280
VÁ DA, NIÊM MẠC TẠO CÙNG ĐỒ ± TÁCH DÍNH MI CẦU
I. ĐẠI CƯƠNG
Phẫu thuật vá da tạo cùng đồ là một trong những phương pháp điều trị cạn
cùng đồ để lắp mắt giả cho người bệnh.
II. CHỈ ĐỊNH
- Cạn cùng đồ do thiếu tổ chức, sẹo co kéo.
- Đã được ghép da hoặc ghép niêm mạc nhưng vẫn còn thiếu tổ chức.
III. CHỐNG CHỈ ĐỊNH
- Người bệnh có tình trạng toàn thân không cho phép phẫu thuật.
- Cùng đồ quá sâu, cần phải tiến hành những phẫu thuật khác như ghép bì
mỡ.
- Người bệnh bị các bệnh về da, bệnh tạo keo.
IV. CHUẨN BỊ
1. Người thực hiện: Bác sĩ chuyên khoa Mắt.
2. Phương tiện
- Bộ dụng cụ phẫu thuật hốc mắt.
- Đèn phẫu thuật.
- Dao điện.
- Kính lúp phẫu thuật.
- Khuôn mắt giả.
- Thuốc tê: có pha epinephrin.
- Thuốc mỡ kháng sinh tra mắt.
3. Người bệnh
- Giải thích cho người bệnh và gia đình cẩn thận trước phẫu thuật.
- Thuốc an thần trước phẫu thuật: dùng thuốc an thần tốt trước khi phẫu
thuật.
- Dặn người bệnh nhịn ăn để gây mê toàn thân khi có chỉ định gây mê.
4. Hồ sơ bệnh án: Theo quy định của Bộ Y tế.
V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH
1. Kiểm tra hồ sơ
2. Kiểm tra người bệnh
3. Thực hiện kỹ thuật
281
3.1. Vô cảm
Gây tê hoặc gây mê toàn thân phối hợp với gây tê tại chỗ để giảm đau và
giảm chảy máu.
3.2. Tiên hành phẫu thuật
- Tại mắt.
+ Phẫu tích cắt bỏ sẹo co kéo, mở ngang kết mạc cho vùng cùng đồ được
rộng hơn, khe mi được rộng hơn, có thể đặt được khuôn mắt giả vào trong một
cách dễ dàng.
+ Đốt cầm máu.
+ Đo kích thước của mảnh da cần lấy.
- Tại vùng lấy da.
+ Có thể lấy da sau tai, da mặt trong cánh tay, hõm xương đòn.
+ Vẽ mảnh da cần lấy.
+ Gây tê.
+ Rạch da bằng dao 15.
+ Phẫu tích lấy mảnh da ghép: nên lấy da toàn bộ chiều dày, có kích thước
lớn hơn kích thước cần ghép 1 - 2mm.
+ Đốt cầm máu.
+ Khâu lại vết thương bằng chỉ 5-0 hoặc 6-0 prolen hoặc nilon.
- Ghép da vào vùng cùng đồ.
- Đặt mảnh ghép vào vị trí cần ghép.
- Khâu mảnh da ghép với mép kết mạc đã tách bằng chỉ 5-0 hoặc 6-0 vicryl.
- Đặt khuôn mắt giả (tốt nhất là khuôn trong và có lỗ để dịch có thể thoát ra,
khuôn trong để có thể quan sát tình trạng mảnh ghép trong thời gian hậu phẫu).
- Nếu cần thiết có thể khâu cò mi tạm thời.
- Tra mỡ kháng sinh và băng mắt.
VI. THEO DÕI
1. Tại mắt
- Tình trạng sưng nề của mi, hốc mắt.
- Mảnh ghép: kiểm tra xem chỉ khâu mảnh ghép, theo dõi màu sắc mảnh
ghép, khám xem mảnh ghép có bị thải loại, bị nhiễm trùng, hoại tử hay không.
- Sau 7 đến 10 ngày có thể lấy khuôn ra.
2. Tại vị trí lấy da
282
Theo dõi tình trạng của vết thương, chỉ khâu, chảy máu, nhiễm trùng.
3. Toàn thân:
Toàn trạng chung: mạch nhiệt độ, huyết áp.
VII. TAI BIẾN VÀ XỬ TRÍ
- Nhiễm trùng vết phẫu thuật: sử dụng kháng sinh tại chỗ và toàn thân.
- Mảnh ghép không sống tốt: băng ép.