BÁO CÁO K T QUẾ Ả
NGHIÊN C U, NG D NG SÁNG KI NỨ Ứ Ụ Ế
1. L I GI I THI UỜ Ớ Ệ
Nhân lo i đang đng tr c s phát tri n nh vũ bão c a khoa h c côngạ ứ ướ ự ể ư ủ ọ
ngh , tr c nh ng bi n đi không ng ng v a theo dòng ch y quy lu t v a đtệ ướ ữ ế ổ ừ ừ ả ậ ừ ộ
bi n b t th ng. Con ng i trong t ng lai ph i là con ng i bi t hành đngế ấ ườ ườ ươ ả ườ ế ộ
m t cách năng đng và sáng t o, thích ng nhanh v i nh ng thay đi và khộ ộ ạ ứ ớ ữ ổ ả
năng ti p c n gi i quy t v n đ m m d o, linh ho t. Th nh ng trong ho tế ậ ả ế ấ ề ề ẻ ạ ế ư ạ
đng d y h c hi n nay vai trò ch th c a h c sinh d ng nh còn đang d ngộ ạ ọ ệ ủ ể ủ ọ ườ ư ở ạ
ti m tàng – tính tích c c ch đng sáng t o c a h c sinh ch a đc phát huy,ề ự ủ ộ ạ ủ ọ ư ượ
không ít giáo viên v n còn là trung tâm c a l p h c. Vì v y, vi c tìm hi u và xácẫ ủ ớ ọ ậ ệ ể
đnh ph ng pháp d y h c thích ng đ nâng cao ch t l ng gi ng d y là m tị ươ ạ ọ ứ ể ấ ượ ả ạ ộ
đòi h i c p bách đi v i các tr ng h c, và xét góc đ nh h n thì đó cũng làỏ ấ ố ớ ườ ọ ở ộ ỏ ơ
c mu n và trách nhi m c a m i giáo viên tâm huy t v i ngh nghi p.ướ ố ệ ủ ỗ ế ớ ề ệ
Đng góc đ khác, trong nh ng năm g n đây các tài li u b i d ng choứ ở ộ ữ ầ ệ ồ ưỡ
giáo viên đã đ c p khá nhi u vi c chuy n t ki u d y h c l y giáo viên làmề ậ ề ệ ể ừ ể ạ ọ ấ
trung tâm sang ki u d y h c l y h c sinh làm trung tâm. N i dung c a ki u d yể ạ ọ ấ ọ ộ ủ ể ạ
h c này nh m chu n b cho h c sinh kh năng thích ng v i đi s ng và năngọ ằ ẩ ị ọ ả ứ ớ ờ ố
l c gi i quy t v n đ th c ti n. Ph ng pháp c a ki u d y h c l y h c sinhự ả ế ấ ề ự ễ ươ ủ ể ạ ọ ấ ọ
làm trung tâm r t chú ý đn cách ho t đng nh m phát huy tính tích c c chấ ế ạ ộ ằ ự ủ
đng c a h c sinh. ộ ủ ọ
Nhìn chung vi c th c hi n đi m i ph ng pháp d y h c đã và đangệ ự ệ ổ ớ ươ ạ ọ
đc nhi u giáo viên th c hi n, và cũng đã có nhi u sáng ki n trong vi c phátượ ề ự ệ ề ế ệ
huy tính tích c c h c t p c a h c sinh. ự ọ ậ ủ ọ Th nh ngế ư , khi áp d ng th c t d y h cụ ự ế ạ ọ
giáo viên cũng g p không ít nh ng khó trong vi c áp d ng ph ong d y h c phátặ ữ ệ ụ ư ạ ọ
huy tính tích c c h c t p c a h c sinh,ự ọ ậ ủ ọ m t s giáo viên v n còn thuy t trìnhộ ố ẫ ế
nhi u, cung c p ki n th c đôi khi còn áp đt, vì th k t qu gi ng d y ch aề ấ ế ứ ặ ế ế ả ả ạ ư
cao. Do đó, v n d ng ph ng pháp d y h c nào đ thu hút h c sinh vào bài d yậ ụ ươ ạ ọ ể ọ ạ
