máy tính điện tử mang lại rất nhiều thuận lợi cho việc dạy học
nhưng ở một mức độ nào đó, thì công cụ hiện đại này cũng không thể hỗ trợ giáo
viên hoàn toàn trong các bài giảng của họ, đặc biệt với những bộ môn cần nhiều
cảm xúc như môn Ngữ văn.
Như vậy, vấn đề đặt ra ở đây là kết hợp như thế nào để hài hòa giữa
phương pháp dạy học truyền thống với việc vận dụng công nghệ thông tin trong
dạy học Ngữ Văn? Bởi môn văn trong nhà trường là môn học vừa mang tính
nghệ thuật vừa mang tính khoa học. Nó là chìa khoá để học sinh tiến vào mọi
lĩnh vực khoa học, mọi hoạt động xã hội. Nó có tác dụng sâu sắc và lâu bền đến
đời sống tâm hồn và trí tuệ của các em. Là tiếng nói là hình thức nhuần nhị của
tư tưởng, văn học là: “một thứ khí giới thanh cao và đắc lực” tác động sâu sắc,
mạnh mẽ đến tư tưởng, tình cảm cảm xúc của con người . Vì những lí do trên
nên đòi hỏi phải có những phương pháp đặc thù, đa dạng để học sinh lĩnh hội tri
thức một cách vững chắc đáp ứng sự phát triển về thẩm mĩ, đạo đức, trí tuệ. Để
cảm thụ sâu sắc một tác phẩm văn chương, để giờ văn mang đậm chất văn
chương thì giáo viên không chỉ nêu câu hỏi, không chỉ đàm thoại, dẫn dắt vấn
đề mà còn phải hướng dẫn học sinh biết cách nhận xét, đánh giá bình phẩm tác
phẩm văn học. Và để phát huy được nhưng hiệu quả trên trong tiết dạy văn thì
GV rất cần sự hỗ trợ của các ứng dụng CNTT. Có nghĩa là GV phải kết hợp giữa
phấn trắng bảng đen và các phương pháp, kĩ thuật dạy học mới. Chỉ có như vậy
mới rèn luyện cho HS được kĩ năng cảm nhận và thẩm thấu một tác phẩm văn
chương….
Theo định hướng đổi mới giáo dục nhằm tăng cường sự chủ động sáng
tạo của người học và cũng để học sinh có hứng thú học môn văn, tôi thiết nghĩ
cần phải đổi mới trong việc dạy và học. Nhưng trước hết là đổi mới phương
pháp dạy học môn Ngữ văn. Trước thực tế nêu trên tôi mạnh dạn chọn đề tài:
øng dụng công nghệ thông tin vào bài “Đàn ghi ta của Lor-ca”(Thanh
Thảo)
Ứng dụng Công nghệ thông tin vào dạy bμi “§μn ghi ta cña Lor-ca”cu¶ Thanh Th¶o
NguyÔn ThÞ Hång Tr−êng THPT sè I B¶o Yªn
Trang 3
Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi mạnh dạn đặt vấn đề cần phải ứng
dụng CNTT trong dạy-học môn Ngữ văn ở bậc THPT. Thực hiện đề tài này, tôi
mong muốn tạo cho HS niềm hứng thú khi học tập bộ môn, bước đầu tạo cho
học sinh làm quen với cách học tập trong đó đòi hỏi sự sáng tạo, biết cách học
văn một cách chủ động, tự giác và tích cực.
III. Mục đích và nhiệm vụ của sáng kiến
Nghiên cứu đề tài này có vai trò quan trọng và thiết thực trong các giờ học
Văn . Bởi vậy, thực hiện đề tài này, chúng tôi nhằm vào các mục đích sau:
+ Tạo sự hấp dẫn trong giờ giảng, thu hút sự chú ý của HS, kích thích tư
duy và sự say mê nghệ thuật ở các em. Thúc đẩy hiệu quả các giờ học. HS có ấn
tượng tốt trong các giờ học văn và có thái độ háo hức đón chờ các giờ giảng tiếp
theo.
+ Tạo cho người thầy giáo có một tâm thế hứng khởi, nhiệt tình trong
giảng dạy, có phong thái tự tin khi truyền tải nội dung kiến thức tới HS.
