567
ỨNGDỤNGCÔNGNGHỆVÀTRÍTUỆNHÂNTẠO
TRONGMINHHỌATHIẾTKẾNHÂNVẬT
KiếnThịHuệ
Email:huekt@vnu.edu.vn
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:29/09/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:15/10/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:24/10/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.910
Tómtắt:Trongbốicảnhchuyểnđổisốlantỏamạnhmẽtrêntoàncầu,nhữngsảnphẩm
mỹthuậtứngdụngnhưminhhọathiếtkếnhânvậtcũngđangđứngtrướcnhữngcơhộivà
tháchthứcmới.Sựpháttriểncủacôngnghệsố,đặcbiệtlàtrítuệnhântạo(AI)vàcáccông
cụtạosinhhìnhảnh,đãmởrakhảnăngthayđổiquytrìnhsángtác,từphácthảoýtưởng,
tạohìnhnhânvật,phốimàuchođếnhoànthiệnsảnphẩm.Nếutrướcđâyviệcthiếtkếnhân
vậtđòihỏinhiềuthờigian,kỹnăngvànguồnlực,thìngàynayAIcóthểhỗtrợnghệsĩtạo
rahàngloạtphươngánthiếtkếnhanhchóng,đadạngvềphongcách,đồngthờitựđộnghóa
nhiềucôngđoạnkỹthuật.Tuynhiên,cùngvớilợiíchđólàcácvấnđềcầnđượcnghiêncứu:
bảnquyền,tínhxácthực,giátrịsángtạovànguycơảnhhưởngđếnnghềnghiệpcủahọasĩ.
Bàiviếtnàysẽtậptrungvàomộtsốvấnđềnhư:Nghiêncứucácứngdụngthựctiễn
củaAIvàphầnmềmđồhọacôngnghệsốtrongthiếtkếnhânvậtởcáclĩnhvựcnhưgame,
hoạthình,truyệntranh,truyềnthôngđaphươngtiện;XácđịnhnhữnglợiíchnổibậtmàAI
manglại,chỉranhữngtháchthứcvàkhókhăn;Gợimởgiảiphápnhằmvậndụngcôngnghệ
vàtrítuệnhântạotrongminhhọathiếtkếnhânvật,đồngthờipháthuygiátrịnghệthuật,sự
sángtạovàbảnsắccủangườihọasĩminhhọatrongthờiđạicôngnghiệpvănhóavàchuyển
đổisốpháttriển.
Từkhóa:côngnghệ,trítuệnhântạo,minhhọa,thiếtkếnhânvật,chuyểnđổisố
1
TrườngKhoahọcliênngànhvàNghệthuật-ĐạihọcQuốcgiaHàNội
I.Đặtvấnđề
Trong kỷnguyên chuyển đổisố và
pháttriểnmạnhmẽcủatrítuệnhântạo(AI),
lĩnh vực mỹ thuật- thiết kế, trong đó có
minhhọatạohìnhnhânvật,cũngđangdần
chứngkiếnsựthayđổisâusắc.AIvàcác
côngcụtạosinhhìnhảnhnhưMidjourney,
Stable Diusion, Adobe Firey và Sora
không chỉ giúp tăng tốc trong quá trình
sángtác,màcònmởrộngkhảnăngsáng
tạovềýtưởng,phongcáchvàchitiếtcho
sản phẩm (Yu, 2025) (Wu et al., 2025).
568
Minh họa thiết kế nhân vật không chỉ là
việcvẽtaynhữngnéttỉmỉcủahọasĩmà
còncóthểđượchỗtrợbằngcácgiảipháp
côngnghệsố,gợiýnhữngphácthảoban
đầu,chođếntạohìnhcơthể,minhhọabiểu
cảm,phốimàu,thiếtkếtrangphụcvàxây
dựngbốicảnh…(Lingetall,2024)Những
khả năng này mang lại cơ hội tănghiệu
suất và đadạng hóa cácsángtác, nhưng
đồngthờicũngđặtranhiềutháchthứcmới
vềbảnquyền,tínhxácthựccủatácphẩm,
giátrịsángtạovàtrựctiếpảnhhưởngđến
nghềnghiệpcủahọasĩminhhọa.