c a mình đ nâng cao ch t l ng gi ng d y nói chung và b môn Ng văn nóiủ ể ấ ượ ả ạ ở ộ ữ
riêng, làm th nào đ rèn cho cho h c sinh có ph ng pháp t h c, ế ể ọ ươ ự ọ h c sinh tíchọ
c c ch đng chi m lĩnh tri th c trong gi h c, đây là v n đ trăn tr đcự ủ ộ ế ứ ờ ọ ấ ề ở ượ
nhi u giáo viên quan tâm.ế
1
Vì v y, đ phát huy h n n a k t qu đã đt đc trong nh ng năm h cậ ể ơ ữ ế ả ạ ượ ữ ọ
v a qua và kh c ph c nh ng h n ch thi u sót trong d y h c Ng văn theoừ ắ ụ ữ ạ ế ế ạ ọ ữ
h ng phát huy tính tích c c h c t p c a h c sinh.ướ ự ọ ậ ủ ọ Đc s quan tâm cho phépượ ự
c a Ban giám hi u tr ng ủ ệ ườ THPT Tam Đo 2ả, tôi đã m nh d n ti n hành làmạ ạ ế
sáng ki n kinh nghi m ế ệ v v n d ng ph ng pháp d y h c tích c c trong gi ngề ậ ụ ươ ạ ọ ự ả
d y môn Ng vănạ ữ , m c dù kh năng còn h n ch nh ng b ng s tìm tòi c aặ ả ạ ế ư ằ ự ủ
mình tôi c g ng đ xu t m t s ph ng pháp và kĩ thu t d y h c tích c c cóố ắ ề ấ ộ ố ươ ậ ạ ọ ự
th v n d ng trong gi h c Ng văn. Đây là cể ậ ụ ờ ọ ữ ơ h i đ b n thân t c ng c , trauộ ể ả ự ủ ố
d i ki n th c h c h i kinh nghi m t các th h giáo viên đi tr c đ v n d ngồ ế ứ ọ ỏ ệ ừ ế ệ ướ ể ậ ụ
vào trong quá trình gi ng d y sau này c a b n thân và cũng đ đng nghi pả ạ ủ ả ể ồ ệ
tham kh o. ả
2. TÊN SÁNG KI N: ẾV n d ng m t s ph ng pháp và kĩ thu t d y h c tíchậ ụ ộ ố ươ ậ ạ ọ
c c nh m hình thành năng l c h c sinh trong gi đc hi u Ng văn t i tr ngự ằ ự ọ ờ ọ ể ữ ạ ườ
THPT Tam Đo 2ả
3. TÁC GI SÁNG KI NẢ Ế
- H và tên: Lê Th Thoaọ ị
- Đa ch tác gi sáng ki n: Tr ng THPT Tam Đo 2.ị ỉ ả ế ườ ả
- S đi n tho i: 0948005683 ố ệ ạ
- E_mail: lethithoa.gvtamdao2@vinhphuc.edu.vn
4. CH ĐU T T O RA SÁNG KI NỦ Ầ Ư Ạ Ế
Tác gi cùng v i s h tr c a nhóm giáo viên môn ng văn tr ngả ớ ự ỗ ợ ủ ữ ườ
THPT Tam Đo 2 v kinh phí, đu t c s v t ch t - k thu t trong quá trìnhả ề ầ ư ơ ở ậ ấ ỹ ậ
vi t sáng ki n và d y th c nghi m sáng ki n. ế ế ạ ự ệ ế
5. LĨNH V C ÁP D NG SÁNG KI N Ự Ụ Ế
Sáng ki n đc áp d ng cho vi c d y gi đc - hi u Ng văn c a tr ngế ượ ụ ệ ạ ờ ọ ể ữ ủ ườ
THPT Tam Đo 2.ả T đó, ừsáng ki n đa ra nh ng đnh h ng cho giáo viên bế ư ữ ị ướ ộ
môn Ng văn trong nh ng gi d y đc hi u Ng văn cho h c sinh.ữ ữ ờ ạ ọ ể ữ ọ
6. NGÀY SÁNG KI N ĐC ÁP D NG L N ĐUẾ ƯỢ Ụ Ầ Ầ
Sáng ki n này chính th c đc áp d ng l n đu vào 10/12/2018.ế ứ ượ ụ ầ ầ