Với việc nghiên cứu phương pháp dạy học mới, bản thân tôi thu được rất
nhiều những kiến thức cũng như những kinh nghiệm mới, giúp tôi hứng thú và
ngày càng yêu nghề, quý trò. ứng dụng CNTT vào dạy học Ngữ văn, tôi cũng
nhận thấy học sinh có nhiều tiến bộ về mọi mặt. Rất mong với đề tài này các bạn
đồng nghiệp cũng sẽ có được những kinh nghiệm quý báu.
IV Đối tượng và phương pháp nghiên cứu.
- Đối tượng: HS các lớp 12a8, 12a9
- Thử nghiệm ở một số giờ dạy, tham khảo các tiết dạy của đồng nghiệp, quan
sát thái độ của HS, khảo sát chất lượng học tập
- Phương pháp: Tổng hợp, liệt kê, thực nghiệm, so sánh….
V. Giới hạn phạm vi đề tài.
øng dụng công nghệ thông tin vào bài “Đàn ghi ta của Lor-ca”(Thanh Thảo)
VI. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài được khảo sát ở phạm vi lớp 12a9 trường THPT số 1 Bảo Yên
VII. Cấu trúc đề tài
Phần mở đầu
Phần nội dung.
Phần ứng dụng
Phần kết luận
Ứng dụng Công nghệ thông tin vào dạy bμi “§μn ghi ta cña Lor-ca”cu¶ Thanh Th¶o
NguyÔn ThÞ Hång Tr−êng THPT sè I B¶o Yªn
Trang 4
PHẦN NỘI DUNG
I. Cơ sở lí luận
Năm học 2008-2009 là năm học cuối cùng hoàn thiện việc thay SGK bậc THPT
" Năm học áp dụng CNTT vào đổi mới quản lí giáo dục, xây dựng trường học
thân thiện, học sinh tích cực". Đổi mới phương pháp giảng dạy là yêu cầu bắt
buộc đối với các môn học, bậc học. Vận dụng CNTT vào giảng dạy là đòi hỏi
mang tính chiến lược của sự nghiệp đổi mớigiáo dục. Và "Đổi mới chương trình
SGK lần này đặt trọng tâm vào việc đổi mới PPDH", "cốt lõi của đổi mới dạy
và học là hướng tới hoạt động học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ
động". một trong những hình thức góp phần đổi mới PPDH là vận dụng CNTT
vào giảng dạy nói chung, vào giảng dạy Ngữ văn nói riêng. Trong xu thế dạy học
ngày nay, thực hiện dạy học Ngữ văn thao phương pháp hiện đại, người ta nghĩ
ngay đến việc ứng dụng công nghệ dạy học. Vậy công nghệ dạy học là gì? "Hiểu
một cách tổng quát, công nghệ dạy học là những qui trình kĩ thuật trong dạy
học. kĩ thuật hiểu thao nghĩa công nghệ máy móc và thiết bị kĩ thuật đồng thời
thiết bị kĩ thuật cũng được hiểu là những chiến lược dạy học nhằm khởi động tối
đa nội lực của người HS, giúp họ phát triển đạt tới giá trị chân, thiện mỹ trong
dạy học Ngữ văn"
Thế kỉ XXI, CNTT phát triển mạnh mẽ và đi vào mọi lĩnh vực của đời
sống. Đặc biệt, trong quá trình đổi mới phương pháp giáo dục ở nhà trường phổ
thông, việc áp dụng công nghệ thông tin góp phần hỗ trợ việc đổi mới phương
pháp dạy học theo hướng tích cực hóa quá trình dạy học. Việc vận dụng công
nghệ thông tin trong giảng dạy Ngữ văn góp phần đổi mới phương pháp gióa dục
theo hướng hiện đại hóa, phù hợp với xu thế mới của thời đại vì CNTT góp phần
hiện đại hóa phương tiện, thiết bị dạy học, góp phần đổi mới phương pháp. Có
thể nói, việc vận dụng CNTT vào giảng dạy Ngữ văn nói riêng và dạy học nói
chung đã thu được nhiều kết quả và tạo nên sự chuyển biến trong dạy học, nhất
là về mặt phương pháp. Song, việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy Ngữ văn
trong nhà trường phổ thông chậm và ít hơn các bộ môn khác. Do đó, nói như TS
Đỗ Ngọc Thống: " Đã đến lúc nếu không muốn nói là quá muộn, cần nghiên cứu
và triển khai việc ứng dụng CNTT vào dạy học bộ môn Ngữ văn một cách rộng
rãi, đúng hướng và có hiệu quả".
