Xử trí khi nhóc cưng thách thức cha mẹ
Bé từ chối ăn tối khi bạn gọi, phớt lờ khi bạn yêu cầu nhặt tất lên và trả
lời cáu kỉnh nếu bạn yêu cầu bé cư xử tử tế. Bạn đau đầu vì không biết
xử trí thế nào.
Bạn đừng thất vọng. Bé ở lứa tuổi tiểu học đã trải qua giai đoạn hay nổi
giận nhưng chưa thực sự dễ bảo. Đó là do các bé ở lứa tuổi này đang
muốn thử nghiệm các chỉ dẫn và mong đợi của người lớn. Bé thách thức,
có nghĩa là bé đang tìm cách tự đòi quyền lợi. Khi bé trưởng thành và
hiểu về thế giới xung quanh nhiều hơn, bé sẽ có quan điểm riêng về các
mối quan hệ và các nguyên tắc (hoặc chấp nhận quan điểm của bạn bè).
Do đó, bạn đừng ngạc nhiên khi bé cố gắng tự đòi quyền lợi bằng cách
thách thức bạn và những lời chỉ dẫn của bạn. Bé có thể giả vờ không
nghe thấy bạn nói hoặc đáp ứng các yêu cầu của bạn rất chậm chạp.
Bạn có thể làm gì?
Thông cảm. Khi mẹ bảo bé đi ăn cơm, bé hét lên “Không!” và cáu kỉnh
khi bạn mang bé vào bàn ăn. Bạn hãy cố gắng đặt mình vào "hoàn cảnh"
của bé. Nếu bé đang chơi với một người bạn thân, bạn hãy bảo với con
rằng "tiếc thật khi con phải bỏ dở cuộc chơi nhưng bây giờ đã đến giờ
ăn". Điều này giúp bé nhận thấy bạn luôn ở bên cạnh bé. Bạn cố gắng
đừng nổi giận, mà hãy tỏ ra ân cần nhưng cương quyết mang bé về khi
cần thiết.
Đặt ra các giới hạn. Các bé ở lứa tuổi tiểu học cần và muốn có các giới
hạn. Nhưng con bạn cần biết các giới hạn đó là gì. Bạn hãy giải thích các
nguyên tắc rõ ràng “Con không được gọi điện thoại khi không được
phép” hoặc “Con cần phải đi vào ngay khi mẹ gọi con".
Nếu con bạn thường xuyên không tôn trọng các nguyên tắc thì cần tìm
cách giải quyết vấn đề. Đầu tiên, hãy cùng bé tranh luận về nguyên tắc
đó. Có lẽ môn toán quá khó nên bé không chịu làm bài tập về nhà. Trong
trường hợp này, bạn hãy thử cho bé chơi một trò chơi toán học. Hoặc bé
không thích đi vào ngay khi bạn gọi có thể do bé không có đủ thời gian
chơi tự do. Khi bé biết rằng bạn giúp bé giải quyết vấn đề, bé sẽ ít thách
thức bạn hơn.
Ủng hộ hành vi tốt. Mặc dù cha mẹ thường nổi giận và mắng con khi bé
thách thức, nhưng bạn hãy cố gắng kiềm chế. Khi con bạn cư xử tồi, con
bạn cũng thấy nó sai. Do đó, bạn đừng làm cho bé cảm thấy tồi tệ hơn.
Điều đó có thể khiến bé cư xử tiêu cực thêm.
Thay vì “bắt” các hành động sai, bạn hãy “bắt” các hành động đúng của
bé, và khuyến khích khi bé cư xử tốt. Bạn hãy nhớ rằng khép con vào
khuôn phép không có nghĩa là điều khiển bé, mà là dạy bé cách tự điều
khiển bản thân. Trừng phạt sẽ khiến bé hành động theo ý bạn, nhưng đó
là do bé sợ hãi. Tốt hơn là bạn nên dạy bé cư xử đúng bởi vì bé muốn
vậy, khi bé cư xử tốt thì bé sẽ cảm thấy vui vẻ và hạnh phúc.
Ngoài ra, khi bé vi phạm các nguyên tắc, bạn hãy cho bé biết rằng hành
động đó sẽ để lại những hậu quả. Đừng trừng phạt bé mà hãy nói rõ
ràng: “Nếu con chơi bóng trong nhà, thì chúng ta sẽ phải để bóng ở
ngoài”.
Sử dụng phương pháp đình chỉ chơi theo cách tích cực. Khi con bạn bắt
đầu thách thức vì bé muốn làm theo cách của mình, bạn hãy giúp bé
bình tĩnh lại. Thay vì dùng phương pháp đình chỉ chơi như để bé một
mình ở một nơi đặc biệt để trừng phạt bé thì bạn hãy khuyến khích bé lui
vào một góc phòng ngủ mà bé yêu thích hoặc một nơi tiện nghi trong
phòng khách.
Có thể, bé tự thiết kế một nơi để ngồi suy nghĩ mỗi khi bé giận, với một
chiếc gối to, một chiếc chăn mềm mại hoặc một vài quyển sách yêu
thích. Nếu bé từ chối đến nơi đó, bạn hãy đề nghị đi cùng bé và nói một
vài câu. Nếu bé vẫn không đồng ý, bạn hãy để bé ở đó và đi ra ngoài.
Không những bạn đã nêu một tấm gương tốt về cư xử bình tĩnh mà bạn
còn có thời gian nghỉ ngơi. Khi cả bạn và bé cảm thấy thoải mái hơn,
bạn hãy nói chuyện với bé về cách cư xử phù hợp.
Trao quyền cho con bạn. Cố gắng tạo cơ hội để con bạn tự hào với khả
năng độc lập của mình. Để bé tự lựa chọn quần áo, miễn là sạch và
không rách hoặc để bé chọn một trong hai loại rau. Khi bạn để bé lựa
chọn, tức là bạn đã tôn trọng bé và các nhu cầu của bé.
Còn có một cách khác để giúp con bạn cảm thấy tự do hơn là nói những
việc bé có thể làm thay vì những việc bé không thể làm. Ví dụ, thay vì
nói “Không! Con không được đá bóng trong nhà", bạn hãy nói “Con có
thể đá bóng ngoài sân”. Bé đã đủ lớn để hiểu lời giải thích của bạn, nên
bạn cũng phải nói rõ lý do vì sao không đá bóng trong nhà.
Chấp nhận. Trước khi định ngăn cản bé làm một việc gì đó, bạn hãy tự
hỏi là điều đó có nên không. Ví dụ, khi con bạn muốn mặc áo sơ mi màu
xanh lá cây với quần soóc màu da cam thì bạn có cần ngăn cản bé
không? Đôi khi mọi việc sẽ trở nên dễ dàng hơn nếu bạn nhìn theo cách
khác, như khi bé quên không chải đầu hoặc khi bé cất nhiều quần áo
sạch của bé dưới giường thay vì cất vào tủ.
Thoả hiệp. Tránh những tình huống kích thích con bạn thách thức. Nếu
bé ghét ai chạm vào bộ sưu tập Pokémon, thì bạn hãy cất bộ đó đi trước
khi bạn con đến chơi. Nếu đột nhiên gặp phải một tình huống khó xử,
bạn hãy cố gắng đương đầu với con. Ví dụ, khi bé đuổi con mèo, bạn có
thể bảo bé “Con không được đuổi con mèo nhưng có thể cho mèo ăn”.