7. MÔ T B N CH T C A SÁNG KI NẢ Ả Ấ Ủ Ế
7.1 N I DUNG SÁNG KI N:Ộ Ế
Ch ng I: C s lí lu n và th c ti n c a sáng ki nươ ơ ở ậ ự ễ ủ ế
1. Xu t phát t yêu c u đi m i giáo d cấ ừ ầ ổ ớ ụ
2
Ngày nay, nhi u thành t u khoa h c và kĩ thu t xu t hi n và đi m i vôề ự ọ ậ ấ ệ ổ ớ
cùng nhanh chóng. Theo đó, h th ng giáo d c cũng đt ra nh ng yêu c u c nệ ố ụ ặ ữ ầ ầ
ph i đi m i. Vi c thi th tài năng b ng s thu c lòng nh ng hi u bi t mangả ổ ớ ệ ố ằ ự ộ ữ ể ế
tính lí thuy t d n đc thay b ng năng l c chuyên môn, năng l c gi i quy t v nế ầ ượ ằ ự ự ả ế ấ
đ đa ra nh ng cách gi i quy t mang tính sáng t o hi u qu cao, thích ng v iề ư ữ ả ế ạ ệ ả ứ ớ
đi s ng xã h i.ờ ố ộ
Tr c đòi h i c a th c ti n, n c ta đang trên con đng h i nh p vàướ ỏ ủ ự ễ ướ ườ ộ ậ
phát tri n thì đi m i giáo d c, trong đó đi m i ph ng pháp d y h c, là h tể ổ ớ ụ ổ ớ ươ ạ ọ ế
s c c n thi t. Đi u 28 kho n 2 c a Lu t giáo d c có ghi: ứ ầ ế ề ả ủ ậ ụ “Ph ng pháp giáoươ
d c ph thông ph i phát huy tính tích c c, t giác, ch đng sáng t o c a h cụ ổ ả ự ự ủ ộ ạ ủ ọ
sinh; phù h p v i đc đi m c a t ng l p h c, môn h c; b i d ng ph ngợ ớ ặ ể ủ ừ ớ ọ ọ ồ ưỡ ươ
pháp t h c, kh năng làm vi c theo nhóm; rèn kĩ năng v n d ng ki n th c vàoự ọ ả ệ ậ ụ ế ứ
th c ti n; tác đng đn tình c m, đem l i ni m vui h ng thú h c t p cho h cự ễ ộ ế ả ạ ề ứ ọ ậ ọ
sinh”. Đi m i giáo d c đi h i nhà tr ng không ch trang b cho h c sinhổ ớ ụ ỏ ỏ ườ ỉ ị ọ
nh ng ki n th c đã có c a nhân lo i mà còn ph i b i d ng, hình thành cácữ ế ứ ủ ạ ả ồ ưỡ ở
em tính năng đng, óc t duy sáng t o, và kĩ năng th c hành. ộ ư ạ ự
2. Xu t phát t nh ng quy lu t ho t đng c a não b .ấ ừ ữ ậ ạ ộ ủ ộ
N u nh m t cái cây có ba ph n lá ng n, thân và d thì nh ng ph ngế ư ộ ầ ọ ễ ữ ươ
pháp và kĩ thu t d y h c ch là ph n lá ng n, và g c r c a ph n lá ng n c aậ ạ ọ ỉ ầ ọ ố ễ ủ ầ ọ ủ
nh ng ph ng pháp kĩ thu t d y h c chính là ph n nh ng quy lu t ho t đngữ ươ ậ ạ ọ ầ ữ ậ ạ ộ
c a não b . T nh ng quy lu t nh n th c c a ng i h c, các nhà nghiên c uủ ộ ừ ữ ậ ậ ứ ủ ườ ọ ứ
m i đa ra nh ng ph ng pháp và kĩ thu t d y h c khác nhau nh m phát huy t iớ ư ữ ươ ậ ạ ọ ằ ố
đa quá trình nh n th c c a ng i h c. T nh ng quy lu t ho t đng c a não b ,ậ ứ ủ ườ ọ ừ ữ ậ ạ ộ ủ ộ
chúng ta có th ng d ng vào d y h c nh sau:ể ứ ụ ạ ọ ư
Quy lu t th nh t: Não có gi i h n v s l ng thông tin ghi nh (Ch ghiậ ứ ấ ớ ạ ề ố ượ ớ ỉ