II. Cơ sở thực tiễn
1. Thực trạng của việc sử dụng thiết bị dạy học ở môn Ngữ Văn
Từ trước đến nay môn Ngữ Văn là một trong những môn học rất ít được
sử dụng phương tiện dạy học. Đồ dùng dạy học đối với phần lớn giáo viên chỉ là
cuốn sách giáo khoa, tập giáo án, viên phấn và một vài tranh ảnh cũng hết sức
Ứng dụng Công nghệ thông tin vào dạy bμi “§μn ghi ta cña Lor-ca”cu¶ Thanh Th¶o
NguyÔn ThÞ Hång Tr−êng THPT sè I B¶o Yªn
Trang 5
đơn sơ, nghèo nàn. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, nhưmg theo
tôi chủ yếu do hai nguyên nhân sau:
Một là (Nguyên nhân khách quan): Môn Ngữ Văn là môn học ngôn từ,
chủ yếu là sử dụng ngôn từ, dùng nhiều trí tưởng tượng, liên tưởng để hiểu và
cảm nhận hình tượng. Vì thế mà một số người cho rằng không nên, không cần
thiết phải sử dụng giáo cụ trực quan hay thiết bị dạy học gì.
Cũng xuất phát từ nhận thức ấy mà từ trước đến nay việc đầu tư cho thiết
bị dạy học ở môn Ngữ Văn dường như không có. Hoặc nếu có thì cũng chỉ là vài
bức tranh dân gian, mấy bức chân dung các nhà văn, nhà thơ kèm theo bản chụp
bìa các tác phẩm của họ.
Hai là (Nguyên nhân chủ quan): Một số giáo viên chưa nhận thức hết được
vai trò và tác dụng của đồ dùng dạy học, chưa đầu tư nhiều về phương hướng và
cách thức sử dụng phương tiện một cách hiệu quả, chưa chịu khó sưu tầm và tự
tạo thiết bị dạy học cho phù hợp.
Gần đây việc đổi mới chương trình và sách giáo khoa phổ thông đã được
triển khai đồng bộ (từ mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện kiểm tra,
đánh giá). Vì vậy, việc sử dụng thiết bị dạy học trong môn Ngữ Văn đã có nhiều
chuyển biến tích cực.
2. Lí do cần ứng dụng CNTT vào dạy học Ngữ Văn
Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học Ngữ Văn có những ưu
điểm rõ rệt. Bởi lẽ, “văn học là nhân học”, tức là học về con người, học làm
người. Môn Ngữ Văn không chỉ cung cấp cho học sinh kiến thức về văn chương
mà còn mang một sứ mạng cao cả là bồi dưỡng tâm hồn, nhân cách cho học sinh.
Việc thay dổi quan điểm dạy học không chạy theo thành tích, cùng với
những đòi hỏi bức thiết phải đổi mới của xã hội đã dẫn đến hiệu quả tất yếu là
phải đổi mới phương pháp dạy học. Theo tôi, người dạy Văn phải thay đổi
phương pháp cũng giống như người đầu bếp phải thay đổi món ăn sao cho phù
hợp với khẩu vị để kích thích những học trò “vừa biếng ăn, vừa suy dinh dưỡng”
khiến chúng thưởng thức văn chương một cách vui vẻ và hào hứng. Cùng với
công nghệ thông tin, người thầy có thể tạo ra những món ăn hấp dẫn và bổ
dưỡng, giờ dạy không còn là bảng đen, phấn trắng mà các phương tiện dạy học
hiện đại như máy tính, máy chiếu và một số phần mềm tiện ích sẽ giúp người
thầy làm được điều đó, khiến cho học sinh yêu thích và đến với môn Văn mà
không cần ép buộc chúng “học Văn”.
Phương pháp dạy học mới và sự trợ giúp của công nghệ thông tin đã mang
đến cho giờ dạy học Văn một không khí mới.
Thứ nhất: Công nghệ thông tin góp phần nâng cao tiềm lực của giáo viên,
cung cấp cho họ những phương tiện hiện đại. Từ các phương tiện đó giáo viên
khai thác thông tin, cập nhật và trao đổi thông tin, bổ sung và tự làm giàu vốn tri