Trênthếgiới,mộtsốnghiêncứuđã
nhận định rằngAI đang dần cách mạng
hóa toàn bộ quy trình thiết kế nhân vật
tronggame-từxâydựngýtưởng,phác
thảo cấu trúc, tạo hình phục trang đến
hành vi và chuyển động nhân vật (Wu
et al., 2025).Tương tự,AI đã chứng tỏ
khảnăngcảithiệnquytrìnhsángtạo,hỗ
trợgiaotiếpvàcộngtácliênngành,đặc
biệthữuíchchonhữngnhàthiếtkế,họa
sĩcònhạnchếvềkỹnăngvẽchuyênsâu
(Lingetal.,2024).Tuynhiên,nhiềungười
cũng longạivề việcAIcó thểsaochép
phongcách,làmgiảmtínhđộcđáo,thậm
chíkhiếncáctácphẩmtrởnên“naná”và
“trônggiốngnhau”khimàAIđượcứng
dụngphổbiến(Quan,2025).Đồngthời,
vấn đề bản quyền trở nên phức tạp khi
phápluậthiệnhành(tạiViệtNamvànhiều
nước) chỉ công nhận quyền tác giả gắn
liềnvớingườisángtạo,màchưacóluật
nàocôngnhậnbảnquyềnchonhữngtác
phẩmđượcthựchiệnbằngAI(Vietstock,
2025)(Linh,2025).
Bài viết này sẽ khảo sát các ứng
dụng thực tiễn của AI và phần mềm đồ
họasốtrongthiếtkếnhânvậtởmộtsốlĩnh
vựcnhưthiếtkếđồhọagame,hoạthình,
minhhọatruyệntranhvàtruyềnthôngđa
phươngtiện,phântíchquytrìnhthiếtkế
minhhọanhânvậttừphácthảođếnhoàn
thiện,sosánhnănglựcvàhạnchếcủacác
côngcụAIhiệnđại;đồngthờilàmrõcác
vấnđềvănhóa-nghệthuậtbảnđịakhi
vận dụng công nghệmới này. Bên cạnh
đó,phân tích cũng đề cập đến các khía
cạnh bản quyền,đạo đức và kiểmduyệt
vănhóatrongsángtácminhhọanhânvật
bằngcôngnghệAI.Trêncơsởđấy,tham
luận gợi mởmột sốgiải phápứngdụng
vàtíchhợpAIvàoquytrìnhthiếtkếminh
họanóichungchohọasĩchuyênnghiệp
vàtronggiảngdạychosinhviênthiếtkế
đồhọa, nhằm nângcao tốcđộsáng tạo,
tăngcườnghiệuquảcôngviệcnhưngvẫn
đảmbảobảnsắcvănhóa.
II.Cơsởlýluận
2.1.Côngnghệvàtrítuệnhântạo
Trongbốicảnhpháttriểnmạnhmẽ
củachuyểnđổisố,côngnghệđồhọavà
trítuệnhântạođãtrởthànhmộthệthống
hỗtrợtoàndiệnchosángtạovàminhhọa.
Trong đó,khái niệm “côngnghệ” ởđây
baogồmcácphầnmềmvàcôngcụminh
họa kỹ thuật số như Adobe Photoshop,
Illustrator, Procreate, Clip Studio… Các
phầnmềmđồhọachuyêndụngcungcấp
bộcôngcụ(cọvẽ,layer,vector,hiệuứng
màu...)giúphọasĩthaotácvẽ,chỉnhsửa
vàphốicảnhlinhhoạtgiốngnhưvẽtay
nhưngcókhảnăngsửađổitứcthì(undo,
chỉnh lớp hình, điều chỉnh màu sắc…).
Nhờ đó, nghệ sĩcó thể phóng tác,nhân
bảnhoặcđiềuchỉnhcácchitiếtmộtcách
nhanhchóng,tănghiệuquảtrongsángtác
nhânvậtvàminhhọa.
Đồng thời, “trí tuệ nhân tạo”
(Articial Intelligence - AI) là lĩnh vực
khoa học nghiên cứu các hệ thống và
chươngtrìnhmáytínhcókhảnăngthực
hiện những nhiệm vụ đòi hỏi trí thông
569
minhtươngtựhoặcvượttrộiconngười.