nh đc m t l ng thông tin nh t đnh n u quá t i s xóa b (quên) ho c bópớ ượ ộ ượ ấ ị ế ả ẽ ỏ ặ
méo (nh nh m). Vì th trong d y h c giáo viên c n: chia nh , cung c p li uớ ầ ế ạ ọ ầ ỏ ấ ề
l ng thông tin v a đ, tránh tràn; t p trung vào nh ng đi m tr ng tâm; nóiượ ừ ủ ậ ữ ể ọ
ch m, gi ng ch m.ậ ả ậ
Quy lu t th hai: M c đ x lí thông tin t l thu n v i hi u qu ghi nh .ậ ứ ứ ộ ử ỉ ệ ậ ớ ệ ả ớ
Mu n thông tin đc ghi nh lâu và chính xác trong não b thì thông tin đó c nố ượ ớ ộ ầ
đc não x lí b ng vi c tìm ra m i quan h , s p x p các thông tin theo m tượ ử ằ ệ ố ệ ắ ế ộ
tr t t , lôgic nh t đnh. Vì th trong d y h c giáo viên c n: t o c h i choậ ự ấ ị ế ạ ọ ầ ạ ơ ộ
ng i h c ch đng x lí thông; đa d ng hóa các ho t đng x lí thông tin.ườ ọ ủ ộ ử ạ ạ ộ ử
Quy lu t th ba: Trong r t nhi u nh ng thông tin thì não b s ghi nh r tậ ứ ấ ề ữ ộ ẽ ớ ấ
t t nh ng thông tin đc đáo, khác bi t. Vì th trong d y h c giáo viên c n: làmố ữ ộ ệ ế ạ ọ ầ
3
cho bài gi ng c a mình đc đáo; đa thêm các y u t thú v , cu n hút vào bàiả ủ ộ ư ế ố ị ố
gi ng.ả
Quy lu t th t : Não b ghi nh r t t t nh ng thông quen thu c, có ýậ ứ ư ộ ớ ấ ố ữ ộ
nghĩa. Vì th trong d y h c giáo viên c n: đi t nh ng đi u đã bi t; tăng ví dế ạ ọ ầ ừ ữ ề ế ụ
liên h th c t ; s d ng n d , k chuy n…ệ ự ế ử ụ ẩ ụ ể ệ
Quy lu t th năm: Não b ghi nh thông tin r t t t và r t lâu khi có nhuậ ứ ộ ớ ấ ố ấ
c u c n ghi nh . Vì th trong d y h c giáo viên c n: đ “ng a” r i hãy gãi; t oầ ầ ớ ế ạ ọ ầ ể ứ ồ ạ
ra các tình hu ng thách th c; đ h c sinh th t “bí” r i m i giúp.ố ứ ể ọ ậ ồ ớ
Quy lu t th sáu: Não b chia ra làm hai bán c u, m i bán c u não tráiậ ứ ộ ầ ở ỗ ầ
thì ho t đng hoàn toàn khác nhau. Vì th trong d y h c giáo viên c n: tăng y uạ ộ ế ạ ọ ầ ế
t âm thanh, hình nh; s d ng s đ t duy; h ng d n h c sinh ghi nh , ghiố ả ử ụ ơ ồ ư ướ ẫ ọ ớ
chú b ng hình nh.ằ ả
2. Xu t phát t th c ti n.ấ ừ ự ễ
Là m t giáo viên d y môn Ng văn tr ng trung h c ph thông, tôi luônộ ạ ữ ở ườ ọ ổ
trăn tr ph i làm th nào đ h c sinh có th làm ch , t l c chi m lĩnh ki nở ả ế ể ọ ể ủ ự ự ế ế
th c, tích c c, ch đng, sáng t o, phát huy năng l c có kĩ năng gi i quy t cácứ ự ủ ộ ạ ự ả ế
v n đ n y sinh trong cu c s ng. Và đc bi t ph i làm th nào đ h c sinh yêuấ ề ả ộ ố ặ ệ ả ế ể ọ
