ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC
BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP ĐẠI HỌC HUẾ
XÂY DỰNG VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ
CÁC CÔNG CỤ HỖ TRỢ TƯ VẤN
SỬ DỤNG THUỐC TẠI NHÀ THUỐC
MÃ SỐ: DHH 2017-04-69
Chủ nhiệm đề tài: TS.DS. Võ Thị Hà
.
Huế, Tháng 12 Năm 2018
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC
BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP ĐẠI HỌC HUẾ
XÂY DỰNG VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ
CÁC CÔNG CỤ HỖ TRỢ TƯ VẤN
SỬ DỤNG THUỐC TẠI NHÀ THUỐC
Mã số: DHH 2017-04-69
Xác nhận của cơ quan chủ trì đề tài Chủ nhiệm đề tài
(ký, họ tên, đóng dấu) (ký, họ tên)
i
Danh sách thành viên tham gia đề tài và Danh sách các đơn vị phối hợp chính
STT
Họ và tên
Đơn vị công tác và lĩnh vực
chuyên môn
Vai trò
1
TS.DS. Võ Thị
Hà
- Khoa Dược, Trường Đại học Y
Dược Huế
- Dược lâm sàng
Chủ nhiệm đề tài
2
TS. Trương Viết
Thành
- Khoa Dược, Trường Đại học Y
Dược Huế
- Dược lâm sàng – Dịch tễ dược
Thành viên
nghiên cứu
3
ThS. Võ Thị
Hồng Phượng
- Khoa Dược, Trường Đại học Y
Dược Huế
- Dược lâm sàng
Thành viên
nghiên cứu
4
ThS.DS. Lê Thị
Minh Nguyệt
- Khoa Dược, Trường Đại học Y
Dược Huế
- Dược bào chế
Thành viên
nghiên cứu
5
PGS.TS.BS. Lê
Chuyển
- Bộ môn Dược lý, Trường Đại
học Y Dược Huế
- Nội, Dược lý
Thành viên
nghiên cứu
6
ThS.BS. Trần
Quang Trung
- Bộ môn Nội, Trường Đại học Y
Dược Huế
- Nội tiêu hóa
Thành viên
nghiên cứu
7
ThS.BS. Mai Bá
Hoàng Anh
- Bộ môn Da liễu, Trường Đại học
Y Dược Huế
- Da liễu
Thành viên
nghiên cứu
ii
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC BẢNG ................................................................................... IV
DANH MỤC CÁC HÌNH ..................................................................................... V
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .................................................................. VI
MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU ............................................................... 3
1.1. Tình hình chung về sử dụng thuốc trên thế giới và Việt Nam ........................ 3
1.1.1. Tình hình sử dụng thuốc trên thế giới ..................................................... 3
1.1.2. Tình hình sử dụng thuốc tại Việt Nam .................................................... 3
1.2. Tư vấn sử dụng thuốc bởi dược sĩ tại nhà thuốc ............................................ 4
1.2.1. Khái niệm nhà thuốc .............................................................................. 4
1.2.2. Vai trò của người dược sĩ tại nhà thuốc .................................................. 5
1.2.3. Khái niệm và nguyên tắc “Thực hành tốt nhà thuốc” (GPP) ................... 5
1.2.4. Một số tiêu chuẩn và yêu câ u chính của GPP Việt Nam liên quan đến
hoạt động tư vấn sử dụng thuốc ....................................................................... 6
1.2.5. Các loại tư vấn sử dụng thuốc ................................................................ 6
1.2.6. Các bước tư vấn sử dụng thuốc .............................................................. 8
1.3. Thực trạng tư vấn sử dụng thuốc ................................................................... 9
1.3.1. Trên thế giới .......................................................................................... 9
1.3.2. Tại Việt Nam ......................................................................................... 9
1.4. Phương pháp nghiên cứu đánh giá chất lượng tư vấn tại nhà thuốc ............. 10
1.4.1. Phương pháp phỏng vấn ....................................................................... 10
1.4.2. Phương pháp điều tra bằng phiếu ......................................................... 10
1.4.3. Phương pháp quan sát .......................................................................... 10
1.4.4. Phương pháp đóng vai .......................................................................... 11
1.5. Phương pháp nâng cao chất lượng tư vấn tại nhà thuốc ............................... 13
1.5.1. Phản hồi ngay lập tức ........................................................................... 13
1.5.2. Sử dụng công cụ hỗ trợ tư vấn .............................................................. 13
1.5.2.1. Trên thế giới ...................................................................................... 13