Mục tiêu củaAI là xây dựng các “thực
thểthôngminh”cóthểsuynghĩhayhành
động hợp lý như con người. Với lĩnh
vựcnghệthuậttạohình,minhhọathìtrí
tuệnhântạolàcácmôhìnhvànềntảng
ứngdụngcókhảnăngtựđộngsinhhình
ảnh và ý tưởng như Midjourney, Stable
Diusion,AdobeFirey,DALL·E,Sora.
Khikếthợp, chúngtạo thànhmột chuỗi
côngcụ,vừadựatrênthaotácvàkỹthuật
vẽthủcôngcủahọasĩ,vừatậndụngnăng
lựctínhtoánvàsángtạocủamáymócđể
hỗtrợ.
2.2.Minhhọathiếtkếnhânvật
Minh họa là một hình thức nghệ
thuậtthìgiácdùnghìnhảnhđểdiễngiải
hoặc làm đẹp cho nội dung (thường đi
kèm với văn bản). Theo Moghaddamati
(2022),minhhọapháttriểnsongsongvới
chữ viết, có chức năng giải thích thông
điệp trong văn bản một cách trực quan,
giúpchongườiđọctiếpnhậnvàhiểuý
nghĩa tốthơn. Dùcó kèm theo vănbản
hayđứngriênglẻ,minhhọacómụcđích
chínhlàtăngsứchấpdẫnthịgiácvàhiệu
quảtruyềntảithôngtinquahìnhảnh.
Thiếtkếnhânvậtlàquátrìnhsáng
tạovàxâydựnghìnhảnhnhânvậtsaocho
phùhợpvớicâuchuyệnhoặcthôngđiệp
truyềnthông,đồngthờigópphầnlàmtăng
thẩmmỹvàcátínhchonhânvật.Thiếtkế
nhânvậtđượcứngdụngrộngkhắptrong
nhiềuloạihìnhsảnphẩm,từsáchtruyện,
đếnđiệnảnh,tròchơi,quảngcáovàmộtsố
hìnhthứcminhhọakhác(Chand,2016).
Quátrìnhthiếtkếnhânvậtbaogồm
việctưduy,tìmtòi,xácđịnhmộtloạtyếu
tốchủchốtcủanhânvật.Đầutiêncầnxác
định tính cách, độ tuổi, hoàn cảnh xuất
thân,vănhóa/tôngiáo,nhữngyếutốnày
phảnánhvềconngườivàbiểuhiệnngoại
hìnhnhânvật;Tiếpđólàthiếtkếcácphần
hình ảnh như: Phác thảo ý tưởng; Xây
dựngphongcáchminhhọa(cáchtạohình
theolốihiệnthực,cáchđiệuhayhoạthình,
hoặckiểuchibi,anime…nhằmtạodấuấn
thẩmmỹchonhânvật);Tạohìnhcơthể
(hìnhdángtổngthể,tỷlệcơthể,đường
nétđặctrưnggiúpnhânvậtdễnhậnbiết);
Thiếtkếtrangphục(làsángtạo/lựachọn
những bộ trang phục phù hợp với tính
cách,hoàncảnh,xuấtthâncủanhânvật,
vừađểthểhiệnthôngđiệpvàvừaphảiphù
hợpvớibốicảnhmànhânvậtxuấthiện);
Minhhọabiểucảm(làcảmxúc,biểucảm
của nhânvật được thểhiệntùy theo nội
dungcốttruyện,giúpthổihồnchonhân
vật);Phốimàuchonhânvật;Tạohìnhcử
chỉ,dángđiệucủanhânvậttrongcácphân
cảnh;NhưYuvàTsao(2022)đãphântích,
kết hợp các yếu tố trên giúp hình thành
nêndiệnmạotoàndiệnvàấntượngcủa
nhân vật. Nhữngnhân vật được thiết kế
côngphu,độcđáosẽgópphầnđịnhhình
thành côngcủa tác phẩm minh họa như
phim hoạt hình, truyện tranh… nhờ khả
năng thu hút và gâyấn tượngmạnh với
khángiả.