thích môn văn không coi môn ng văn là môn h c ru ng . Đây th c s là m tữ ọ ủ ư ự ộ
thách th c l n đi v i b n thân tôi.ứ ớ ố ớ ả
Th c ch t m c đích c a vi c h c là đ đem nh ng ki n th c đc trangự ấ ụ ủ ệ ọ ể ữ ế ứ ượ
b đ v n d ng gi i quy t nh ng tình hu ng/ v n đ đt ra trong th c ti n, gópị ể ậ ụ ả ế ữ ố ấ ề ặ ự ễ
ph n nâng cao ch t l ng cu c s ng nh ng hi n nay nhi u h c sinh gi i trongầ ấ ượ ộ ố ư ệ ề ọ ỏ
nhà tr ng l i cũng là nh ng “chú gà công nghi p” trong th c ti n đi s ng.ườ ạ ữ ệ ự ễ ờ ố
H c môn Ng văn ngoài vi c b i d ng năng l c th m mĩ, làm giàu d i s ngọ ữ ệ ồ ưỡ ự ẩ ờ ố
tâm h n, h ng thi n cho đi s ng tinh th n,…. còn là đ s d ng ngôn t .ồ ướ ệ ờ ố ầ ể ử ụ ừ
Ngôn t là công c đ đc hi u văn b n và t o l p văn b n,… Tuy nhiên đó làừ ụ ể ọ ể ả ạ ậ ả
ch a nói đn vi c đc đ hi u m t văn b n. H c v ngôn ng đ s d ng ngônư ế ệ ọ ể ể ộ ả ọ ề ữ ể ử ụ
ng nh ng h c sinh có kh năng giao ti p t t, kh năng vi t m t văn b n đúngữ ư ọ ả ế ố ả ế ộ ả
phong cách ch c năng trong m i nhà tr ng đu không nhi u, đó là ch a k đnứ ỗ ườ ề ề ư ể ế
kh năng trình bày thuy t ph c m t v n đ tr c t p th ,… S r t lãng phí n uả ế ụ ộ ấ ề ướ ậ ể ẽ ấ ế
h c m t tác ph m văn h c mà ch đ hi u giá tr c a tác ph m y. Th c t làọ ộ ẩ ọ ỉ ể ể ị ủ ẩ ấ ự ế
v y, tuy h c v m t tác ph m th nh ng ng i h c v n thi u kh năng t đcậ ọ ề ộ ẩ ơ ư ườ ọ ẫ ế ả ự ọ
hi u, phân tích m t bài th t ng t . Đi u này xu t phát t hai lí do chính: thể ộ ơ ươ ự ề ấ ừ ứ
nh t, do không đc trang b nh ng tri th c, công c , t c là các tri th c vấ ượ ị ữ ứ ụ ứ ứ ề
ph ng pháp ti p c n; th hai, do áp l c v n i dung, ng i d y không có th iươ ế ậ ứ ự ề ộ ườ ạ ờ
gian h ng d n h c sinh dùng các tri th c công c đ t mình ti p c n và phânướ ẫ ọ ứ ụ ể ự ế ậ
tích tác ph m.ẩ
4
Tôi đã th nhi u gi i pháp, m i gi i pháp đem l i thành công nh t đnh. Vìử ề ả ỗ ả ạ ấ ị
th qua m i l n th nghi m, tôi đã t đi u ch nh và t hoàn thi n d n ph ngế ỗ ầ ử ệ ự ề ỉ ự ệ ầ ươ
pháp d y h c. Đc bi t sau khi tham gia khóa h c ạ ọ ặ ệ ọ “Các ph ng pháp d y h cươ ạ ọ
tích c c” ực a ti n sĩ Tr n Khánh Ng c, tôi nh n th y vi c s d ng nh ngủ ế ầ ọ ậ ấ ệ ử ụ ữ
ph ng pháp kĩ thuât d y h c tích c c nh m phát huy năng l c ng i h c sươ ạ ọ ự ằ ự ườ ọ ẽ
đem l i hi u qu cao trong vi c giúp h c sinh ch đng tìm ki m và lĩnh h iạ ệ ả ệ ọ ủ ộ ế ộ