1.5.2.2. Tại Việt Nam .................................................................................... 14
1.5.3. Can thiệp giáo dục ............................................................................... 14
CHƯƠNG 2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ..................... 15
Mục tiêu 1: Khảo sát tình hình tư vấn sử dụng thuốc tại một số nhà thuốc trên địa
bàn thành phố Huế ............................................................................................. 15
Mục tiêu 1.1: Khảo sát tình hình tư vấn sử dụng thuốc tại một số nhà thuốc
trên địa bàn thành phố Huế bằng phương pháp phỏng vấn ............................. 15
Mục tiêu 1.2: Đánh giá tình hình tư vấn sử dụng thuốc OTC tại các nhà thuốc
trên địa bàn thành phố Huế bằng phương pháp quan sát trực tiếp ................... 16
Mục tiêu 2: Xây dựng và thẩm định công cụ hỗ trợ cho việc tư vấn sử dụng thuốc
tại nhà thuốc ...................................................................................................... 19
iii
Mục tiêu 3: Đánh giá hiệu quả của can thiệp nhằm nâng cao chất lượng tư vấn sử
dụng thuốc OTC tại một số nhà thuốc trên địa bàn thành phố Huế ..................... 22
Vấn đề đạo đức nghiên cứu................................................................................ 26
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ............................. 27
3.1. Khảo sát tình hình tư vấn sử dụng thuốc tại một số nhà thuốc trên thành phố
Huế .................................................................................................................... 27
3.1.1. Đánh giá tình hình tư vấn sử dụng thuốc tại các nhà thuốc trên địa bàn
thành phố Huế bằng phương pháp phỏng vấn .................................................... 27
3.1.1.1. Thông tin người tham gia phỏng vấn ................................................. 27
3.1.1.2. Đặc điểm nhà thuốc ........................................................................... 27
3.1.1.3. Các triệu chứng bệnh/bệnh phổ biến tại nhà thuốc ............................. 28
3.1.1.4. Đặc điểm quá trình tư vấn sử dụng thuốc tại nhà thuốc ..................... 29
3.1.1.5. Đặc điểm mong đợi về các công cụ hỗ trợ dược sĩ tư vấn .................. 32
3.1.2. Đánh giá tình hình tư vấn sử dụng thuốc OTC tại các nhà thuốc trên địa
bàn thành phố Huế bằng quan sát trực tiếp ......................................................... 34
3.1.2.1. Đặc điểm của các trường hợp tư vấn ................................................. 35
3.1.2.2. Các bước tư vấn ................................................................................ 36
3.2. Kết quả quá trình xây dựng và thẩm định công cụ hỗ trợ tư vấn sử dụng
thuốc OTC ......................................................................................................... 38
3.2.1. Xây dựng công cụ ................................................................................ 38
3.2.2. Thẩm định công cụ ............................................................................... 42
3.3. Đánh giá hiệu quả của can thiệp nhằm nâng cao chất lượng tư vấn sử dụng
thuốc OTC tại một số nhà thuốc trên địa bàn thành phố Huế ............................. 43
3.3.1. Đặc điểm chung của các dược sĩ tham gia đào tạo ................................ 43
3.3.2. Đặc điểm nhà thuốc tham gia đào tạo ................................................... 44
3.3.3. Đánh giá hiệu quả về kiến thức tư vấn quản lý cảm lạnh ...................... 44
3.3.4. Đánh giá kỹ năng tư vấn sử dụng thuốc OTC và thực hành bán thuốc
điều trị cảm lạnh sau can thiệp bằng phương pháp đóng vai ........................... 47
4.4. Ưu, nhược điểm của nghiên cứu ................................................................. 56
4.4.1. Ưu điểm ............................................................................................... 56
4.4.2. Nhược điểm ......................................................................................... 56
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................. 58
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................... 61
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI
PHỤ LỤC ............................................................................................................. 67
GIẤY XÁC NHẬN SẢN PHẨM ĐÀO TẠO ...................................................... 95