Vậy minh họa thiết kế nhân vật
đượchiểulàquátrìnhtưduysángtạovà
thểhiệnhìnhảnhnhânvậtmộtcáchtrực
quan,cóđặcđiểmnhậndiệnriêng,biểu
đạttínhcáchvànộidungtheoyêucầucủa
câu chuyện. Quá trìnhnàyvừabaogồm
việc xâydựngý tưởng,đặcđiểmvà bối
cảnhnhânvật,vừasửdụngkỹthuậtminh
họa (vẽ tay truyền thống hoặc công cụ
kỹthuậtsố)đểlàmchonhânvậttrởnên
sốngđộngvàthẩmmỹ.Minhhọanhânvật
cóthểdựatrênnhữnghìnhtượngcósẵn
(nhânvậtlịchsử,vănhọc,truyệncổtích)
hoặcthiếtkếsángtạonhânvậthoàntoàn
mới, nhằm đảm bảo tính nghệ thuật và
khảnăngứngdụngtrongcáclĩnhvựcnhư
570
trò chơi điện tử, phim hoạt hình, truyện
tranh, quảng cáo, xây dựng thươnghiệu
vàtruyềnthôngđaphươngtiện.
2.3.Côngnghệvàtrítuệnhântạo
trongminhhọathiếtkếnhânvật
Theo mộtsốnghiên cứu cho thấy,
trongthiếtkếnhânvậtthìAIvàcôngnghệ
đồhọasốđãhỗtrợcáchọasĩởnhiềucấp
độ,như:
Gợiýkhiphácthảoýtưởng:AIcó
thểbiếnvănbảnmôtảthànhnhữnghình
ảnhminhhọacótạohìnhtừđơngiảnđến
phứctạp,tạođiềukiệnchohọasĩ/nhàthiết
kế có thể khám phá, thử nghiệm nhiều
phươngánýtưởngtrongkhoảngthờigian
ngắn(Tang&Chen,2024).
Tựđộnghóakỹthuật:Mộtsốbước
thựchiệnvớicácthaotáclặpđilặplạinhư
tô màu, phối cảnh, điều chỉnh ánh sáng,
hoặcpháttriểnbiếnthểcủatrangphụccó
thểdùngAIđểhỗtrợ,giúphọasĩtậptrung
vàotìmtòi,sángtạo(Lingetal.,2024).
Đa dạng hóa phong cách: AI cho
phépngườidùngthửnghiệmnhiềuphong
cáchtạohìnhkhácnhaunhưkiểuhoạthình
(cartoon),hiệnthực(realistic),hayphong
cáchAnime,ChibicủaNhậtBản,nhânvật
muốnmangnétdângianhoặchiệnđại,cá
tính…Từđómởrộngtínhthẩmmỹvàkhả
năngbiểuđạt(Wuetal.,2025).
Tăngcườngtươngtác:HệthốngAI
có thểđóng vaitrò làcộng sựsángtạo,
đưaranhữnggợiývàphảnhồitrongquá
trìnhhọasĩhoặcngườihọcthựchiệnthao
tácthiếtkếnhânvật(Alietal.,2025).
Sựtíchhợpnàycóvaitròquantrọng
trong thiết kế/minh họa các sản phẩm
và giáo dụcmỹ thuật ứng dụng. Mộtsố
nghiêncứukhácchothấyviệckếthợpAI
vàođàotạonhằmđổimớichươngtrìnhvà
phươngpháphọctậpminhhọasố,trong
đótácgiảkhẳngđịnhAIkhôngthaythế
conngườimàgiúpchosinhviênnângcao
tưduyphảnbiện,kỹnăngsángtạovàkhả
năngứngdụngcôngcụsố-từđóchuẩn
bịnănglựcthựctiễn nghềnghiệp,thích
ứngvớimôitrườngpháttriểncôngnghiệp
vănhóasángtạohiệnnay(Yu,2025).Tuy
nhiên,cáchọcgiảcũngnhấnmạnhrằng
AIcóthểtạohìnhảnhnhanh,đẹp,nhưng
thiếucảmxúcvàcátính-nhữngyếutố
luôngắnliềnvớisựsángtạovàbảnsắc
củamỗingườihọasĩ.Đồngthời,chuyên
giacũngcảnhbáocầnquantâmđếnvấn
đềbảnquyền,tínhxácthựcvàyếutốvăn
hóabảnđịakhiápdụnghệthốngAIvà
côngnghệtrongthiếtkếnhânvật(Putraet
al.,2022),(Quan,2025).