ki n th c bài h c, giúp h c sinh có đc nh ng năng l c c n thi t và bi t v nế ứ ọ ọ ượ ữ ự ầ ế ế ậ
d ng nh ng năng l c đó vào th c ti n cu c s ng.ụ ữ ự ự ễ ộ ố
Xu t phát t nh ng lí do trên, tôi đã thi t k bài gi ng nh ng ti t đc hi uấ ừ ữ ế ế ả ữ ế ọ ể
Ng văn theo nh ng ph ng pháp và kĩ thu t d y h c tích c c nh m phát huyữ ữ ươ ậ ạ ọ ự ằ
năng l c c a h c sinh.ự ủ ọ
Ch ng II: M t s khái ni m và ph ng pháp kĩ thu t d y h c tích c cươ ộ ố ệ ươ ậ ạ ọ ự
1. D y h c tích c cạ ọ ự
D y h c tích c c là m t thu t ng rút g n, đc dùng nhi u n c đạ ọ ự ộ ậ ữ ọ ượ ở ề ướ ể
ch nh ng ph ng pháp giáo d c, d y h c theo h ng phát huy tính tích c c,ỉ ữ ươ ụ ạ ọ ướ ự
ch đng, sáng t o c a ng i h c.ủ ộ ạ ủ ườ ọ
“Tích c c” trong ph ng pháp d y h c tích c c t c làự ươ ạ ọ ự ứ ho t đng, chạ ộ ủ
đng,ộ trái nghĩa v i không ho t đng, th đng ch không dùng theo nghĩa tráiớ ạ ộ ụ ộ ứ
v i tiêu c c.ớ ự
D y h c tích c c h ng t i vi c ho t đng hóa, tích c c hóa ho t đngạ ọ ự ướ ớ ệ ạ ộ ự ạ ộ
nh n th c c a ng i h c, t c là t p k t vào phát huy tính tích c c c a ng iậ ứ ủ ườ ọ ứ ậ ế ự ủ ườ
h c ch không ph i là t p k t vào phát huy tính tích c c c a ng i d y, tuyọ ứ ả ậ ế ự ủ ườ ạ
nhiên đ d y h c theo ph ng pháp tích c c thì th y giáo ph i n l c nhi u soể ạ ọ ươ ự ầ ả ỗ ự ề
v i d y theo ph ng pháp th đng.ớ ạ ươ ụ ộ
2. Đc tr ng c a d y h c tích c cặ ư ủ ạ ọ ự
- D y h c thông qua các ho t đng c a h c sinhạ ọ ạ ộ ủ ọ
D y h c thông quaạ ọ t ch c liên ti p các ho t đng h c t pổ ứ ế ạ ộ ọ ậ , t đó giúp h cừ ọ
sinh t khám phá nh ng đi u ch a bi t ch không ph i th đng ti p thu nh ngự ữ ề ư ế ứ ả ụ ộ ế ữ
tri th c đc s p đt s n. Theo tinh th n này, giáo viên không cung c p, áp đtứ ượ ắ ặ ẵ ầ ấ ặ
ki n th c có s n mà là ng iế ứ ẵ ườ t ch c và ch đo h c sinh ti n hành các ho tổ ứ ỉ ạ ọ ế ạ
đng h c t pộ ọ ậ nh nh l i ki n th c cũ, phát hi n ki n th c m i, v n d ng sángư ớ ạ ế ứ ệ ế ứ ớ ậ ụ
t o ki n th c đã bi t vào các tình hu ng h c t pạ ế ứ ế ố ọ ậ ho c tình hu ng th c ti n,...ặ ố ự ễ
- D y h c chú tr ng rèn luy n ph ng pháp t h cạ ọ ọ ệ ươ ự ọ
Chú tr ng rèn luy n cho HS nh ng tri th c ph ng pháp đ h bi tọ ệ ữ ứ ươ ể ọ ế
cách đc sáchọ giáo khoa và các tài li u h c t p, bi t cách t tìm l i nh ng ki nệ ọ ậ ế ự ạ ữ ế
th c đã có, bi t cách suy lu n đ tìm tòi và phát hi n ki n th c m i,... Cácứ ế ậ ể ệ ế ứ ớ tri
5