III.Phươngphápnghiêncứu
Bài viết chủ yếu sử dụng phương
pháp tổng hợpvàphân tích tàiliệu,các
bàibáo/báocáochuyênngành(trongnước
vàquốctế)liênquanđếnviệcsửdụngAI
trong thiết kế nhân vật. Từ đó xác định
cácxuhướng,lợiíchvàtháchthứcchính.
Ngoài ra, nghiên cứu sử dụng phương
phápsosánhcôngcụvàphântíchmộtsố
trườnghợpđiểnhình,cụthểsosánhkết
quảđồhọatừcácmôhìnhAIkhácnhau
và thử nghiệm minh họa mẫu nhân vật
trongvănhóatruyềnthốngcủaViệtNam,
nhằmxácđịnhcơhộivàhạnchế.
IV.Kếtquảnghiêncứuvàthảoluận
4.1.ỨngdụngcủacôngnghệvàAI
trongtừnggiaiđoạnthiếtkếnhânvật
GiaiđoạnphácthảoýtưởngTại
bước khởi đầu này,AI có thể được tận
dụngđểnảysinhnhanhnhiềuhìnhảnhvề
tạohìnhnhânvật,cóthểlàbảnphácthảo
nét đen trắng, cũng có thể là phác thảo
màu,ởchếđộđentrắnghaymàusắclà
docáchhọasĩ/nhàthiếtkếviếtcâulệnh
571
môtả.Vídụ,quacácứngdụngtạosinh
hình ảnh như Adobe Firey, DALL.E,
Sora, Midjourney hay Stable Diusion,
họa sĩ tạo mô tả bằng văn bản, ý tưởng
dựkiếnvềnhânvật(phongcách,tưthế,
bốicảnh,trangphục,màusắc…),sauđó
ngườidùngsẽnhậnvềhàngloạtphácthảo
sơkhai.HệthốngAIchophéplựachọn
vàtạoranhữngphươngánphongphúvề
phongcách(truyềnthống,hiệnđại,hoạt
hình, huyền ảo, dạng phác thảo nét…),
giúptiếtkiệmthờigiansovớiviệcvẽtay
vàtìmýtưởngtừđầu.Mộtsốnghiêncứu
chỉrarằng,hìnhảnhthamkhảodoAItạo
rakíchthíchviệctinhchỉnhchitiếtthiết
kế và phù hợp với những người không
chuyên,cònnhữnghọasĩchuyênnghiệp
lạicóyêucầucaohơnvềchấtlượnghình
ảnh (Linget al.,2024). Đồngthời, công
cụngônngữnhưChatGPTcóthểgiúpcô
đọngýtưởngthànhcáctừkhóangắngọn,
sauđónhờAIchuyểnthànhhìnhảnhbằng
DALL.E. Kết quả là những nhà thiếtkế
khôngcầncókỹnăngchuyênsâuvềvẽ
vẫncóthểhìnhdungnhanhýtưởngnhờ
hìnhảnhdoAIsinhra(Lingetal.,2024).
Hình1:MộtsốthửnghiệmphácthảoýtưởngtạohìnhchonhânvậtCôTấm
(TrongtruyệncổtíchViệtNam-TấmCám).
(Nguồn:KiếnThịHuệ)
XâydựngphongcáchminhhoạỞ
giaiđoạnpháttriểnphongcách,AIgiúp
tạoracácbiếnthểvềphongcáchđồhoạ
và màu sắc, đồng thời tăng cường tính
thẩm mỹ của sản phẩm. Tang và Leong
(2025) nhận định AI đã trở thành công
cụ không thể thiếu trong lĩnh vực thiết
kế -đặcbiệtlàtrongtạoảnhvà chuyển
đổiphongcách-nângcaohiệuquảsáng
tạovàtruyềncảmhứngtưduyphongphú.
CácmôhìnhnhưMidjourneyhayStable
Diusion, Leonardo cho phép sinh viên
thử nghiệm nhanh các phong cách khác
nhau. Chẳng hạn, nghiên cứu về sách
tranhthiếunhi doAItạorachothấy sự
đadạngtrongbốcụckhônggian,chitiết
hìnhảnhphongphúvàbiểucảmđộngấn
tượng;đồngthờimàusắcvàphongcách
hìnhảnhlinhhoạthơn,tăngsứchấpdẫn
thịgiác(Xu&Deng,2024).